Քոչարյան, Տիգրան Տոնիկի

Քաղաքագիտություն

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության ռազմական անվտանգության ապահովման քաղաքական և իրավական հիմքերի, պետական կառավարման մեխանիզմների և ժամանակակից պայմաններում դրանց զարգացման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Ռազմական անվտանգությունը դիտարկվում է որպես պետական անվտանգության համակարգի բաղադրիչ, որի իրավական և ինստիտուցիոնալ հիմքերը կապված են պետության պաշտպանության, անվտանգության, տարածքային ամբողջականության և սահմանների անձեռնմխելիության ապահովման հետ։ Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրությունը զինված ուժերի համար սահմանում է համապատասխան գործառույթներ և միաժամանակ ամրագրում է նրանց քաղաքական չեզոքության ու քաղաքացիական վերահսկողության սկզբունքները։ Հետազոտության շրջանակում կարող են վերլուծվել ռազմական անվտանգության ոլորտում պետական քաղաքականության ձևավորման և իրականացման սահմանադրաիրավական մեխանիզմները, պետական մարմինների իրավասությունների սահմանազատումը, պաշտպանության կառավարման համակարգը, ինչպես նաև անվտանգության ոլորտում իրավական պատասխանատվության և վերահսկողության հարցերը։ Գործող իրավական կարգավորումներում պաշտպանության կազմակերպումը հիմնվում է օրինականության, մարդու իրավունքների ու հիմնարար ազատությունների հարգման, ժողովրդավարական և քաղաքացիական վերահսկողության ու պետական և տեղական կառավարման մարմինների ներգրավվածության սկզբունքների վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն կարող է հատկացվել անվտանգության միջավայրի փոփոխությունների պայմաններում օրենսդրության և պետական կառավարման համակարգի համապատասխանեցմանը, ռազմավարական պլանավորմանը, պետական կառույցների միջև գործառույթների համակարգմանը և պաշտպանության ոլորտում որոշումների ընդունման իրավական հիմքերին։ Ռազմական անվտանգության քաղաքական բաղադրիչը կարող է դիտարկվել արտաքին քաղաքականության, միջազգային իրավունքի, միջազգային պարտավորությունների և անվտանգության ոլորտում համագործակցության համատեքստում, իսկ իրավական բաղադրիչը՝ սահմանադրական և վարչաիրավական կարգավորումների տեսանկյունից։ Պաշտպանության ոլորտի իրավական համակարգում ռազմական անվտանգության ապահովումը ներկայում ներկայացվում է որպես պետական մարմինների, կառավարման տարբեր մակարդակների, զինված ուժերի և անվտանգության հետ առնչվող այլ կառույցների համակարգված գործունեություն։ Ընդհանուր առմամբ ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս համակարգված գնահատելու ռազմական անվտանգության քաղաքական և իրավական կառուցակարգերը, դրանց փոխկապակցվածությունը պետական կառավարման ու սահմանադրական կարգի հետ և այն իրավական ու ինստիտուցիոնալ խնդիրները, որոնց ուսումնասիրությունը կարևոր է պաշտպանության ոլորտի կառավարման շարունակական զարգացման համար։

Իրավաբանություն

Գիտական աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում զինվորական ծառայության սահմանադրաիրավական հիմունքների, իրավական կարգավորման առանձնահատկությունների և զինվորական պարտականությունների իրականացման հետ կապված հասարակական հարաբերությունների համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակներում քննության են առնվում զինվորական ծառայության սահմանադրական սկզբունքները, պետության պաշտպանության իրավական հիմքերը, քաղաքացիների՝ հայրենիքի պաշտպանությանը մասնակցելու պարտականությունը, ինչպես նաև զինվորական ծառայության կազմակերպման և իրականացման իրավական մեխանիզմները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրությամբ ամրագրված դրույթներին, զինվորական ծառայությունը կարգավորող օրենսդրական ակտերին և դրանց կիրառման ընթացքում առաջացող իրավական հիմնախնդիրներին։ Ուսումնասիրվում են պարտադիր և պայմանագրային զինվորական ծառայության իրավական առանձնահատկությունները, զորակոչի կազմակերպման կարգը, զինծառայողների իրավական կարգավիճակը, նրանց իրավունքների, ազատությունների և պարտականությունների սահմանադրական երաշխիքները։ Քննարկվում են զինվորական ծառայության ընթացքում մարդու հիմնարար իրավունքների պաշտպանության, իրավաչափ սահմանափակումների կիրառման, զինվորական կարգապահության ապահովման և զինծառայողների սոցիալական ու իրավական պաշտպանության հետ կապված հարցերը։ Անդրադարձ է կատարվում նաև զինվորական ծառայության ոլորտում պետական կառավարման մարմինների իրավասություններին, զինված ուժերի նկատմամբ քաղաքացիական վերահսկողության սկզբունքներին, պետական անվտանգության ապահովման սահմանադրաիրավական մեխանիզմներին և զինվորական ծառայության կազմակերպման նկատմամբ պետական վերահսկողության ձևերին։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է զինվորական ծառայության իրավական կարգավորման համապատասխանության ուսումնասիրությունը սահմանադրականության, իրավական պետության, օրինականության և մարդու իրավունքների պաշտպանության սկզբունքներին։ Դիտարկվում են նաև միջազգային իրավական չափանիշների ազդեցությունը ազգային օրենսդրության զարգացման վրա, զինծառայողների իրավունքների պաշտպանության միջազգային փորձը և համապատասխան իրավական կարգավորումների կատարելագործման հնարավորությունները։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակում կարևորվում են պետության պաշտպանունակության ապահովման և անհատի սահմանադրական իրավունքների միջև իրավական հավասարակշռության պահպանման խնդիրները, ինչպես նաև զինվորական ծառայության ոլորտում իրավական պատասխանատվության, օրենսդրական բարեփոխումների և իրավակիրառ պրակտիկայի կատարելագործման հարցերը։ Ուսումնասիրությունը կարող է նշանակություն ունենալ Հայաստանի Հանրապետության սահմանադրական իրավունքի, ռազմական իրավունքի և պետական կառավարման համակարգի զարգացման օրինաչափությունների բացահայտման համար։ Աշխատությունը նախատեսված է իրավաբանների, սահմանադրական և ռազմական իրավունքի մասնագետների, պետական կառավարման ոլորտի հետազոտողների, զինվորական ծառայության կազմակերպման հարցերով զբաղվող մասնագետների, դասախոսների, ասպիրանտների և ուսանողների, ինչպես նաև Հայաստանի Հանրապետության պաշտպանական համակարգի իրավական հիմունքներով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։