Կարապետյան, Ռուբեն Կարլենի

Կարապետյան, Ռուբեն Կարլենի

menu_book Посмотреть материалы

Книги автора (2)

Онлайн

История

Սիրիայի տեղն ու դերը արաբա-իսրայելական հակամարտությունում (1946–2000)

Աշխատությունը նվիրված է Մերձավոր Արևելքի նորագույն պատմության կարևորագույն հիմնախնդիրներից մեկին՝ արաբա-իսրայելական հակամարտության ընթացքում Սիրիայի ունեցած քաղաքական, ռազմաքաղաքական և դիվանագիտական դերակատարության ուսումնասիրությանը։ Այն ներկայացնում է Սիրիայի դիրքորոշման ձևավորումն ու զարգացումը 1946 թվականին անկախություն ձեռք բերելուց հետո՝ տարածաշրջանային քաղաքական գործընթացների, արաբական աշխարհի միասնության գաղափարի, պաղեստինյան հիմնախնդրի և Իսրայելի հետ հակամարտության համատեքստում։ Աշխատության առանցքում Սիրիայի արտաքին քաղաքականության հիմնական ուղղությունների, արաբական պետությունների միջև հարաբերությունների, տարածաշրջանային ուժերի դասավորության և արաբա-իսրայելական հակամարտության տարբեր փուլերում երկրի ներգրավվածության ուսումնասիրությունն է։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի 1948 թվականի արաբա-իսրայելական պատերազմի և դրան հաջորդած քաղաքական զարգացումների, 1950–1960-ական թվականներին Սիրիայի ներքաղաքական փոփոխությունների ու արտաքին քաղաքական կողմնորոշումների, ինչպես նաև 1967 թվականի վեցօրյա պատերազմի հետևանքների դիտարկումը։ Կարևոր տեղ է հատկացվում Գոլանի բարձունքների խնդրին, որը դարձավ սիրիա-իսրայելական հակասությունների առանցքային հանգույցներից մեկը և երկարատև ազդեցություն ունեցավ երկու պետությունների հարաբերությունների վրա։ Ուսումնասիրության շրջանակում դիտարկվում են նաև 1973 թվականի հոկտեմբերյան պատերազմը, Սիրիայի հարաբերությունները Եգիպտոսի և արաբական մյուս պետությունների հետ, արաբական տարածաշրջանային դաշինքների ձևավորումն ու փոփոխությունները, ինչպես նաև գերտերությունների՝ հատկապես Խորհրդային Միության և Միացյալ Նահանգների ազդեցությունը հակամարտության ընթացքի վրա։ Առանձին կարևորություն է ներկայացնում Հաֆեզ ալ-Ասադի իշխանության տարիներին Սիրիայի արտաքին քաղաքականության ուսումնասիրությունը, երբ երկիրը ձգտում էր ամրապնդել իր դիրքերը արաբական աշխարհում, պահպանել տարածաշրջանային ազդեցությունը և մասնակցել իսրայելա-արաբական հակամարտության կարգավորման շուրջ ընթացող բանակցային գործընթացներին։ Ներկայացվում են նաև 1978 թվականի Քեմփ Դեյվիդի համաձայնագրերից հետո արաբական աշխարհի քաղաքական վերադասավորումները, 1980-ականների տարածաշրջանային զարգացումները, Լիբանանի հիմնախնդրի և սիրիական քաղաքականության փոխկապակցվածությունը, ինչպես նաև 1991 թվականի Մադրիդի խաղաղության համաժողովից հետո սիրիա-իսրայելական բանակցությունների ընթացքն ու հիմնական տարաձայնությունները։ Աշխատության ժամանակագրական ընդգրկումն ավարտվում է 2000 թվականին՝ Հաֆեզ ալ-Ասադի կառավարման ավարտի և տարածաշրջանային քաղաքական նոր իրողությունների ձևավորման փուլում։ Ստեղծագործության կարևոր գաղափարական առանցքներից է այն հանգամանքի բացահայտումը, որ արաբա-իսրայելական հակամարտությունը Սիրիայի համար միայն երկկողմ տարածքային կամ ռազմական խնդիր չէր, այլ նաև ազգային անվտանգության, պետական ինքնիշխանության, արաբական քաղաքական համերաշխության և Մերձավոր Արևելքում ուժերի հավասարակշռության պահպանման հետ կապված բազմաշերտ հիմնախնդիր։ Պատմաքաղաքական վերլուծության միջոցով ընդգծվում է Սիրիայի արտաքին քաղաքականության շարունակականության և փոփոխությունների կապը՝ ցույց տալով, թե ինչպես էին ներքաղաքական զարգացումները, առաջնորդության փոփոխությունները, միջազգային հարաբերությունների վերափոխումները և տարածաշրջանային հակասությունները պայմանավորում երկրի դիրքորոշումը։ Աշխատությունն արժեքավոր է Մերձավոր Արևելքի պատմությամբ, արաբական երկրների արտաքին քաղաքականությամբ, Իսրայելի և արաբական պետությունների հարաբերություններով ու միջազգային հակամարտությունների պատմությամբ հետաքրքրվողների համար։ Այն հնարավորություն է տալիս ամբողջական պատկերացում կազմելու Սիրիայի՝ որպես տարածաշրջանային քաղաքական կարևոր դերակատարի, պատմական առաքելության և արաբա-իսրայելական հակամարտության ձևավորման, զարգացման ու կարգավորման գործընթացներում ունեցած բազմակողմանի մասնակցության մասին։

