Քարամյան, Հայկ Ռոբերտի

Տնտեսագիտություն

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում սոցիալական ապահովագրության համակարգի ձևավորման, զարգացման և կատարելագործման գործընթացների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են սոցիալական ապահովագրության էությունը, նպատակները, հիմնական սկզբունքները և դրա նշանակությունը բնակչության սոցիալական պաշտպանության համակարգում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում կենսաթոշակային ապահովությանը, ժամանակավոր անաշխատունակության, մայրության, ծերության, հաշմանդամության և այլ սոցիալական ռիսկերի դեպքում եկամտի մասնակի փոխհատուցման մեխանիզմներին։ Ուսումնասիրվում են սոցիալական ապահովագրության ֆինանսավորման աղբյուրները, աշխատողների և գործատուների մասնակցության ձևերը, պետական աջակցության դերը և սոցիալական վճարների ու ստացվող ապահովագրական հատուցումների փոխկապակցվածությունը։ Կարևոր տեղ է հատկացվում համակարգի զարգացման պատմական փուլերին և Հայաստանի սոցիալ-տնտեսական պայմանների փոփոխության ազդեցությանը սոցիալական ապահովագրության ինստիտուտների ձևավորման վրա։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ նաև պարտադիր և կամավոր ապահովագրական մեխանիզմների հարաբերակցությանը, սոցիալական ռիսկերի կառավարմանը և ապահովագրական պաշտպանության ընդգրկման ընդլայնման խնդիրներին։ Ժամանակակից փուլում Հայաստանի սոցիալական պաշտպանության համակարգը ներառում է կենսաթոշակային և սոցիալական ապահովության տարբեր ծրագրեր, իսկ Միասնական սոցիալական ծառայության շրջանակում իրականացվում են կենսաթոշակների նշանակման և վճարման, ինչպես նաև երեխայի ծննդյան և խնամքի նպաստների տրամադրման գործընթացներ։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է սոցիալական ապահովագրության արդյունավետության գնահատումը՝ հաշվի առնելով բնակչության սոցիալական կարիքները, եկամուտների մակարդակը, աշխատաշուկայի փոփոխությունները, ժողովրդագրական միտումները և պետական ֆինանսական հնարավորությունները։ Կարող են վերլուծվել նաև համակարգի հասցեականության, ֆինանսական կայունության և սոցիալական արդարության ապահովման խնդիրները։ Հայաստանի սոցիալական պաշտպանության ոլորտում վերջին տարիներին իրականացվում են նաև սոցիալական աջակցության առավել հասցեականացման և կարիքներին համաչափ ծառայությունների տրամադրման բարեփոխումներ։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ սոցիալական ապահովագրության և սոցիալական աջակցության տարբերությանը՝ ցույց տալով, թե ինչպես են ապահովագրական և պետական աջակցության մեխանիզմները փոխլրացնում միմյանց սոցիալական ռիսկերի նվազեցման գործընթացում։ Կարևոր նշանակություն ունեն նաև համակարգի թվայնացումը, տվյալների փոխանակման կատարելագործումը, վարչարարության պարզեցումը և քաղաքացիների համար ծառայությունների հասանելիության բարձրացումը։ Հետազոտության արդյունքները կարող են նպաստել Հայաստանի սոցիալական ապահովագրության համակարգի առկա խնդիրների բացահայտմանը և դրա հետագա զարգացման ուղղությունների մշակմանը՝ նպատակ ունենալով բարձրացնել բնակչության սոցիալական պաշտպանվածությունը, համակարգի ֆինանսական կայունությունն ու արդյունավետությունը։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրել տնտեսագետներին, սոցիալական քաղաքականության մասնագետներին, պետական կառավարման մարմինների ներկայացուցիչներին, սոցիալական ապահովության ոլորտի աշխատակիցներին, իրավաբաններին, հետազոտողներին և համապատասխան մասնագիտություններով սովորող ուսանողներին։