Կարապետյան, Ռուբեն Կարլենի

Կարապետյան, Ռուբեն Կարլենի

menu_book Տեսնել նյութերը

Հեղինակի գրքերը (2)

Օնլայն

Պատմություն

Սիրիայի տեղն ու դերը արաբա-իսրայելական հակամարտությունում (1946–2000)

Աշխատությունը նվիրված է Մերձավոր Արևելքի նորագույն պատմության կարևորագույն հիմնախնդիրներից մեկին՝ արաբա-իսրայելական հակամարտության ընթացքում Սիրիայի ունեցած քաղաքական, ռազմաքաղաքական և դիվանագիտական դերակատարության ուսումնասիրությանը։ Այն ներկայացնում է Սիրիայի դիրքորոշման ձևավորումն ու զարգացումը 1946 թվականին անկախություն ձեռք բերելուց հետո՝ տարածաշրջանային քաղաքական գործընթացների, արաբական աշխարհի միասնության գաղափարի, պաղեստինյան հիմնախնդրի և Իսրայելի հետ հակամարտության համատեքստում։ Աշխատության առանցքում Սիրիայի արտաքին քաղաքականության հիմնական ուղղությունների, արաբական պետությունների միջև հարաբերությունների, տարածաշրջանային ուժերի դասավորության և արաբա-իսրայելական հակամարտության տարբեր փուլերում երկրի ներգրավվածության ուսումնասիրությունն է։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի 1948 թվականի արաբա-իսրայելական պատերազմի և դրան հաջորդած քաղաքական զարգացումների, 1950–1960-ական թվականներին Սիրիայի ներքաղաքական փոփոխությունների ու արտաքին քաղաքական կողմնորոշումների, ինչպես նաև 1967 թվականի վեցօրյա պատերազմի հետևանքների դիտարկումը։ Կարևոր տեղ է հատկացվում Գոլանի բարձունքների խնդրին, որը դարձավ սիրիա-իսրայելական հակասությունների առանցքային հանգույցներից մեկը և երկարատև ազդեցություն ունեցավ երկու պետությունների հարաբերությունների վրա։ Ուսումնասիրության շրջանակում դիտարկվում են նաև 1973 թվականի հոկտեմբերյան պատերազմը, Սիրիայի հարաբերությունները Եգիպտոսի և արաբական մյուս պետությունների հետ, արաբական տարածաշրջանային դաշինքների ձևավորումն ու փոփոխությունները, ինչպես նաև գերտերությունների՝ հատկապես Խորհրդային Միության և Միացյալ Նահանգների ազդեցությունը հակամարտության ընթացքի վրա։ Առանձին կարևորություն է ներկայացնում Հաֆեզ ալ-Ասադի իշխանության տարիներին Սիրիայի արտաքին քաղաքականության ուսումնասիրությունը, երբ երկիրը ձգտում էր ամրապնդել իր դիրքերը արաբական աշխարհում, պահպանել տարածաշրջանային ազդեցությունը և մասնակցել իսրայելա-արաբական հակամարտության կարգավորման շուրջ ընթացող բանակցային գործընթացներին։ Ներկայացվում են նաև 1978 թվականի Քեմփ Դեյվիդի համաձայնագրերից հետո արաբական աշխարհի քաղաքական վերադասավորումները, 1980-ականների տարածաշրջանային զարգացումները, Լիբանանի հիմնախնդրի և սիրիական քաղաքականության փոխկապակցվածությունը, ինչպես նաև 1991 թվականի Մադրիդի խաղաղության համաժողովից հետո սիրիա-իսրայելական բանակցությունների ընթացքն ու հիմնական տարաձայնությունները։ Աշխատության ժամանակագրական ընդգրկումն ավարտվում է 2000 թվականին՝ Հաֆեզ ալ-Ասադի կառավարման ավարտի և տարածաշրջանային քաղաքական նոր իրողությունների ձևավորման փուլում։ Ստեղծագործության կարևոր գաղափարական առանցքներից է այն հանգամանքի բացահայտումը, որ արաբա-իսրայելական հակամարտությունը Սիրիայի համար միայն երկկողմ տարածքային կամ ռազմական խնդիր չէր, այլ նաև ազգային անվտանգության, պետական ինքնիշխանության, արաբական քաղաքական համերաշխության և Մերձավոր Արևելքում ուժերի հավասարակշռության պահպանման հետ կապված բազմաշերտ հիմնախնդիր։ Պատմաքաղաքական վերլուծության միջոցով ընդգծվում է Սիրիայի արտաքին քաղաքականության շարունակականության և փոփոխությունների կապը՝ ցույց տալով, թե ինչպես էին ներքաղաքական զարգացումները, առաջնորդության փոփոխությունները, միջազգային հարաբերությունների վերափոխումները և տարածաշրջանային հակասությունները պայմանավորում երկրի դիրքորոշումը։ Աշխատությունն արժեքավոր է Մերձավոր Արևելքի պատմությամբ, արաբական երկրների արտաքին քաղաքականությամբ, Իսրայելի և արաբական պետությունների հարաբերություններով ու միջազգային հակամարտությունների պատմությամբ հետաքրքրվողների համար։ Այն հնարավորություն է տալիս ամբողջական պատկերացում կազմելու Սիրիայի՝ որպես տարածաշրջանային քաղաքական կարևոր դերակատարի, պատմական առաքելության և արաբա-իսրայելական հակամարտության ձևավորման, զարգացման ու կարգավորման գործընթացներում ունեցած բազմակողմանի մասնակցության մասին։

