Քյոմուրճյան, Երեմիա Չելեբի

Քյոմուրճյան, Երեմիա Չելեբի

menu_book View materials

Books by this author (1)

Online

History

Օսմանյան սուլթանների չորսհարյուրամյա համառոտ պատմություն

Երեմիա Չելեպի Քյոմուրճյանի այս պատմագիտական երկը ներկայացնում է Օսմանյան պետության և նրա կառավարիչների պատմությունը՝ ընդգրկելով շուրջ չորսհարյուրամյա ժամանակաշրջան։ Ստեղծագործության առանցքում օսմանյան սուլթանների գահակալության հաջորդականությունն է, նրանց իշխանության հաստատման ու պահպանման գործընթացները, պետական կառավարման առանձնահատկությունները, արքունական կյանքի իրադարձությունները, ռազմական արշավանքները, ներքին քաղաքական զարգացումներն ու կայսրության պատմության կարևոր շրջադարձերը։ Հեղինակը պատմական իրադարձությունները ներկայացնում է ժամանակագրական հաջորդականությամբ՝ անդրադառնալով սուլթանների գործունեությանը, գահակալական փոփոխություններին, իշխանական պայքարներին, պալատական և զինվորական վերնախավի հարաբերություններին, ինչպես նաև Օսմանյան պետության քաղաքական ու հասարակական կյանքում տեղի ունեցած նշանակալի իրադարձություններին։ Առանձնահատուկ տեղ են զբաղեցնում սուլթանական իշխանության ներքին հակասությունները, գահի համար պայքարը, պալատական խմբավորումների ազդեցությունը, ենիչերիների և այլ ռազմական ուժերի դերը պետական կառավարման մեջ, վեզիրների ու բարձրաստիճան պաշտոնյաների գործունեությունը, ինչպես նաև կենտրոնական իշխանության և ռազմական կառույցների միջև ձևավորված բարդ հարաբերությունները։ Պատմական շարադրանքում արտացոլվում են նաև պատերազմները, ռազմական բախումները, տարածքային ընդարձակումները, արտաքին քաղաքական հարաբերությունները և հարևան ժողովուրդների ու պետությունների հետ ունեցած փոխազդեցությունները։ Երկի կարևոր առանձնահատկություններից է պատմական իրադարձությունների ներկայացումը ոչ միայն պետական ու արքունական մակարդակով, այլև դրանց հասարակական հետևանքների դիտարկմամբ․ ուշադրության են արժանանում քաղաքային կյանքի փոփոխությունները, բնակչության առօրյան, հարկային ու տնտեսական խնդիրները, բնական աղետները, սովը, համաճարակները, հասարակական խռովություններն ու տարբեր սոցիալական խմբերի դրությունը։ Այս հանգամանքը պատմությունը դարձնում է բազմաշերտ և հնարավորություն տալիս պատկերացում կազմելու ոչ միայն իշխող արքայատոհմի, այլև ամբողջ կայսրության քաղաքական, ռազմական, տնտեսական և հասարակական միջավայրի մասին։ Ստեղծագործության առանձնահատուկ արժեքը պայմանավորված է նաև նրա հեղինակի՝ Երեմիա Չելեպի Քյոմուրճյանի պատմագրական հայացքով։ Նա պատկանում է այն հայ մտավորականների ու պատմագիրների շարքին, որոնց երկերում օսմանյան իրականությունը ներկայացվում է ժամանակակից դիտորդի և իրադարձությունների անմիջական միջավայրին ծանոթ մարդու տեսանկյունից։ Հեղինակի հաղորդած տեղեկությունները կարևոր նյութ են Օսմանյան կայսրության պատմության, պետական կառավարման համակարգի, քաղաքական վերնախավի, ռազմական կազմակերպության և Կոստանդնուպոլսի հասարակական կյանքի ուսումնասիրության համար։ Երկի գրական առանձնահատկություններից են պատմողական ու ժամանակագրական շարադրանքի համադրությունը, իրադարձությունների հաջորդական ներկայացումը, պատմական անձանց և պաշտոնների հիշատակումը, ինչպես նաև ժամանակաշրջանին բնորոշ հայերեն լեզվական ու արտահայտչական ձևերի պահպանումը։ Այն հետաքրքրություն է ներկայացնում ոչ միայն որպես պատմական տեղեկությունների ամբողջություն, այլև որպես հայ պատմագրական մտքի կարևոր արտահայտություն, որի միջոցով հնարավոր է ուսումնասիրել, թե ինչպես էին հայ հեղինակները ընկալում, նկարագրում և գնահատում իրենց ժամանակի տարածաշրջանային քաղաքական զարգացումները։ Գործը նշանակալի սկզբնաղբյուրային արժեք ունի Օսմանյան կայսրության և հայ-օսմանյան պատմական հարաբերությունների ուսումնասիրության համար, քանի որ հնարավորություն է տալիս համադրելու օսմանյան պատմության վերաբերյալ տեղեկությունները հայ պատմագրական ավանդույթի հետ և բացահայտելու պատմական իրադարձությունների տարբեր դիտանկյունները։ Այն կարևոր նշանակություն ունի նաև հայագիտական և արևելագիտական հետազոտությունների համար՝ նպաստելով վաղ նոր ժամանակների քաղաքական պատմության, հասարակական հարաբերությունների, մշակութային միջավայրի և պատմական հիշողության ուսումնասիրությանը։ Գրքի ընթերցումը արժեքավոր է հատկապես պատմաբանների, արևելագետների, հայագետների, պատմագրությամբ հետաքրքրվողների և Օսմանյան կայսրության անցյալն ուսումնասիրող ընթերցողների համար՝ առաջարկելով հարուստ պատմական նյութ և հնարավորություն ընձեռելով ավելի ամբողջական պատկերացում կազմելու տարածաշրջանի քաղաքական ու հասարակական զարգացման ընթացքի մասին։

