Կոստանդին Ծիրանածին

Կոստանդին Ծիրանածին

menu_book Посмотреть материалы

Книги автора (1)

Онлайн

История

Օտար աղբյուրները Հայաստանի և հայերի մասին․ Բյուզանդական աղբյուրներ, հատոր Բ․ Կոստանդին Ծիրանածին

Գիրքը հայ ժողովրդի պատմության ուսումնասիրության համար կարևոր նշանակություն ունեցող պատմագիտական սկզբնաղբյուրների ժողովածու է, որը ներկայացնում է բյուզանդական պատմագրական ժառանգության մեջ պահպանված տեղեկությունները Հայաստանի, հայերի, հայկական իշխանական տների, քաղաքական հարաբերությունների և տարածաշրջանի պատմական զարգացումների վերաբերյալ։ Հատորը նվիրված է բյուզանդական կայսր և պատմագիր Կոստանդին Ծիրանածինի աշխատություններին ու նրա երկերում արտացոլված պատմական տեղեկություններին։ Կոստանդին Ծիրանածինը միջնադարյան բյուզանդական պատմաքաղաքական մտքի կարևոր ներկայացուցիչներից է, որի երկերը արժեքավոր նյութ են պարունակում Բյուզանդական կայսրության պետական կառավարման, արտաքին քաղաքականության, դիվանագիտական հարաբերությունների, հարևան ժողովուրդների և սահմանակից տարածքների մասին։ Նրա աշխատություններում պահպանված տեղեկությունները հնարավորություն են տալիս ուսումնասիրելու Հայաստանի և Բյուզանդիայի միջև գոյություն ունեցած բազմաբնույթ կապերը, երկու պետությունների քաղաքական ու ռազմական հարաբերությունները, հայկական իշխանությունների դիրքն ու դերակատարությունը տարածաշրջանային քաղաքական գործընթացներում, ինչպես նաև հայերի մասնակցությունը բյուզանդական պետական և հասարակական կյանքին։ Հատորի գիտական արժեքը հատկապես պայմանավորված է նրանով, որ այն հնարավորություն է տալիս Հայաստանի պատմությունը դիտարկելու ոչ միայն հայկական մատենագրության և ազգային պատմագրական ավանդույթի շրջանակներում, այլև ժամանակակից հարևան պետության քաղաքական ու պատմական ընկալումների տեսանկյունից։ Բյուզանդական սկզբնաղբյուրներում Հայաստանի մասին հիշատակությունները կարևոր են միջնադարյան հայկական պետական կազմավորումների, իշխանական տների, քաղաքական սահմանների, դիվանագիտական հարաբերությունների, ռազմական իրադարձությունների և տարածաշրջանային ուժերի փոխհարաբերությունների ուսումնասիրության համար։ Կոստանդին Ծիրանածինի երկերում տեղ գտած տեղեկությունները հատկապես հետաքրքրական են Բյուզանդական կայսրության արևելյան քաղաքականության, Հայաստանի աշխարհաքաղաքական դիրքի, հայ-բյուզանդական հարաբերությունների փոփոխվող բնույթի և Կովկասում ընթացող պատմական գործընթացների համատեքստում։ Դրանք հնարավորություն են տալիս բացահայտելու նաև բյուզանդական արքունիքի վերաբերմունքը Հայաստանի նկատմամբ, կայսրության քաղաքական առաջնահերթությունները և այն հանգամանքները, որոնք պայմանավորել են հայերի ու բյուզանդացիների համագործակցությունը, հակասությունները և փոխադարձ ազդեցությունները։ Աշխատության կարևոր առանձնահատկություններից է օտարալեզու պատմական վկայությունների գիտական շրջանառության մեջ դնելը՝ դրանք հասանելի դարձնելով հայերեն ընթերցողին և հայագիտության տարբեր ուղղությունների մասնագետներին։ Բյուզանդական սկզբնաղբյուրների ուսումնասիրությունը պահանջում է ոչ միայն պատմական իրադարձությունների ժամանակագրական վերականգնում, այլև դրանցում կիրառված քաղաքական հասկացությունների, աշխարհագրական անվանումների, անձնանունների, տոհմական կապերի և միջնադարյան պետական հարաբերությունների համակողմանի քննություն։ Այս առումով ժողովածուն արժեքավոր նյութ է տրամադրում միջնադարյան Հայաստանի պատմության, Բյուզանդիայի պատմության, պատմական աշխարհագրության, դիվանագիտության, քաղաքական մտքի և հայ-բյուզանդական մշակութային փոխառնչությունների ուսումնասիրության համար։ Այն կարևոր նշանակություն ունի նաև հայկական պատմական հիշողության և ազգային պատմագրության ձևավորման գործընթացներն ավելի լայն միջազգային համատեքստում ընկալելու տեսանկյունից, քանի որ օտար աղբյուրներում պահպանված տեղեկությունները հնարավորություն են տալիս համադրելու տարբեր պատմական ավանդույթներ, բացահայտելու իրադարձությունների վերաբերյալ տարբեր դիտանկյուններ և առավել ամբողջական պատկերացում կազմելու միջնադարյան Հայաստանի պատմական դերի մասին։ Հրատարակության գիտական ու ճանաչողական արժեքը պայմանավորված է նաև նրանով, որ այն նպաստում է բյուզանդագիտության և հայագիտության միջև սկզբնաղբյուրագիտական կապերի ամրապնդմանը՝ հետազոտողներին տրամադրելով կարևոր նյութ համեմատական պատմական վերլուծությունների համար։ Գիրքը նախատեսված է պատմաբանների, հայագետների, բյուզանդագետների, արևելագետների, միջնադարագետների, բանասերների, պատմական աղբյուրների ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների, ուսանողների և Հայաստանի միջնադարյան պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։ Այն կարևոր գիտական և ճանաչողական նշանակություն ունի՝ նպաստելով հայ ժողովրդի պատմության միջազգային պատմական համատեքստի բացահայտմանը, միջնադարյան Հայաստանի և Բյուզանդական կայսրության փոխհարաբերությունների խորքային ընկալմանը և պատմական սկզբնաղբյուրների հիման վրա անցյալի առավել ամբողջական ու բազմակողմանի ուսումնասիրությանը։