Обновлено. 2026-11-19
Սիրիայի տեղն ու դերը արաբա-իսրայելական հակամարտությունում (1946–2000)

Бесплатно

Онлайн

История

Սիրիա-ԱՄՆ հարաբերությունները (1967–1996 թթ.)

Աշխատությունը ներկայացնում է Սիրիայի Արաբական Հանրապետության և Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների միջև ձևավորված հարաբերությունների պատմական զարգացումը 1967–1996 թվականներին՝ անդրադառնալով Մերձավոր Արևելքի քաղաքական գործընթացներում երկու պետությունների փոխհարաբերությունների առանձնահատկություններին, դրանց վրա ազդող տարածաշրջանային և միջազգային գործոններին։ Ուսումնասիրության առանցքում Սիրիայի և ԱՄՆ-ի արտաքին քաղաքական առաջնահերթություններն են, երկու երկրների միջև քաղաքական երկխոսության, համագործակցության, հակասությունների և լարվածության դրսևորումները, ինչպես նաև դրանց փոփոխությունները՝ պայմանավորված Մերձավոր Արևելքում տեղի ունեցած ռազմաքաղաքական իրադարձություններով։ Հատուկ նշանակություն ունի 1967 թվականի արաբա-իսրայելական պատերազմից հետո տարածաշրջանում ձևավորված նոր քաղաքական իրավիճակը, որը էական ազդեցություն ունեցավ Սիրիայի արտաքին քաղաքական կողմնորոշումների և ամերիկյան քաղաքականության նկատմամբ նրա դիրքորոշման վրա։ Աշխատանքի ժամանակագրական ընդգրկումը հնարավորություն է տալիս դիտարկել հարաբերությունների զարգացումը Սառը պատերազմի պայմաններում, երբ Սիրիայի արտաքին քաղաքականությունը սերտորեն կապված էր արաբական աշխարհի քաղաքական գործընթացների, խորհրդային ազդեցության և տարածաշրջանային ուժերի հավասարակշռության հետ, իսկ ԱՄՆ-ն իր հերթին ձգտում էր ամրապնդել դիրքերը Մերձավոր Արևելքում և ազդել տարածաշրջանի անվտանգության ու քաղաքական վերադասավորումների վրա։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում արաբա-իսրայելական հակամարտության ազդեցությունը երկկողմ հարաբերությունների վրա, հատկապես Գոլանի բարձունքների հիմնախնդիրը, Պաղեստինի հարցը, Լիբանանի իրադարձությունները և տարածաշրջանային անվտանգության ապահովմանն ուղղված դիվանագիտական նախաձեռնությունները։ Քննարկման կարևոր համատեքստ են նաև 1970-ական և 1980-ական թվականների քաղաքական զարգացումները, Սիրիայի հարաբերությունները տարածաշրջանային այլ պետությունների հետ, ինչպես նաև ամերիկյան վարչակազմերի արտաքին քաղաքական մոտեցումների փոփոխությունները։ Ուսումնասիրության շրջանակում առանձնահատուկ հետաքրքրություն է ներկայացնում 1990-ական թվականների սկզբի միջազգային քաղաքական վերափոխումների ազդեցությունը Սիրիա-ԱՄՆ հարաբերությունների վրա։ Սառը պատերազմի ավարտը, Խորհրդային Միության փլուզումը, Պարսից ծոցի պատերազմը և Մերձավոր Արևելքում խաղաղության գործընթացի ակտիվացումը նոր պայմաններ ստեղծեցին երկու երկրների հարաբերությունների վերանայման և դիվանագիտական շփումների զարգացման համար։ 1991 թվականի Մադրիդի խաղաղության համաժողովը և դրան հաջորդած բանակցային գործընթացները կարևոր նշանակություն ունեցան Սիրիայի և ԱՄՆ-ի քաղաքական երկխոսության համատեքստում՝ բացահայտելով ինչպես համագործակցության հնարավորությունները, այնպես էլ առկա տարաձայնությունները։ Աշխատությունը կարևոր է միջազգային հարաբերությունների պատմության տեսանկյունից, քանի որ հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու, թե ինչպես են տարածաշրջանային հակամարտությունները, գերտերությունների մրցակցությունը, ազգային շահերը և արտաքին քաղաքական ռազմավարությունները ձևավորում պետությունների միջև հարաբերությունների բնույթը։ Այն նպաստում է Մերձավոր Արևելքի նորագույն պատմության, Սիրիայի արտաքին քաղաքականության և ամերիկյան մերձավորարևելյան քաղաքականության վերաբերյալ գիտելիքների ընդլայնմանը՝ միաժամանակ ընդգծելով դիվանագիտության, անվտանգության և աշխարհաքաղաքական շահերի փոխկապակցվածությունը։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել պատմությամբ, արաբագիտությամբ, արևելագիտությամբ, քաղաքագիտությամբ և միջազգային հարաբերություններով հետաքրքրվող ընթերցողների, ուսանողների և հետազոտողների համար՝ որպես Սիրիա-ԱՄՆ հարաբերությունների պատմական ընթացքն ու տարածաշրջանային քաղաքականության առանձնահատկությունները ուսումնասիրելու նյութ։

Обновлено. 2026-11-19
Սիրիա-ԱՄՆ հարաբերությունները (1967–1996 թթ.)

Бесплатно

Другие авторы

Все авторы
Ղազարոս Աղայան Ղազարոս Աղայան 1840 թ․ – 1911 թ․ Ղազարոս Աղայանը մանկական գրականության հիմնադիրներից է։ Նա գրել է բազմաթիվ հեքիաթներ, պատմվածքներ և կրթական նյութեր երեխաների համար։ Նրա ստեղծագործություններն ունեն դաստիարակչական և բարոյական նշանակություն։ Աղայանը նաև ակտիվ մանկավարժ էր։ Նա մեծ դեր է ունեցել ազգային կրթության զարգացման գործում։ Նրա հերոսները սովորեցնում են ազնվություն, աշխատասիրություն և բարություն։ Աղայանի լեզուն պարզ և հասկանալի է երեխաների համար։ Նրա հեքիաթները մինչ օրս ընդգրկված են դպրոցական ծրագրերում։ Մի քանի սերունդ մեծացել է նրա գրքերով։ Նա համարվում է հայ մանկական գրականության դասականներից մեկը։ menu_book5 Подробнее Միսաք Մեծարենց Միսաք Մեծարենց 1886 թ․ – 1908 թ․ Միսաք Մեծարենցը արևմտահայ քնարական պոեզիայի ամենապայծառ ներկայացուցիչներից է։ Չնայած կարճ կյանքին, նա ստեղծել է բարձրարժեք գրական ժառանգություն։Միսաք Մեծարենցը արևմտահայ քնարերգության ամենապայծառ անուններից է։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ ունեն բնությունը, սերը և կյանքի գեղեցկությունը։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա հասցրել է ստեղծել բարձրարժեք պոեզիա։ Նրա լեզուն երաժշտական է և նուրբ։ Մեծարենցը մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ռոմանտիկ պոեզիայի վրա։ Նրա բանաստեղծությունները լի են լույսով և զգացմունքայնությամբ։ Նա համարվում է արևմտահայ պոեզիայի ամենաքնարական ձայներից մեկը։ Նրա գործերը մինչ օրս սիրով ընթերցվում են։ Նրա ժառանգությունը փոքր ծավալով, բայց մեծ արժեք ունի։ Նա հայ գրականության բացառիկ տաղանդներից է։ menu_book2 Подробнее Հովհաննես Թումանյան Հովհաննես Թումանյան 1869 թ․ – 1923 թ․ Հովհաննես Թումանյանը հայ ժողովրդի ամենասիրված գրողներից և բանաստեղծներից է։ Նա ծնվել է Լոռու Դսեղ գյուղում և իր ստեղծագործություններում հաճախ պատկերել է ժողովրդական կյանքն ու ավանդույթները։ Թումանյանը գրել է հեքիաթներ, պոեմներ, պատմվածքներ և բանաստեղծություններ։ Նրա ամենահայտնի գործերից են «Գիքոր», «Անուշ», «Քաջ Նազար» և «Թմկաբերդի առումը»։ Նրա լեզուն պարզ է, բնական և հասկանալի բոլոր սերունդների համար։ Թումանյանի ստեղծագործությունները լի են հումորով, իմաստությամբ և մարդասիրությամբ։ Նա նաև ակտիվ հասարակական գործիչ էր և զբաղվել է բարեգործությամբ։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ Թումանյանը հաճախ անվանվում է «Ամենայն հայոց բանաստեղծ»։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է մնալ հայկական մշակույթի հիմնասյուներից մեկը։ menu_book11 Подробнее Ավետիք Իսահակյան Ավետիք Իսահակյան 1875 թ․ – 1957 թ․ Ավետիք Իսահակյանը հայ քնարերգության մեծագույն ներկայացուցիչներից է։ Նրա պոեզիան լի է սիրո, հայրենիքի, կարոտի և մարդկային զգացմունքների թեմաներով։ Նրա ստեղծագործությունները մեծ ճանաչում են ստացել նաև արտերկրում։Ավետիք Իսահակյանը հայ քնարերգության ամենանշանավոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ են զբաղեցնում սերը, հայրենիքը, կարոտը և մարդու ներաշխարհը։ Իսահակյանի լեզուն առանձնանում է մեղմությամբ, երաժշտականությամբ և խոր զգացմունքայնությամբ։ Նրա հայտնի գործերից են «Աբու Լալա Մահարին» և բազմաթիվ քնարական բանաստեղծություններ։ Նա երկար տարիներ ապրել է արտասահմանում, սակայն մշտապես կապված է եղել հայրենիքի հետ։ Իսահակյանի պոեզիան մեծ ճանաչում է ստացել նաև միջազգային մակարդակով։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ Նա եղել է նաև հասարակական և մշակութային ակտիվ գործիչ։ Իսահակյանի ստեղծագործությունները շարունակում են սիրել տարբեր սերունդներ։ Նա համարվում է հայ պոեզիայի մեծագույն վարպետներից մեկը։ menu_book4 Подробнее Գրիգոր Նարեկացի Գրիգոր Նարեկացի 951 թ․ – 1003 թ․ Գրիգոր Նարեկացին միջնադարյան հայ գրականության և քրիստոնեական մտքի ամենամեծ ներկայացուցիչներից է։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործությունը «Մատյան ողբերգությունն» է, որը հաճախ կոչվում է պարզապես «Նարեկ»։ Գիրքը բաղկացած է աղոթքներից և հոգևոր խորհրդածություններից։ Նարեկացին խորությամբ ուսումնասիրել է մարդու հոգին, մեղքը, ապաշխարությունն ու հավատքը։ Նրա լեզուն չափազանց հարուստ և պատկերավոր է։ Նարեկացու ստեղծագործությունները մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ հոգևոր մշակույթի վրա։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ 2015 թվականին նա հռչակվել է Կաթոլիկ եկեղեցու Վարդապետ։ Նարեկացին համարվում է համաշխարհային քրիստոնեական գրականության կարևոր հեղինակներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ուսումնասիրվել ամբողջ աշխարհում։ menu_book29 Подробнее Հակոբ Պարոնյան Հակոբ Պարոնյան 1843 թ․ – 1891 թ․ Հակոբ Պարոնյանը հայ երգիծական գրականության ամենամեծ ներկայացուցիչներից է։ Նա իր ստեղծագործություններում քննադատել է հասարակական արատները, կեղծավորությունը և անարդարությունը։ Նրա հումորը սուր է և հաճախ շատ արդիական նույնիսկ այսօր։ Պարոնյանը ստեղծել է բազմաթիվ հիշարժան կերպարներ։ Նրա գործերը համատեղում են ծիծաղն ու հասարակական քննադատությունը։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ երգիծանքի զարգացման վրա։ Նրա լեզուն կենդանի է և արտահայտիչ։ Պարոնյանի ստեղծագործությունները լայնորեն ուսումնասիրվում են դպրոցներում և համալսարաններում։ Նա համարվում է հայ սատիրայի դասականը։ Նրա գրական ժառանգությունը շարունակում է հետաքրքրել ընթերցողներին։ menu_book2 Подробнее