Updated: 2026-11-17
Օսմանյան սուլթանների չորսհարյուրամյա համառոտ պատմություն

Free

Հովհաննես Շիրազ Հովհաննես Շիրազ 1915 թ․ – 1984 թ․ Հովհաննես Շիրազը հայ ժողովրդի ամենասիրված բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործությունները խորապես կապված են հայրենիքի, մոր կերպարի և ազգային ցավի հետ։ Շիրազի լեզուն պարզ է, ժողովրդական և շատ հուզական։ Նրա հայտնի գործերից են «Հայոց դանթեականը», «Մայրս» և բազմաթիվ հայրենասիրական բանաստեղծություններ։ Նա հաճախ արտահայտել է ժողովրդի ցավն ու ուրախությունը։ Շիրազը մեծ ազդեցություն է ունեցել սերունդների վրա իր անմիջական ոճով։ Նրա պոեզիան հաճախ արտասանվում է դպրոցներում և միջոցառումների ժամանակ։ Նա համարվում է 20-րդ դարի ամենաժողովրդական բանաստեղծներից մեկը։ Նրա ստեղծագործությունները դարձել են ազգային հիշողության մաս։ Շիրազը մինչ օրս սիրելի է ընթերցողների լայն շրջանակի համար։ menu_book5 Read more Եղիշե Չարենց Եղիշե Չարենց 1897 թ․ – 1937 թ․ Եղիշե Չարենցը հայ նորագույն գրականության ամենաազդեցիկ հեղինակներից է։ Նա բանաստեղծ, արձակագիր և թարգմանիչ էր, որը նորարարական մոտեցումներ բերեց հայ պոեզիա։ Նրա ստեղծագործություններում միահյուսված են հայրենասիրությունը, հեղափոխական գաղափարները և մարդու ներքին պայքարը։ «Ես իմ անուշ Հայաստանի» բանաստեղծությունը դարձել է ազգային խորհրդանիշ։ Չարենցի լեզուն համարձակ է, հարուստ և ժամանակակից։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել 20-րդ դարի հայ գրականության զարգացման վրա։ Չնայած քաղաքական հալածանքներին, նրա ստեղծագործությունները պահպանեցին իրենց արժեքը։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ Չարենցը համարվում է հայ մշակույթի խորհրդանշական դեմքերից մեկը։ Նրա գրական ժառանգությունը շարունակում է ոգեշնչել նոր սերունդներին։ menu_book10 Read more Խաչատուր Աբովյան Խաչատուր Աբովյան 1809 թ․ – 1848 թ․ Խաչատուր Աբովյանը նոր հայ գրականության հիմնադիրն է։ Նա առաջիններից էր, ով գրական ստեղծագործություններ գրեց աշխարհաբար հայերենով։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործությունը «Վերք Հայաստանի» վեպն է։ Այդ վեպը նկարագրում է հայ ժողովրդի պայքարը և ազգային ոգին։ Աբովյանը եղել է նաև մանկավարժ և լուսավորիչ։ Նա մեծ ուշադրություն է դարձրել կրթության զարգացմանը։ Իր գործունեությամբ նպաստել է ժամանակակից հայ մշակույթի ձևավորմանը։ Նրա գաղափարները մեծ ազդեցություն են ունեցել հետագա գրողների վրա։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա թողել է հարուստ գրական ժառանգություն։ Նրա անհետացումը մինչև այսօր մնում է հայկական պատմության առեղծվածներից մեկը։ menu_book5 Read more Պարույր Սևակ Պարույր