Обновлено. 2026-11-17
Օտար աղբյուրները Հայաստանի և հայերի մասին․ Բյուզանդական աղբյուրներ, հատոր Բ․ Կոստանդին Ծիրանածին

Бесплатно

Другие авторы

Все авторы
Վահան Տերյան Վահան Տերյան 1885 թ․ – 1920 թ․ Վահան Տերյանը հայ քնարական պոեզիայի ամենասիրելի հեղինակներից է։ Նրա ստեղծագործություններում արտահայտված են սերը, մենությունը, կարոտը և կյանքի անցողիկությունը։ Տերյանի բանաստեղծությունները հայտնի են իրենց երաժշտականությամբ և նուրբ տրամադրությամբ։ Նա մեծ ազդեցություն է կրել եվրոպական խորհրդապաշտությունից։ Նրա պոեզիան նոր շունչ է բերել հայկական գրականությանը։ Տերյանի լեզուն մեղմ է, գեղեցիկ և հուզական։ Նրա բազմաթիվ բանաստեղծություններ դարձել են երգեր։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հետագա սերունդների բանաստեղծների վրա։ Տերյանի ստեղծագործությունները շարունակում են մնալ ամենաընթերցվողներից։ Նա համարվում է հայ քնարերգության մեծագույն վարպետներից մեկը։ menu_book4 Подробнее Գուրգեն Մահարի Գուրգեն Մահարի 1903 թ․ – 1969 թ․ Գուրգեն Մահարին հայ արձակի և հուշագրության կարևոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործությունները հաճախ հիմնված են սեփական կյանքի փորձի վրա։ Նա նկարագրել է խորհրդային ժամանակների դժվարությունները և բանտային կյանքը։ Նրա հայտնի գործերից է «Ծաղկած փշալարեր» վեպը։ Մահարու լեզուն պարզ է, բայց խորքային և զգացմունքային։ Նրա ստեղծագործություններում կարևոր տեղ ունի մարդու ազատության գաղափարը։ Նա նաև անդրադարձել է պատմական և սոցիալական թեմաներին։ Մահարու գործերը արժեքավոր վկայություն են ժամանակաշրջանի մասին։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ժամանակակից արձակի վրա։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ուսումնասիրվել այսօր։ menu_book4 Подробнее Մովսես Խորենացի Մովսես Խորենացի 410 թ․ – 490 թ․ Մովսես Խորենացին հայ պատմագրության հիմնադիրն է և հայտնի է որպես «Հայ պատմության հայր»։ Նրա «Հայոց պատմություն» աշխատությունը համարվում է հայկական պատմության կարևորագույն սկզբնաղբյուրներից մեկը։ Այն նկարագրում է հայ ժողովրդի ծագումը, թագավորությունները, մշակույթը և պատմական զարգացումը։Մովսես Խորենացին համարվում է հայ պատմագրության հիմնադիրը և հաճախ կոչվում է «Հայ պատմության հայր»։ Նրա գլխավոր աշխատությունը՝ «Հայոց պատմությունը», հայկական պատմության կարևորագույն սկզբնաղբյուրներից է։ Այս գրքում նա ներկայացրել է հայ ժողովրդի ծագումը, թագավորությունների պատմությունը և ազգային ավանդույթները։ Խորենացին օգտագործել է ինչպես գրավոր, այնպես էլ բանավոր աղբյուրներ։ Նրա աշխատությունը մեծ նշանակություն ունի ոչ միայն պատմաբանների, այլև գրականագետների համար։ Գրքի լեզուն հարուստ է և պատկերավոր։ Նա կարևոր դեր է ունեցել