Հեղինակի գրքերը (1)

Օնլայն

Պատմություն

Հայկական հարցը միջազգային հարաբերություններում (1870–1896 թթ.)

Աշխատությունը նվիրված է Հայկական հարցի ձևավորմանը, զարգացմանը և միջազգային հարաբերությունների համակարգում դրա աստիճանական ընդգրկմանը XIX դարի վերջին տասնամյակներին՝ 1870–1896 թվականներին։ Այն ներկայացնում է հայ ժողովրդի ազգային, քաղաքական և հասարակական խնդիրների միջազգայնացման պատմական գործընթացը՝ դիտարկելով այն Օսմանյան կայսրության ներքաղաքական իրավիճակի, եվրոպական մեծ տերությունների շահերի բախման և Արևելյան հարցի ընդհանուր զարգացումների համատեքստում։ Գրքում ուշադրության կենտրոնում է այն պատմական ժամանակաշրջանը, երբ Օսմանյան կայսրության հայ բնակչության դրությունը, ազգային իրավունքների պաշտպանության պահանջը, բարենորոգումների անհրաժեշտությունը և անվտանգության խնդիրները աստիճանաբար վերածվեցին միջազգային դիվանագիտության քննարկման առարկայի։ Աշխատությունն ընդգրկում է Հայկական հարցի առաջացմանը նախորդած և դրան հաջորդած քաղաքական իրադարձությունների ընդհանուր պատմական միջավայրը՝ անդրադառնալով Օսմանյան կայսրության թուլացմանը, Բալկաններում տեղի ունեցած ազգային-ազատագրական շարժումներին, Ռուսաստանի և եվրոպական պետությունների քաղաքական մրցակցությանը, ինչպես նաև Մերձավոր Արևելքում ազդեցության ոլորտների ընդլայնման ձգտումներին։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի 1877–1878 թվականների ռուս-թուրքական պատերազմը և դրա արդյունքում ձևավորված միջազգային քաղաքական իրադրությունը, որի պայմաններում հայ ժողովրդի վիճակի հարցը նոր նշանակություն ստացավ։ Կարևորվում է Սան Ստեֆանոյի պայմանագրի և Բեռլինի վեհաժողովի դերը Հայկական հարցի միջազգայնացման գործում, ինչպես նաև հայ բնակչության անվտանգության, իրավունքների և բարենորոգումների իրականացման պահանջների ամրագրումը միջազգային դիվանագիտական փաստաթղթերում։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալու, թե ինչպես ազգային խնդիրները դուրս եկան Օսմանյան կայսրության ներքին քաղաքականության շրջանակներից և դարձան մեծ տերությունների արտաքին քաղաքականության ու դիվանագիտական բանակցությունների բաղկացուցիչ մաս։ Քննարկվող ժամանակաշրջանի կարևոր կողմերից է եվրոպական պետությունների վերաբերմունքը Հայկական հարցին, նրանց քաղաքական և տնտեսական շահերի ազդեցությունը հայ ժողովրդի դրության շուրջ ծավալվող քննարկումների վրա, ինչպես նաև բարենորոգումների իրականացման հարցում միջազգային վերահսկողության և դիվանագիտական ճնշումների նշանակությունը։ Հատուկ պատմական նշանակություն ունի 1890-ական թվականների զարգացումների ուսումնասիրությունը, երբ Օսմանյան կայսրությունում հայ բնակչության նկատմամբ բռնությունները, կոտորածները և հալածանքները Հայկական հարցը կրկին դարձրին միջազգային քաղաքականության և հասարակական քննարկումների կարևորագույն թեմաներից մեկը։ 1894–1896 թվականների համիդյան կոտորածները բացահայտեցին հայ բնակչության անվտանգության ապահովման մեխանիզմների անարդյունավետությունը և ընդգծեցին միջազգային դիվանագիտության սահմանափակ հնարավորությունները՝ կանխելու բռնությունները և պաշտպանելու Օսմանյան կայսրության հայ հպատակների իրավունքները։ Ստեղծագործության կարևոր գաղափարական առանցքներից է ազգային հարցերի և միջազգային քաղաքական շահերի փոխկապակցվածության բացահայտումը, ինչպես նաև այն պատմական հանգամանքների ուսումնասիրությունը, որոնց պայմաններում հայ ժողովրդի ազգային իրավունքների պաշտպանության պահանջը դարձավ միջազգային հարաբերությունների օրակարգի մաս։ Նյութը կարևոր է ոչ միայն հայ ժողովրդի նորագույն պատմության առանցքային իրադարձությունները հասկանալու, այլև XIX դարի միջազգային քաղաքականության, դիվանագիտական հարաբերությունների, մեծ տերությունների մրցակցության և Արևելյան հարցի զարգացման ընդհանուր պատկերը բացահայտելու տեսանկյունից։ Աշխատությունն ունի պատմագիտական և ճանաչողական նշանակություն, քանի որ հնարավորություն է տալիս ամբողջական պատկերացում կազմելու Հայկական հարցի միջազգայնացման պատմական նախադրյալների, քաղաքական զարգացումների և հետևանքների մասին՝ ընդգծելով այդ գործընթացի ազդեցությունը հայ ժողովրդի ազգային-քաղաքական պատմության հետագա ընթացքի վրա։ Այն արժեքավոր ընթերցանության նյութ է հայոց պատմությամբ, միջազգային հարաբերություններով, դիվանագիտության պատմությամբ և XIX դարի Մերձավոր Արևելքի քաղաքական գործընթացներով հետաքրքրվող ընթերցողների, ուսանողների և հետազոտողների համար։