Սևակ 1924 թ․ – 1971 թ․ Պարույր Սևակը հայ գրականության ամենախոր և վերլուծական մտածող բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունեն մարդու ներաշխարհը, հասարակությունը և պատմական հիշողությունը։ Սևակը հայտնի է իր «Անլռելի զանգակատուն» պոեմով, որը նվիրված է Կոմիտասին։ Նրա լեզուն համարձակ է, նորարարական և մտավոր։ Սևակը հաճախ քննադատել է հասարակական խնդիրները և կեղծ արժեքները։ Նրա պոեզիան համադրում է զգացմունքներն ու ինտելեկտը։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ժամանակակից պոեզիայի վրա։ Նրա ստեղծագործությունները լայնորեն ուսումնասիրվում են։ Սևակը համարվում է 20-րդ դարի ամենաազդեցիկ բանաստեղծներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ոգեշնչել նոր սերունդներին։ menu_book9 Read more Գրիգոր Նարեկացի Գրիգոր Նարեկացի 951 թ․ – 1003 թ․ Գրիգոր Նարեկացին միջնադարյան հայ գրականության և քրիստոնեական մտքի ամենամեծ ներկայացուցիչներից է։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործությունը «Մատյան ողբերգությունն» է, որը հաճախ կոչվում է պարզապես «Նարեկ»։ Գիրքը բաղկացած է աղոթքներից և հոգևոր խորհրդածություններից։ Նարեկացին խորությամբ ուսումնասիրել է մարդու հոգին, մեղքը, ապաշխարությունն ու հավատքը։ Նրա լեզուն չափազանց հարուստ և պատկերավոր է։ Նարեկացու ստեղծագործությունները մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ հոգևոր մշակույթի վրա։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ 2015 թվականին նա հռչակվել է Կաթոլիկ եկեղեցու Վարդապետ։ Նարեկացին համարվում է համաշխարհային քրիստոնեական գրականության կարևոր հեղինակներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ուսումնասիրվել ամբողջ աշխարհում։ menu_book29 Read more Համո Սահյան Համո Սահյան 1914 թ․ – 1993 թ․ Համո Սահյանը բնության և հայրենիքի մեծ երգիչն է։ Նրա պոեզիան առանձնանում է պարզությամբ, խորությամբ և ազգային ոգով։Համո Սահյանը հայ բնապատկերային և քնարական պոեզիայի ամենասիրված հեղինակներից է։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ ունեն բնությունը, գյուղը և մարդը։ Սահյանի լեզուն պարզ է, բայց խորապես զգացմունքային։ Նրա բանաստեղծությունները հաճախ արտահայտում են կյանքի գեղեցկությունն ու ցավը։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել ժողովրդական մտածողության վրա։ Նրա գործերը լայնորեն տարածված են Հայաստանում։ Սահյանի պոեզիան համադրվում է պարզության և փիլիսոփայության հետ։ Նրա ստեղծագործությունները հաճախ ուսումնասիրվում են դպրոցներում։ Նա համարվում է 20-րդ դարի մեծ քնարերգուներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը ազգային արժեք է։ menu_book2 Read more