Թարմացվել է՝ 2026-11-19
Սիրիայի տեղն ու դերը արաբա-իսրայելական հակամարտությունում (1946–2000)

Անվճար

Օնլայն

Պատմություն

Սիրիա-ԱՄՆ հարաբերությունները (1967–1996 թթ.)

Աշխատությունը ներկայացնում է Սիրիայի Արաբական Հանրապետության և Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների միջև ձևավորված հարաբերությունների պատմական զարգացումը 1967–1996 թվականներին՝ անդրադառնալով Մերձավոր Արևելքի քաղաքական գործընթացներում երկու պետությունների փոխհարաբերությունների առանձնահատկություններին, դրանց վրա ազդող տարածաշրջանային և միջազգային գործոններին։ Ուսումնասիրության առանցքում Սիրիայի և ԱՄՆ-ի արտաքին քաղաքական առաջնահերթություններն են, երկու երկրների միջև քաղաքական երկխոսության, համագործակցության, հակասությունների և լարվածության դրսևորումները, ինչպես նաև դրանց փոփոխությունները՝ պայմանավորված Մերձավոր Արևելքում տեղի ունեցած ռազմաքաղաքական իրադարձություններով։ Հատուկ նշանակություն ունի 1967 թվականի արաբա-իսրայելական պատերազմից հետո տարածաշրջանում ձևավորված նոր քաղաքական իրավիճակը, որը էական ազդեցություն ունեցավ Սիրիայի արտաքին քաղաքական կողմնորոշումների և ամերիկյան քաղաքականության նկատմամբ նրա դիրքորոշման վրա։ Աշխատանքի ժամանակագրական ընդգրկումը հնարավորություն է տալիս դիտարկել հարաբերությունների զարգացումը Սառը պատերազմի պայմաններում, երբ Սիրիայի արտաքին քաղաքականությունը սերտորեն կապված էր արաբական աշխարհի քաղաքական գործընթացների, խորհրդային ազդեցության և տարածաշրջանային ուժերի հավասարակշռության հետ, իսկ ԱՄՆ-ն իր հերթին ձգտում էր ամրապնդել դիրքերը Մերձավոր Արևելքում և ազդել տարածաշրջանի անվտանգության ու քաղաքական վերադասավորումների վրա։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում արաբա-իսրայելական հակամարտության ազդեցությունը երկկողմ հարաբերությունների վրա, հատկապես Գոլանի բարձունքների հիմնախնդիրը, Պաղեստինի հարցը, Լիբանանի իրադարձությունները և տարածաշրջանային անվտանգության ապահովմանն ուղղված դիվանագիտական նախաձեռնությունները։ Քննարկման կարևոր համատեքստ են նաև 1970-ական և 1980-ական թվականների քաղաքական զարգացումները, Սիրիայի հարաբերությունները տարածաշրջանային այլ պետությունների հետ, ինչպես նաև ամերիկյան վարչակազմերի արտաքին քաղաքական մոտեցումների փոփոխությունները։ Ուսումնասիրության շրջանակում առանձնահատուկ հետաքրքրություն է ներկայացնում 1990-ական թվականների սկզբի միջազգային քաղաքական վերափոխումների ազդեցությունը Սիրիա-ԱՄՆ հարաբերությունների վրա։ Սառը պատերազմի ավարտը, Խորհրդային Միության փլուզումը, Պարսից ծոցի պատերազմը և Մերձավոր Արևելքում խաղաղության գործընթացի ակտիվացումը նոր պայմաններ ստեղծեցին երկու երկրների հարաբերությունների վերանայման և դիվանագիտական շփումների զարգացման համար։ 1991 թվականի Մադրիդի խաղաղության համաժողովը և դրան հաջորդած բանակցային գործընթացները կարևոր նշանակություն ունեցան Սիրիայի և ԱՄՆ-ի քաղաքական երկխոսության համատեքստում՝ բացահայտելով ինչպես համագործակցության հնարավորությունները, այնպես էլ առկա տարաձայնությունները։ Աշխատությունը կարևոր է միջազգային հարաբերությունների պատմության տեսանկյունից, քանի որ հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու, թե ինչպես են տարածաշրջանային հակամարտությունները, գերտերությունների մրցակցությունը, ազգային շահերը և արտաքին քաղաքական ռազմավարությունները ձևավորում պետությունների միջև հարաբերությունների բնույթը։ Այն նպաստում է Մերձավոր Արևելքի նորագույն պատմության, Սիրիայի արտաքին քաղաքականության և ամերիկյան մերձավորարևելյան քաղաքականության վերաբերյալ գիտելիքների ընդլայնմանը՝ միաժամանակ ընդգծելով դիվանագիտության, անվտանգության և աշխարհաքաղաքական շահերի փոխկապակցվածությունը։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել պատմությամբ, արաբագիտությամբ, արևելագիտությամբ, քաղաքագիտությամբ և միջազգային հարաբերություններով հետաքրքրվող ընթերցողների, ուսանողների և հետազոտողների համար՝ որպես Սիրիա-ԱՄՆ հարաբերությունների պատմական ընթացքն ու տարածաշրջանային քաղաքականության առանձնահատկությունները ուսումնասիրելու նյութ։

