Книги автора (1)

Онлайн

История

Հայկական հարցը միջազգային հարաբերություններում (1870–1896 թթ.)

Աշխատությունը նվիրված է Հայկական հարցի ձևավորմանը, զարգացմանը և միջազգային հարաբերությունների համակարգում դրա աստիճանական ընդգրկմանը XIX դարի վերջին տասնամյակներին՝ 1870–1896 թվականներին։ Այն ներկայացնում է հայ ժողովրդի ազգային, քաղաքական և հասարակական խնդիրների միջազգայնացման պատմական գործընթացը՝ դիտարկելով այն Օսմանյան կայսրության ներքաղաքական իրավիճակի, եվրոպական մեծ տերությունների շահերի բախման և Արևելյան հարցի ընդհանուր զարգացումների համատեքստում։ Գրքում ուշադրության կենտրոնում է այն պատմական ժամանակաշրջանը, երբ Օսմանյան կայսրության հայ բնակչության դրությունը, ազգային իրավունքների պաշտպանության պահանջը, բարենորոգումների անհրաժեշտությունը և անվտանգության խնդիրները աստիճանաբար վերածվեցին միջազգային դիվանագիտության քննարկման առարկայի։ Աշխատությունն ընդգրկում է Հայկական հարցի առաջացմանը նախորդած և դրան հաջորդած քաղաքական իրադարձությունների ընդհանուր պատմական միջավայրը՝ անդրադառնալով Օսմանյան կայսրության թուլացմանը, Բալկաններում տեղի ունեցած ազգային-ազատագրական շարժումներին, Ռուսաստանի և եվրոպական պետությունների քաղաքական մրցակցությանը, ինչպես նաև Մերձավոր Արևելքում ազդեցության ոլորտների ընդլայնման ձգտումներին։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի 1877–1878 թվականների ռուս-թուրքական պատերազմը և դրա արդյունքում ձևավորված միջազգային քաղաքական իրադրությունը, որի պայմաններում հայ ժողովրդի վիճակի հարցը նոր նշանակություն ստացավ։ Կարևորվում է Սան Ստեֆանոյի պայմանագրի և Բեռլինի վեհաժողովի դերը Հայկական հարցի միջազգայնացման գործում, ինչպես նաև հայ բնակչության անվտանգության, իրավունքների և բարենորոգումների իրականացման պահանջների ամրագրումը միջազգային դիվանագիտական փաստաթղթերում։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալու, թե ինչպես ազգային խնդիրները դուրս եկան Օսմանյան կայսրության ներքին քաղաքականության շրջանակներից և դարձան մեծ տերությունների արտաքին քաղաքականության ու դիվանագիտական բանակցությունների բաղկացուցիչ մաս։ Քննարկվող ժամանակաշրջանի կարևոր կողմերից է եվրոպական պետությունների վերաբերմունքը Հայկական հարցին, նրանց քաղաքական և տնտեսական շահերի ազդեցությունը հայ ժողովրդի դրության շուրջ ծավալվող քննարկումների վրա, ինչպես նաև բարենորոգումների իրականացման հարցում միջազգային վերահսկողության և դիվանագիտական ճնշումների նշանակությունը։ Հատուկ պատմական նշանակություն ունի 1890-ական թվականների զարգացումների ուսումնասիրությունը, երբ Օսմանյան կայսրությունում հայ բնակչության նկատմամբ բռնությունները, կոտորածները և հալածանքները Հայկական հարցը կրկին դարձրին միջազգային քաղաքականության և հասարակական քննարկումների կարևորագույն թեմաներից մեկը։ 1894–1896 թվականների համիդյան կոտորածները բացահայտեցին հայ բնակչության անվտանգության ապահովման մեխանիզմների անարդյունավետությունը և ընդգծեցին միջազգային դիվանագիտության սահմանափակ հնարավորությունները՝ կանխելու բռնությունները և պաշտպանելու Օսմանյան կայսրության հայ հպատակների իրավունքները։ Ստեղծագործության կարևոր գաղափարական առանցքներից է ազգային հարցերի և միջազգային քաղաքական շահերի փոխկապակցվածության բացահայտումը, ինչպես նաև այն պատմական հանգամանքների ուսումնասիրությունը, որոնց պայմաններում հայ ժողովրդի ազգային իրավունքների պաշտպանության պահանջը դարձավ միջազգային հարաբերությունների օրակարգի մաս։ Նյութը կարևոր է ոչ միայն հայ ժողովրդի նորագույն պատմության առանցքային իրադարձությունները հասկանալու, այլև XIX դարի միջազգային քաղաքականության, դիվանագիտական հարաբերությունների, մեծ տերությունների մրցակցության և Արևելյան հարցի զարգացման ընդհանուր պատկերը բացահայտելու տեսանկյունից։ Աշխատությունն ունի պատմագիտական և ճանաչողական նշանակություն, քանի որ հնարավորություն է տալիս ամբողջական պատկերացում կազմելու Հայկական հարցի միջազգայնացման պատմական նախադրյալների, քաղաքական զարգացումների և հետևանքների մասին՝ ընդգծելով այդ գործընթացի ազդեցությունը հայ ժողովրդի ազգային-քաղաքական պատմության հետագա ընթացքի վրա։ Այն արժեքավոր ընթերցանության նյութ է հայոց պատմությամբ, միջազգային հարաբերություններով, դիվանագիտության պատմությամբ և XIX դարի Մերձավոր Արևելքի քաղաքական գործընթացներով հետաքրքրվող ընթերցողների, ուսանողների և հետազոտողների համար։

Обновлено. 2026-11-21
Հայկական հարցը միջազգային հարաբերություններում (1870–1896 թթ.)

Бесплатно

Другие авторы

Все авторы
Գրիգոր Նարեկացի Գրիգոր Նարեկացի 951 թ․ – 1003 թ․ Գրիգոր Նարեկացին միջնադարյան հայ գրականության և քրիստոնեական մտքի ամենամեծ ներկայացուցիչներից է։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործությունը «Մատյան ողբերգությունն» է, որը հաճախ կոչվում է պարզապես «Նարեկ»։ Գիրքը բաղկացած է աղոթքներից և հոգևոր խորհրդածություններից։ Նարեկացին խորությամբ ուսումնասիրել է մարդու հոգին, մեղքը, ապաշխարությունն ու հավատքը։ Նրա լեզուն չափազանց հարուստ և պատկերավոր է։ Նարեկացու ստեղծագործությունները մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ հոգևոր մշակույթի վրա։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ 2015 թվականին նա հռչակվել է Կաթոլիկ եկեղեցու Վարդապետ։ Նարեկացին համարվում է համաշխարհային քրիստոնեական գրականության կարևոր հեղինակներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ուսումնասիրվել ամբողջ աշխարհում։ menu_book29 Подробнее Հովհաննես Շիրազ Հովհաննես Շիրազ 1915 թ․ – 1984 թ․ Հովհաննես Շիրազը հայ ժողովրդի ամենասիրված բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործությունները խորապես կապված են հայրենիքի, մոր կերպարի և ազգային ցավի հետ։ Շիրազի լեզուն պարզ է, ժողովրդական և շատ հուզական։ Նրա հայտնի գործերից են «Հայոց դանթեականը», «Մայրս» և բազմաթիվ հայրենասիրական բանաստեղծություններ։ Նա հաճախ արտահայտել է ժողովրդի ցավն ու ուրախությունը։ Շիրազը մեծ ազդեցություն է ունեցել սերունդների վրա իր անմիջական ոճով։ Նրա պոեզիան հաճախ արտասանվում է դպրոցներում և միջոցառումների ժամանակ։ Նա համարվում է 20-րդ դարի ամենաժողովրդական բանաստեղծներից մեկը։ Նրա ստեղծագործությունները դարձել են ազգային հիշողության մաս։ Շիրազը մինչ օրս սիրելի է ընթերցողների լայն շրջանակի համար։ menu_book5 Подробнее Ղազարոս Աղայան Ղազարոս Աղայան 1840 թ․ – 1911 թ․ Ղազարոս Աղայանը մանկական գրականության հիմնադիրներից է։ Նա գրել է բազմաթիվ հեքիաթներ, պատմվածքներ և կրթական նյութեր երեխաների համար։ Նրա ստեղծագործություններն ունեն դաստիարակչական և բարոյական նշանակություն։ Աղայանը նաև ակտիվ մանկավարժ էր։ Նա մեծ դեր է ունեցել ազգային կրթության զարգացման գործում։ Նրա հերոսները սովորեցնում են ազնվություն, աշխատասիրություն և բարություն։ Աղայանի լեզուն պարզ և հասկանալի է երեխաների համար։ Նրա հեքիաթները մինչ օրս ընդգրկված են դպրոցական ծրագրերում։ Մի քանի սերունդ մեծացել է նրա գրքերով։ Նա համարվում է հայ մանկական գրականության դասականներից մեկը։ menu_book5 Подробнее Ակսել Բակունց Ակսել