Кркяшарян, Симон Мисакович

Кркяшарян, Симон Мисакович

menu_book View materials

Books by this author (1)

Online

History

Հին Հայաստանի պետական կառուցվածքը

Աշխատությունը նվիրված է Հին Հայաստանի պետական կառուցվածքի, կառավարման համակարգի ձևավորման, զարգացման և առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ ներկայացնելով հայոց պետականության պատմական հիմքերը, իշխանության կազմակերպման սկզբունքները և երկրի քաղաքական ու վարչական կառավարման համակարգը։ Այն անդրադառնում է հին հայկական պետության կառավարման ավանդույթներին, կենտրոնական իշխանության դերին, թագավորական իշխանության բնույթին, պետական կառավարման մարմիններին և հասարակական հարաբերությունների կարգավորման մեխանիզմներին։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում թագավորի՝ որպես պետության գերագույն իշխանության կրողի դիրքին, արքունիքի գործունեությանը, պետական պաշտոնների ու գործառույթների բաշխմանը, ինչպես նաև երկրի տարբեր տարածքների կառավարման կազմակերպմանը։ Աշխատության շրջանակում կարևոր տեղ են զբաղեցնում նախարարական համակարգի ձևավորումն ու նշանակությունը, նախարարական տների դիրքն ու ազդեցությունը, նրանց հարաբերությունները կենտրոնական իշխանության հետ և հայ հասարակության քաղաքական ու սոցիալական կառուցվածքում ունեցած դերակատարությունը։ Պետական կառավարման ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմելու նաև ռազմական կազմակերպման, զորքի կառավարման, հարկային համակարգի, պետական եկամուտների ձևավորման և երկրի պաշտպանության կազմակերպման նշանակության մասին։ Հին Հայաստանի պետական համակարգը դիտարկվում է պատմական զարգացման և տարածաշրջանային քաղաքական իրողությունների համատեքստում՝ հաշվի առնելով հարևան հին արևելյան պետությունների հետ ունեցած քաղաքական, ռազմական և մշակութային փոխազդեցությունները։ Կարևոր է նաև պետական ինստիտուտների և հասարակական կառուցվածքի փոխկապակցվածությունը, քանի որ իշխանության կազմակերպման ձևերը պայմանավորված էին ոչ միայն արքայական կենտրոնի հեղինակությամբ, այլև ավանդական ազնվականության, տոհմական հարաբերությունների և տեղական իշխանական կառույցների ազդեցությամբ։ Նյութը արժեքավոր է հայոց պետականության պատմական շարունակականությունը, կառավարման ազգային ավանդույթները և պետական ինստիտուտների առանձնահատկությունները հասկանալու տեսանկյունից։ Այն նպաստում է Հին Հայաստանի քաղաքական պատմության ավելի ամբողջական ընկալմանը, բացահայտում է պետականության կայացման գործընթացում ձևավորված կառավարման սկզբունքները և հնարավորություն է տալիս գնահատելու հին հայկական հասարակության կազմակերպվածության մակարդակն ու պետական կառավարման պատմական փորձը։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել հայոց պատմությամբ, հին աշխարհի քաղաքական համակարգերով, պետական կառավարման պատմությամբ և պատմական իրավագիտությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների, ուսանողների ու հետազոտողների համար։