Թարմացվել է՝ 2026-11-19
Սիրիա-ԱՄՆ հարաբերությունները (1967–1996 թթ.)

Անվճար

Հովհաննես Թումանյան Հովհաննես Թումանյան 1869 թ․ – 1923 թ․ Հովհաննես Թումանյանը հայ ժողովրդի ամենասիրված գրողներից և բանաստեղծներից է։ Նա ծնվել է Լոռու Դսեղ գյուղում և իր ստեղծագործություններում հաճախ պատկերել է ժողովրդական կյանքն ու ավանդույթները։ Թումանյանը գրել է հեքիաթներ, պոեմներ, պատմվածքներ և բանաստեղծություններ։ Նրա ամենահայտնի գործերից են «Գիքոր», «Անուշ», «Քաջ Նազար» և «Թմկաբերդի առումը»։ Նրա լեզուն պարզ է, բնական և հասկանալի բոլոր սերունդների համար։ Թումանյանի ստեղծագործությունները լի են հումորով, իմաստությամբ և մարդասիրությամբ։ Նա նաև ակտիվ հասարակական գործիչ էր և զբաղվել է բարեգործությամբ։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ Թումանյանը հաճախ անվանվում է «Ամենայն հայոց բանաստեղծ»։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է մնալ հայկական մշակույթի հիմնասյուներից մեկը։ menu_book11 Տեսնել ավելին Րաֆֆի (Հակոբ Մելիք-Հակոբյան) Րաֆֆի (Հակոբ Մելիք-Հակոբյան) 1835 թ․ – 1888 թ․ Րաֆֆին հայ պատմավեպի ամենահայտնի ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ են զբաղեցնում ազգային ազատագրության և հայրենասիրության թեմաները։ «Սամվել», «Խենթը» և «Դավիթ Բեկ» վեպերը համարվում են հայ գրականության դասականներ։ Նա ստեղծել է ուժեղ և հիշվող հերոսներ։ Րաֆֆու կերպարները պայքարում են հանուն ազատության և արդարության։ Նրա գրքերը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ երիտասարդության վրա։ Նա կարողացել է պատմությունը ներկայացնել հետաքրքիր և կենդանի ձևով։ Նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս լայնորեն ընթերցվում են։ Րաֆֆին համարվում է ազգային մտածողության ձևավորման կարևոր գործիչ։ Նրա անունը մշտապես կապված է հայրենասիրական գրականության հետ։ menu_book18 Տեսնել ավելին Ալեքսանդր Շիրվանզադե Ալեքսանդր Շիրվանզադե 1858 թ․ – 1935 թ․ Ալեքսանդր Շիրվանզադեն հայ ռեալիստական արձակի մեծագույն ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում արտացոլված են հասարակության տարբեր խավերի կյանքը և սոցիալական խնդիրները։ Նա գրել է վեպեր, պատմվածքներ և դրամատիկական գործեր։ Շիրվանզադեն մեծ ուշադրություն է դարձրել մարդկային հարաբերություններին։ Նրա հերոսները հոգեբանորեն խորն են մշակված։ Նա համարձակորեն քննադատել է հասարակական անարդարությունները։ Նրա ստեղծագործությունները մեծ ճանաչում են ստացել նաև թատերական բեմերում։ Շիրվանզադեն համարվում է հայ արձակի դասականներից մեկը։ Նրա ազդեցությունը զգալի է հետագա գրողների