Кркяшарян, Симон Мисакович

Кркяшарян, Симон Мисакович

menu_book Տեսնել նյութերը

Հեղինակի գրքերը (1)

Օնլայն

Պատմություն

Հին Հայաստանի պետական կառուցվածքը

Աշխատությունը նվիրված է Հին Հայաստանի պետական կառուցվածքի, կառավարման համակարգի ձևավորման, զարգացման և առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ ներկայացնելով հայոց պետականության պատմական հիմքերը, իշխանության կազմակերպման սկզբունքները և երկրի քաղաքական ու վարչական կառավարման համակարգը։ Այն անդրադառնում է հին հայկական պետության կառավարման ավանդույթներին, կենտրոնական իշխանության դերին, թագավորական իշխանության բնույթին, պետական կառավարման մարմիններին և հասարակական հարաբերությունների կարգավորման մեխանիզմներին։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում թագավորի՝ որպես պետության գերագույն իշխանության կրողի դիրքին, արքունիքի գործունեությանը, պետական պաշտոնների ու գործառույթների բաշխմանը, ինչպես նաև երկրի տարբեր տարածքների կառավարման կազմակերպմանը։ Աշխատության շրջանակում կարևոր տեղ են զբաղեցնում նախարարական համակարգի ձևավորումն ու նշանակությունը, նախարարական տների դիրքն ու ազդեցությունը, նրանց հարաբերությունները կենտրոնական իշխանության հետ և հայ հասարակության քաղաքական ու սոցիալական կառուցվածքում ունեցած դերակատարությունը։ Պետական կառավարման ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմելու նաև ռազմական կազմակերպման, զորքի կառավարման, հարկային համակարգի, պետական եկամուտների ձևավորման և երկրի պաշտպանության կազմակերպման նշանակության մասին։ Հին Հայաստանի պետական համակարգը դիտարկվում է պատմական զարգացման և տարածաշրջանային քաղաքական իրողությունների համատեքստում՝ հաշվի առնելով հարևան հին արևելյան պետությունների հետ ունեցած քաղաքական, ռազմական և մշակութային փոխազդեցությունները։ Կարևոր է նաև պետական ինստիտուտների և հասարակական կառուցվածքի փոխկապակցվածությունը, քանի որ իշխանության կազմակերպման ձևերը պայմանավորված էին ոչ միայն արքայական կենտրոնի հեղինակությամբ, այլև ավանդական ազնվականության, տոհմական հարաբերությունների և տեղական իշխանական կառույցների ազդեցությամբ։ Նյութը արժեքավոր է հայոց պետականության պատմական շարունակականությունը, կառավարման ազգային ավանդույթները և պետական ինստիտուտների առանձնահատկությունները հասկանալու տեսանկյունից։ Այն նպաստում է Հին Հայաստանի քաղաքական պատմության ավելի ամբողջական ընկալմանը, բացահայտում է պետականության կայացման գործընթացում ձևավորված կառավարման սկզբունքները և հնարավորություն է տալիս գնահատելու հին հայկական հասարակության կազմակերպվածության մակարդակն ու պետական կառավարման պատմական փորձը։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել հայոց պատմությամբ, հին աշխարհի քաղաքական համակարգերով, պետական կառավարման պատմությամբ և պատմական իրավագիտությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների, ուսանողների ու հետազոտողների համար։