Բակունց 1899 թ․ – 1937 թ․ Ակսել Բակունցը հայ արձակի ամենաբարձր մակարդակի վարպետներից է։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ ունի գյուղական կյանքի, մարդու և բնության ներդաշնակության պատկերումը։ Բակունցը առանձնանում է նուրբ հոգեբանական դիտարկումներով և լեզվական ճշգրտությամբ։ Նրա հայտնի գործերից են «Ալպիական մանուշակ», «Մթնաձոր» և այլ պատմվածքներ։ Նա համարվում է հայ կարճ արձակի անգերազանցելի հեղինակներից մեկը։ Բակունցի ստեղծագործությունները լի են մարդկային խորությամբ և լուռ տխրությամբ։ Նրա հերոսները հաճախ պայքարում են սոցիալական դժվարությունների հետ։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա թողել է մեծ գրական ժառանգություն։ Նրա գործերը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ արձակի զարգացման վրա։ Նա զոհվել է ստալինյան բռնաճնշումների ժամանակ։ menu_book5 Подробнее Գրիգոր Զոհրապ Գրիգոր Զոհրապ 1861 թ․ – 1915 թ․ Հայ նշանավոր գրող, հրապարակախոս, իրավաբան և քաղաքական գործիչ էր։ Նա ծնվել է 1861 թվականի հունիսի 26-ին՝ Կոստանդնուպոլսում, և մահացել 1915 թվականին՝ Հայոց ցեղասպանության ժամանակ։ Զոհրապը համարվում է արևմտահայ գրականության ամենահայտնի նովելիստներից մեկը։ Նրա ստեղծագործություններում պատկերավորվում են մարդու հոգեբանությունը, հասարակական հարաբերությունները և քաղաքային կյանքի խնդիրները։ Նա գրել է բազմաթիվ պատմվածքներ և նորավեպեր, որոնք առանձնանում են իրատեսական ոճով և խոր հոգեբանական վերլուծությամբ։ Բացի գրական գործունեությունից, Զոհրապը եղել է հայտնի իրավաբան և Օսմանյան խորհրդարանի պատգամավոր։ Նրա կյանքն ու գործունեությունը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ մշակույթի և հասարակական մտքի զարգացման վրա, իսկ նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս համարվում են հայ գրականության արժեքավոր էջերից։ menu_book5 Подробнее Պերճ Պռոշյան Պերճ Պռոշյան 1837 թ․ – 1907 թ․ Պերճ Պռոշյանը հայ ռեալիստական արձակի կարևոր ներկայացուցիչներից է։ Նա իր ստեղծագործություններում պատկերել է գյուղական կյանքը և հասարակ մարդկանց առօրյան։ Նրա հերոսները սովորական մարդիկ են՝ իրենց խնդիրներով ու երազանքներով։ Պռոշյանը մեծ ուշադրություն է դարձրել սոցիալական հարցերին։ Նրա գրքերը արժեքավոր տեղեկություններ են տալիս 19-րդ դարի հայկական կյանքի մասին։ Նա կարևորել է կրթության և լուսավորության դերը։ Նրա լեզուն պարզ է և բնական։ Պռոշյանի ստեղծագործությունները աչքի են ընկնում իրատեսական նկարագրություններով։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ արձակի զարգացման վրա։ Նրա անունը շարունակում է հիշվել որպես ռեալիզմի կարևոր ներկայացուցիչ։ menu_book3 Подробнее