Updated: 2026-11-21
Հին Հայաստանի պետական կառուցվածքը

Free

Մուրացան (Գրիգոր Տեր-Հովհաննիսյան) Մուրացան (Գրիգոր Տեր-Հովհաննիսյան) 1854 թ․ – 1908 թ․ Մուրացանը հայ պատմական արձակի կարևոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործությունը «Գևորգ Մարզպետունի» վեպն է։ Վեպում ներկայացվում են Հայաստանի պատմության կարևոր էջերը։ Մուրացանը մեծ հետաքրքրություն ուներ ազգային անցյալի նկատմամբ։ Նրա ստեղծագործությունները ներշնչված են հայրենասիրական գաղափարներով։ Նա ձգտել է ընթերցողին ծանոթացնել հայկական պատմությանը։ Նրա կերպարները հաճախ մարմնավորում են քաջություն և նվիրվածություն։ Մուրացանի լեզուն հարուստ է և արտահայտիչ։ Նրա գրքերը մինչ օրս մեծ հետաքրքրությամբ ընթերցվում են։ Նա կարևոր տեղ է զբաղեցնում հայ պատմավեպի զարգացման մեջ։ menu_book18 Read more Ալեքսանդր Շիրվանզադե Ալեքսանդր Շիրվանզադե 1858 թ․ – 1935 թ․ Ալեքսանդր Շիրվանզադեն հայ ռեալիստական արձակի մեծագույն ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում արտացոլված են հասարակության տարբեր խավերի կյանքը և սոցիալական խնդիրները։ Նա գրել է վեպեր, պատմվածքներ և դրամատիկական գործեր։ Շիրվանզադեն մեծ ուշադրություն է դարձրել մարդկային հարաբերություններին։ Նրա հերոսները հոգեբանորեն խորն են մշակված։ Նա համարձակորեն քննադատել է հասարակական անարդարությունները։ Նրա ստեղծագործությունները մեծ ճանաչում են ստացել նաև թատերական բեմերում։ Շիրվանզադեն համարվում է հայ արձակի դասականներից մեկը։ Նրա ազդեցությունը զգալի է հետագա գրողների ստեղծագործություններում։ Նա շարունակում է մնալ հայ գրականության կարևորագույն անուններից մեկը։ menu_book17 Read more Համո Սահյան Համո Սահյան 1914 թ․ – 1993 թ․ Համո Սահյանը բնության և հայրենիքի մեծ երգիչն է։ Նրա պոեզիան առանձնանում է պարզությամբ, խորությամբ և ազգային ոգով։Համո Սահյանը հայ բնապատկերային և քնարական պոեզիայի ամենասիրված հեղինակներից է։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ ունեն բնությունը, գյուղը և մարդը։ Սահյանի լեզուն պարզ է, բայց խորապես զգացմունքային։ Նրա բանաստեղծությունները հաճախ արտահայտում են կյանքի գեղեցկությունն ու ցավը։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել ժողովրդական մտածողության վրա։ Նրա գործերը լայնորեն տարածված են Հայաստանում։ Սահյանի պոեզիան համադրվում է պարզության և փիլիսոփայության հետ։ Նրա ստեղծագործությունները հաճախ ուսումնասիրվում են դպրոցներում։ Նա համարվում է 20-րդ դարի մեծ քնարերգուներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը ազգային արժեք է։ menu_book2 Read more Վահան Տերյան Վահան Տերյան 1885 թ․ – 1920 թ․ Վահան Տերյանը հայ քնարական պոեզիայի ամենասիրելի հեղինակներից է։ Նրա ստեղծագործություններում արտահայտված են սերը, մենությունը, կարոտը և կյանքի անցողիկությունը։ Տերյանի բանաստեղծությունները հայտնի են իրենց երաժշտականությամբ և նուրբ տրամադրությամբ։ Նա մեծ ազդեցություն է կրել եվրոպական խորհրդապաշտությունից։ Նրա պոեզիան նոր շունչ է բերել հայկական գրականությանը։ Տերյանի լեզուն մեղմ է, գեղեցիկ և հուզական։ Նրա բազմաթիվ բանաստեղծություններ դարձել են երգեր։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հետագա սերունդների բանաստեղծների վրա։ Տերյանի ստեղծագործությունները շարունակում են մնալ ամենաընթերցվողներից։ Նա համարվում է հայ քնարերգության մեծագույն վարպետներից մեկը։ menu_book4 Read more Հովհաննես Թումանյան Հովհաննես Թումանյան 1869 թ․ – 1923 թ․ Հովհաննես Թումանյանը հայ ժողովրդի ամենասիրված գրողներից և բանաստեղծներից է։ Նա ծնվել է Լոռու Դսեղ գյուղում և իր ստեղծագործություններում հաճախ պատկերել է ժողովրդական կյանքն ու ավանդույթները։ Թումանյանը գրել է հեքիաթներ, պոեմներ, պատմվածքներ և բանաստեղծություններ։ Նրա ամենահայտնի գործերից են «Գիքոր», «Անուշ», «Քաջ Նազար» և «Թմկաբերդի առումը»։ Նրա լեզուն պարզ է, բնական և հասկանալի բոլոր սերունդների համար։ Թումանյանի ստեղծագործությունները լի են հումորով, իմաստությամբ և մարդասիրությամբ։ Նա նաև ակտիվ հասարակական գործիչ էր և զբաղվել է բարեգործությամբ։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ Թումանյանը հաճախ անվանվում է «Ամենայն հայոց բանաստեղծ»։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է մնալ հայկական մշակույթի հիմնասյուներից մեկը։ menu_book11 Read more Րաֆֆի (Հակոբ Մելիք-Հակոբյան) Րաֆֆի (Հակոբ Մելիք-Հակոբյան) 1835 թ․ – 1888 թ․ Րաֆֆին հայ պատմավեպի ամենահայտնի ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ են զբաղեցնում ազգային ազատագրության և հայրենասիրության թեմաները։ «Սամվել», «Խենթը» և «Դավիթ Բեկ» վեպերը համարվում են հայ գրականության դասականներ։ Նա ստեղծել է ուժեղ և հիշվող հերոսներ։ Րաֆֆու կերպարները պայքարում են հանուն ազատության և արդարության։ Նրա գրքերը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ երիտասարդության վրա։ Նա կարողացել է պատմությունը ներկայացնել հետաքրքիր և կենդանի ձևով։ Նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս լայնորեն ընթերցվում են։ Րաֆֆին համարվում է ազգային մտածողության ձևավորման կարևոր գործիչ։ Նրա անունը մշտապես կապված է հայրենասիրական գրականության հետ։ menu_book18 Read more