Մարգարյան, Վարդուհի Գուրգենի

Աշխարհագրություն

Աշխատությունը նվիրված է մթնոլորտային խոնավացման ցուցանիշների տարածական և ժամանակային փոփոխությունների օրինաչափությունների ուսումնասիրությանը Հայաստանի Հանրապետության տարածքում՝ հաշվի առնելով երկրի բարդ ռելիեֆը, բարձրությունների զգալի տարբերությունները և կլիմայական պայմանների բազմազանությունը։ Հետազոտության շրջանակում քննության են առնվում մթնոլորտային տեղումների, օդի հարաբերական ու բացարձակ խոնավության, գոլորշունակության, խոնավացման գործակցի և ջերմաստիճանային պայմանների փոխկապակցվածությունները, որոնց համատեղ վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս գնահատելու տարբեր տարածքների խոնավապահովվածության առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում խոնավացման տարածական տարբերություններին՝ լեռնային գոտիականության, լանջերի դիրքադրության, ռելիեֆի ձևերի և մթնոլորտային շրջանառության ազդեցության համատեքստում։ Ժամանակային փոփոխությունների ուսումնասիրության ընթացքում կարող են վերլուծվել բազմամյա օդերևութաբանական դիտարկումների շարքերը՝ բացահայտելու սեզոնային, տարեկան և երկարաժամկետ փոփոխությունները, տատանումները և հնարավոր միտումները։ Հետազոտության հիմնական մեթոդներից կարող են լինել օդերևութաբանական տվյալների վիճակագրական մշակումը, ժամանակային շարքերի վերլուծությունը, համեմատական-աշխարհագրական մեթոդը, տարածական ինտերպոլյացիան, քարտեզագրումը և աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգերի կիրառումը։ Վիճակագրական մեթոդներով հնարավոր է հաշվարկել միջին արժեքները, փոփոխականության ցուցանիշները և տարբեր օդերևութաբանական մեծությունների միջև կապերը, իսկ տարածական վերլուծության միջոցով՝ առանձնացնել առավել խոնավ և առավել չոր գոտիները։ Քարտեզագրական մեթոդները հնարավորություն են տալիս պատկերելու խոնավացման ցուցանիշների տարածքային բաշխումը և դրանց փոփոխությունը ըստ բարձրության ու աշխարհագրական դիրքի։ Կարևոր ուղղություն է նաև երաշտային պայմանների և խոնավության պակասի կրկնելիության գնահատումը, հատկապես գյուղատնտեսական նշանակություն ունեցող տարածքների համար։ Ստացված արդյունքները կարող են օգտագործվել ջրային ռեսուրսների կառավարման, գյուղատնտեսության տարածքային պլանավորման, ոռոգման պահանջների գնահատման, երաշտների ռիսկի ուսումնասիրության և բնական էկոհամակարգերի վիճակի վերլուծության նպատակներով։ Աշխատությունն ունի գիտական և կիրառական նշանակություն կլիմայագիտության, օդերևութաբանության, ֆիզիկական աշխարհագրության և բնապահպանական կառավարման համար՝ նպաստելով երկրի տարածքում խոնավության ձևավորման ու փոփոխության տարածաժամանակային օրինաչափությունների առավել ամբողջական բացահայտմանը։