ստեղծագործություններում։ Նա շարունակում է մնալ հայ գրականության կարևորագույն անուններից մեկը։ menu_book17 Տեսնել ավելին Գաբրիել Սունդուկյան Գաբրիել Սունդուկյան 1825 թ․ – 1912 թ․ Հայ մեծ դրամատուրգ, արձակագիր և հասարակական գործիչ էր, որը համարվում է հայկական ռեալիստական դրամատուրգիայի հիմնադիրը։ Նա ծնվել է 1825 թվականի հուլիսի 11-ին՝ Թիֆլիսում, և մահացել 1912 թվականի մարտի 29-ին։ Սունդուկյանի ստեղծագործություններում արտացոլված են XIX դարի հայ հասարակության կյանքը, կենցաղը, սովորույթներն ու սոցիալական խնդիրները։ Նրա ամենահայտնի պիեսներից են «Պեպո»-ն, «Խաթաբալա»-ն և «Էլի մեկ զոհ»-ը, որոնք մեծ ժողովրդականություն են վայելում մինչ օրս։ Սունդուկյանը կարևոր դեր է ունեցել հայկական թատրոնի զարգացման գործում, իսկ նրա ստեղծագործությունները դարձել են հայ դրամատուրգիայի դասական նմուշներ։ Նրա անունը կրում է Գաբրիել Սունդուկյանի անվան ազգային ակադեմիական թատրոնը, որը Հայաստանի ամենահեղինակավոր թատրոններից է։ menu_book2 Տեսնել ավելին Պերճ Պռոշյան Պերճ Պռոշյան 1837 թ․ – 1907 թ․ Պերճ Պռոշյանը հայ ռեալիստական արձակի կարևոր ներկայացուցիչներից է։ Նա իր ստեղծագործություններում պատկերել է գյուղական կյանքը և հասարակ մարդկանց առօրյան։ Նրա հերոսները սովորական մարդիկ են՝ իրենց խնդիրներով ու երազանքներով։ Պռոշյանը մեծ ուշադրություն է դարձրել սոցիալական հարցերին։ Նրա գրքերը արժեքավոր տեղեկություններ են տալիս 19-րդ դարի հայկական կյանքի մասին։ Նա կարևորել է կրթության և լուսավորության դերը։ Նրա լեզուն պարզ է և բնական։ Պռոշյանի ստեղծագործությունները աչքի են ընկնում իրատեսական նկարագրություններով։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ արձակի զարգացման վրա։ Նրա անունը շարունակում է հիշվել որպես ռեալիզմի կարևոր ներկայացուցիչ։ menu_book3 Տեսնել ավելին Մուրացան (Գրիգոր Տեր-Հովհաննիսյան) Մուրացան (Գրիգոր Տեր-Հովհաննիսյան) 1854 թ․ – 1908 թ․ Մուրացանը հայ պատմական արձակի կարևոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործությունը «Գևորգ Մարզպետունի» վեպն է։ Վեպում ներկայացվում են Հայաստանի պատմության կարևոր էջերը։ Մուրացանը մեծ հետաքրքրություն ուներ ազգային անցյալի նկատմամբ։ Նրա ստեղծագործությունները ներշնչված են հայրենասիրական գաղափարներով։ Նա ձգտել է ընթերցողին ծանոթացնել հայկական պատմությանը։ Նրա կերպարները հաճախ մարմնավորում են քաջություն և նվիրվածություն։ Մուրացանի լեզուն հարուստ է և արտահայտիչ։ Նրա գրքերը մինչ օրս մեծ հետաքրքրությամբ ընթերցվում են։ Նա կարևոր տեղ է զբաղեցնում հայ պատմավեպի զարգացման մեջ։ menu_book18 Տեսնել ավելին