Թարմացվել է՝ 2026-11-21
Հին Հայաստանի պետական կառուցվածքը

Անվճար

Պերճ Պռոշյան Պերճ Պռոշյան 1837 թ․ – 1907 թ․ Պերճ Պռոշյանը հայ ռեալիստական արձակի կարևոր ներկայացուցիչներից է։ Նա իր ստեղծագործություններում պատկերել է գյուղական կյանքը և հասարակ մարդկանց առօրյան։ Նրա հերոսները սովորական մարդիկ են՝ իրենց խնդիրներով ու երազանքներով։ Պռոշյանը մեծ ուշադրություն է դարձրել սոցիալական հարցերին։ Նրա գրքերը արժեքավոր տեղեկություններ են տալիս 19-րդ դարի հայկական կյանքի մասին։ Նա կարևորել է կրթության և լուսավորության դերը։ Նրա լեզուն պարզ է և բնական։ Պռոշյանի ստեղծագործությունները աչքի են ընկնում իրատեսական նկարագրություններով։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ արձակի զարգացման վրա։ Նրա անունը շարունակում է հիշվել որպես ռեալիզմի կարևոր ներկայացուցիչ։ menu_book3 Տեսնել ավելին Միսաք Մեծարենց Միսաք Մեծարենց 1886 թ․ – 1908 թ․ Միսաք Մեծարենցը արևմտահայ քնարական պոեզիայի ամենապայծառ ներկայացուցիչներից է։ Չնայած կարճ կյանքին, նա ստեղծել է բարձրարժեք գրական ժառանգություն։Միսաք Մեծարենցը արևմտահայ քնարերգության ամենապայծառ անուններից է։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ ունեն բնությունը, սերը և կյանքի գեղեցկությունը։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա հասցրել է ստեղծել բարձրարժեք պոեզիա։ Նրա լեզուն երաժշտական է և նուրբ։ Մեծարենցը մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ռոմանտիկ պոեզիայի վրա։ Նրա բանաստեղծությունները լի են լույսով և զգացմունքայնությամբ։ Նա համարվում է արևմտահայ պոեզիայի ամենաքնարական ձայներից մեկը։ Նրա գործերը մինչ օրս սիրով ընթերցվում են։ Նրա ժառանգությունը փոքր ծավալով, բայց մեծ արժեք ունի։ Նա հայ գրականության բացառիկ տաղանդներից է։ menu_book2 Տեսնել ավելին Գաբրիել Սունդուկյան Գաբրիել Սունդուկյան 1825 թ․ – 1912 թ․ Հայ մեծ դրամատուրգ, արձակագիր և հասարակական գործիչ էր, որը համարվում է հայկական ռեալիստական դրամատուրգիայի հիմնադիրը։ Նա ծնվել է 1825 թվականի հուլիսի 11-ին՝ Թիֆլիսում, և մահացել 1912 թվականի մարտի 29-ին։ Սունդուկյանի ստեղծագործություններում արտացոլված են XIX դարի հայ հասարակության կյանքը, կենցաղը, սովորույթներն ու սոցիալական խնդիրները։ Նրա ամենահայտնի պիեսներից են «Պեպո»-ն, «Խաթաբալա»-ն և «Էլի մեկ զոհ»-ը, որոնք մեծ ժողովրդականություն են վայելում մինչ օրս։ Սունդուկյանը կարևոր դեր է ունեցել հայկական թատրոնի զարգացման գործում, իսկ նրա ստեղծագործությունները դարձել են հայ դրամատուրգիայի դասական նմուշներ։ Նրա անունը կրում է Գաբրիել Սունդուկյանի անվան ազգային ակադեմիական թատրոնը, որը Հայաստանի ամենահեղինակավոր թատրոններից է։ menu_book2 Տեսնել ավելին Ակսել Բակունց Ակսել Բակունց 1899 թ․ – 1937 թ․ Ակսել Բակունցը հայ արձակի ամենաբարձր մակարդակի վարպետներից է։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ ունի գյուղական կյանքի, մարդու և բնության ներդաշնակության պատկերումը։ Բակունցը առանձնանում է նուրբ հոգեբանական դիտարկումներով և լեզվական ճշգրտությամբ։ Նրա հայտնի գործերից են «Ալպիական մանուշակ», «Մթնաձոր» և այլ պատմվածքներ։ Նա համարվում է հայ կարճ արձակի անգերազանցելի հեղինակներից մեկը։ Բակունցի ստեղծագործությունները լի են մարդկային խորությամբ և լուռ տխրությամբ։ Նրա հերոսները հաճախ պայքարում են սոցիալական դժվարությունների հետ։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա թողել է մեծ գրական ժառանգություն։ Նրա գործերը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ արձակի զարգացման վրա։ Նա զոհվել է ստալինյան բռնաճնշումների ժամանակ։ menu_book5 Տեսնել ավելին Մովսես Խորենացի Մովսես Խորենացի 410 թ․ – 490 թ․ Մովսես Խորենացին հայ պատմագրության հիմնադիրն է և հայտնի է որպես «Հայ պատմության հայր»։ Նրա «Հայոց պատմություն» աշխատությունը համարվում է հայկական պատմության կարևորագույն սկզբնաղբյուրներից մեկը։ Այն նկարագրում է հայ ժողովրդի ծագումը, թագավորությունները, մշակույթը և պատմական զարգացումը։Մովսես Խորենացին համարվում է հայ պատմագրության հիմնադիրը և հաճախ կոչվում է «Հայ պատմության հայր»։ Նրա գլխավոր աշխատությունը՝ «Հայոց պատմությունը», հայկական պատմության կարևորագույն սկզբնաղբյուրներից է։ Այս գրքում նա ներկայացրել է հայ ժողովրդի ծագումը, թագավորությունների պատմությունը և ազգային ավանդույթները։ Խորենացին օգտագործել է ինչպես գրավոր, այնպես էլ բանավոր աղբյուրներ։ Նրա աշխատությունը մեծ նշանակություն ունի ոչ միայն պատմաբանների, այլև գրականագետների համար։ Գրքի լեզուն հարուստ է և պատկերավոր։ Նա կարևոր դեր է ունեցել հայկական ազգային ինքնագիտակցության ձևավորման մեջ։ Խորենացու ազդեցությունը զգացվում է հետագա դարերի գրականության և պատմագրության վրա։ Նրա անունը դարձել է հայկական գիտական մտքի խորհրդանիշ։ Այսօր նա շարունակում է մնալ հայ մշակույթի ամենահարգված դեմքերից մեկը։ menu_book8 Տեսնել ավելին Վահան Տերյան Վահան Տերյան 1885 թ․ – 1920 թ․ Վահան Տերյանը հայ քնարական պոեզիայի ամենասիրելի հեղինակներից է։ Նրա ստեղծագործություններում արտահայտված են սերը, մենությունը, կարոտը և կյանքի անցողիկությունը։ Տերյանի բանաստեղծությունները հայտնի են իրենց երաժշտականությամբ և նուրբ տրամադրությամբ։ Նա մեծ ազդեցություն է կրել եվրոպական խորհրդապաշտությունից։ Նրա պոեզիան նոր շունչ է բերել հայկական գրականությանը։ Տերյանի լեզուն մեղմ է, գեղեցիկ և հուզական։ Նրա բազմաթիվ բանաստեղծություններ դարձել են երգեր։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հետագա սերունդների բանաստեղծների վրա։ Տերյանի ստեղծագործությունները շարունակում են մնալ ամենաընթերցվողներից։ Նա համարվում է հայ քնարերգության մեծագույն վարպետներից մեկը։ menu_book4 Տեսնել ավելին