հայկական ազգային ինքնագիտակցության ձևավորման մեջ։ Խորենացու ազդեցությունը զգացվում է հետագա դարերի գրականության և պատմագրության վրա։ Նրա անունը դարձել է հայկական գիտական մտքի խորհրդանիշ։ Այսօր նա շարունակում է մնալ հայ մշակույթի ամենահարգված դեմքերից մեկը։ menu_book8 Подробнее Վահան Թեքեյան Վահան Թեքեյան 1878 թ․ – 1945 թ․ Վահան Թեքեյանը սփյուռքահայ գրականության ամենահայտնի բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործությունները հայտնի են իրենց խորը քնարականությամբ և հայրենասիրությամբ։ Թեքեյանը գրել է սիրո, հայրենիքի և մարդկային կյանքի մասին։ Նա նաև ակտիվ լրագրող և հասարակական գործիչ էր։ Նրա պոեզիան մեծ ճանաչում է ստացել հայկական սփյուռքում։ Թեքեյանի լեզուն նուրբ է և արտահայտիչ։ Նա կարևոր դեր է ունեցել արևմտահայ մշակույթի պահպանման գործում։ Նրա գործերը թարգմանվել են տարբեր լեզուներով։ Շատ գրականագետներ նրան անվանում են «Սփյուռքի բանաստեղծ իշխան»։ Նրա անունը շարունակում է մնալ հայ պոեզիայի կարևոր էջերից մեկը։ menu_book2 Подробнее Հովհաննես Շիրազ Հովհաննես Շիրազ 1915 թ․ – 1984 թ․ Հովհաննես Շիրազը հայ ժողովրդի ամենասիրված բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործությունները խորապես կապված են հայրենիքի, մոր կերպարի և ազգային ցավի հետ։ Շիրազի լեզուն պարզ է, ժողովրդական և շատ հուզական։ Նրա հայտնի գործերից են «Հայոց դանթեականը», «Մայրս» և բազմաթիվ հայրենասիրական բանաստեղծություններ։ Նա հաճախ արտահայտել է ժողովրդի ցավն ու ուրախությունը։ Շիրազը մեծ ազդեցություն է ունեցել սերունդների վրա իր անմիջական ոճով։ Նրա պոեզիան հաճախ արտասանվում է դպրոցներում և միջոցառումների ժամանակ։ Նա համարվում է 20-րդ դարի ամենաժողովրդական բանաստեղծներից մեկը։ Նրա ստեղծագործությունները դարձել են ազգային հիշողության մաս։ Շիրազը մինչ օրս սիրելի է ընթերցողների լայն շրջանակի համար։ menu_book5 Подробнее Ներսես Շնորհալի Ներսես Շնորհալի 1102 թ․ – 1173 թ․ Ներսես Շնորհալին եղել է հայ եկեղեցու կաթողիկոս, բանաստեղծ և աստվածաբան։ Նա հայտնի է իր հոգևոր երգերով, աղոթքներով և բանաստեղծություններով։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ են զբաղեցնում բարությունը, սերը և մարդասիրությունը։ Շնորհալին ձգտել է միավորել մարդկանց և ամրապնդել քրիստոնեական արժեքները։ Նրա գրական լեզուն պարզ է, բայց միևնույն ժամանակ խորիմաստ։ Նա նաև գրել է բազմաթիվ եկեղեցական շարականներ։ Ներսես Շնորհալու ստեղծագործությունները մինչ օրս օգտագործվում են հայկական եկեղեցական կյանքում։ Նրա ազդեցությունը զգալի է հայ մշակույթի և կրթության զարգացման մեջ։ Նա համարվում է հայ միջնադարյան գրականության ամենակարևոր դեմքերից մեկը։ Նրա անունը շարունակում է մնալ ազգային հպարտության աղբյուր։ menu_book13 Подробнее