Թարմացվել է՝ 2026-11-21
Հայկական հարցը միջազգային հարաբերություններում (1870–1896 թթ.)

Անվճար

Գաբրիել Սունդուկյան Գաբրիել Սունդուկյան 1825 թ․ – 1912 թ․ Հայ մեծ դրամատուրգ, արձակագիր և հասարակական գործիչ էր, որը համարվում է հայկական ռեալիստական դրամատուրգիայի հիմնադիրը։ Նա ծնվել է 1825 թվականի հուլիսի 11-ին՝ Թիֆլիսում, և մահացել 1912 թվականի մարտի 29-ին։ Սունդուկյանի ստեղծագործություններում արտացոլված են XIX դարի հայ հասարակության կյանքը, կենցաղը, սովորույթներն ու սոցիալական խնդիրները։ Նրա ամենահայտնի պիեսներից են «Պեպո»-ն, «Խաթաբալա»-ն և «Էլի մեկ զոհ»-ը, որոնք մեծ ժողովրդականություն են վայելում մինչ օրս։ Սունդուկյանը կարևոր դեր է ունեցել հայկական թատրոնի զարգացման գործում, իսկ նրա ստեղծագործությունները դարձել են հայ դրամատուրգիայի դասական նմուշներ։ Նրա անունը կրում է Գաբրիել Սունդուկյանի անվան ազգային ակադեմիական թատրոնը, որը Հայաստանի ամենահեղինակավոր թատրոններից է։ menu_book2 Տեսնել ավելին Գրիգոր Զոհրապ Գրիգոր Զոհրապ 1861 թ․ – 1915 թ․ Հայ նշանավոր գրող, հրապարակախոս, իրավաբան և քաղաքական գործիչ էր։ Նա ծնվել է 1861 թվականի հունիսի 26-ին՝ Կոստանդնուպոլսում, և մահացել 1915 թվականին՝ Հայոց ցեղասպանության ժամանակ։ Զոհրապը համարվում է արևմտահայ գրականության ամենահայտնի նովելիստներից մեկը։ Նրա ստեղծագործություններում պատկերավորվում են մարդու հոգեբանությունը, հասարակական հարաբերությունները և քաղաքային կյանքի խնդիրները։ Նա գրել է բազմաթիվ պատմվածքներ և նորավեպեր, որոնք առանձնանում են իրատեսական ոճով և խոր հոգեբանական վերլուծությամբ։ Բացի գրական գործունեությունից, Զոհրապը եղել է հայտնի իրավաբան և Օսմանյան խորհրդարանի պատգամավոր։ Նրա կյանքն ու գործունեությունը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ մշակույթի և հասարակական մտքի զարգացման վրա, իսկ նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս համարվում են հայ գրականության արժեքավոր էջերից։ menu_book5 Տեսնել ավելին Ակսել Բակունց Ակսել Բակունց 1899 թ․ – 1937 թ․ Ակսել Բակունցը հայ արձակի ամենաբարձր մակարդակի վարպետներից է։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ ունի գյուղական կյանքի, մարդու և բնության ներդաշնակության պատկերումը։ Բակունցը առանձնանում է նուրբ հոգեբանական դիտարկումներով և լեզվական ճշգրտությամբ։ Նրա հայտնի գործերից են «Ալպիական մանուշակ», «Մթնաձոր» և այլ պատմվածքներ։ Նա համարվում է հայ կարճ արձակի անգերազանցելի հեղինակներից մեկը։ Բակունցի ստեղծագործությունները լի են մարդկային խորությամբ և լուռ տխրությամբ։ Նրա հերոսները հաճախ պայքարում են սոցիալական դժվարությունների հետ։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա թողել է մեծ գրական ժառանգություն։ Նրա գործերը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ արձակի զարգացման վրա։ Նա զոհվել է ստալինյան բռնաճնշումների ժամանակ։ menu_book5 Տեսնել ավելին Ներսես Շնորհալի Ներսես Շնորհալի 1102 թ․ – 1173 թ․ Ներսես Շնորհալին եղել է հայ եկեղեցու կաթողիկոս, բանաստեղծ և աստվածաբան։ Նա հայտնի է իր հոգևոր երգերով, աղոթքներով և բանաստեղծություններով։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ են զբաղեցնում բարությունը, սերը և մարդասիրությունը։ Շնորհալին ձգտել է միավորել մարդկանց և ամրապնդել քրիստոնեական արժեքները։ Նրա գրական լեզուն պարզ է, բայց միևնույն ժամանակ խորիմաստ։ Նա նաև գրել է բազմաթիվ եկեղեցական շարականներ։ Ներսես Շնորհալու ստեղծագործությունները մինչ օրս օգտագործվում են հայկական եկեղեցական կյանքում։ Նրա ազդեցությունը զգալի է հայ մշակույթի և կրթության զարգացման մեջ։ Նա համարվում է հայ միջնադարյան գրականության ամենակարևոր դեմքերից մեկը։ Նրա անունը շարունակում է մնալ ազգային հպարտության աղբյուր։ menu_book13 Տեսնել ավելին Վահան Տերյան Վահան Տերյան 1885 թ․ – 1920 թ․ Վահան Տերյանը հայ քնարական պոեզիայի ամենասիրելի հեղինակներից է։ Նրա ստեղծագործություններում արտահայտված են սերը, մենությունը, կարոտը և կյանքի անցողիկությունը։ Տերյանի բանաստեղծությունները հայտնի են իրենց երաժշտականությամբ և նուրբ տրամադրությամբ։ Նա մեծ ազդեցություն է կրել եվրոպական խորհրդապաշտությունից։ Նրա պոեզիան նոր շունչ է բերել հայկական գրականությանը։ Տերյանի լեզուն մեղմ է, գեղեցիկ և հուզական։ Նրա բազմաթիվ բանաստեղծություններ դարձել են երգեր։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հետագա սերունդների բանաստեղծների վրա։ Տերյանի ստեղծագործությունները շարունակում են մնալ ամենաընթերցվողներից։ Նա համարվում է հայ քնարերգության մեծագույն վարպետներից մեկը։ menu_book4 Տեսնել ավելին Սիամանթո (Ատոմ Յարճանյան) Սիամանթո (Ատոմ Յարճանյան) 1878 թ․ – 1915 թ․ Սիամանթոն արևմտահայ գրականության ամենահզոր բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործությունները նվիրված են ազգային պայքարին, ազատությանը և մարդկային արժանապատվությանը։ Նա մեծ ցավով նկարագրել է հայ ժողովրդի ողբերգական ճակատագիրը։ Սիամանթոյի լեզուն ուժեղ է, կրակոտ և հուզական։ Նրա պոեզիան հաճախ արտահայտում է բողոք և արդարության պահանջ։ Հայոց ցեղասպանության տարիներին նա զոհվել է օսմանյան իշխանությունների կողմից։ Նրա գործերը դարձել են ազգային հիշողության կարևոր մաս։ Սիամանթոն մեծ ազդեցություն է ունեցել հետագա հայ բանաստեղծների վրա։ Նրա ստեղծագործությունները շարունակում են արդիական մնալ։ Նա համարվում է ազատատենչ պոեզիայի խորհրդանիշներից մեկը։ menu_book2 Տեսնել ավելին