Меджидова, Саида Рзаевна

Меджидова, Саида Рзаевна

menu_book Տեսնել նյութերը

Հեղինակի գրքերը (1)

Օնլայն

Քաղաքագիտություն

Թուրքիայի քաղաքականության հիմնական ուղղությունները Մերձավոր և Միջին Արևելքում (1960-ական թվականներից մինչև 1980-ականների սկիզբը)

Աշխատությունը նվիրված է 1960-ական թվականներից մինչև 1980-ականների սկիզբն ընկած ժամանակահատվածում Թուրքիայի արտաքին քաղաքականության հիմնական ուղղությունների, ռազմավարական առաջնահերթությունների և Մերձավոր ու Միջին Արևելքի տարածաշրջանում նրա քաղաքական դիրքավորման համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Այն ներկայացնում է Թուրքիայի Հանրապետության արտաքին քաղաքականության ձևավորման և զարգացման առանձնահատկությունները՝ դիտարկելով դրանք ժամանակաշրջանի միջազգային քաղաքական իրադրության, տարածաշրջանային հակասությունների, աշխարհաքաղաքական շահերի և գերտերությունների միջև ընթացող մրցակցության համատեքստում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Թուրքիայի հարաբերություններին արաբական երկրների, Իրանի և տարածաշրջանի մյուս պետությունների հետ, ինչպես նաև այդ հարաբերությունների վրա պատմական ժառանգության, քաղաքական համակարգի, տնտեսական շահերի և անվտանգության խնդիրների ազդեցությանը։ Աշխատության առանցքային թեմաներից է Թուրքիայի արտաքին քաղաքականության մեջ արևմտյան ուղղության և տարածաշրջանային համագործակցության միջև ձևավորված փոխհարաբերությունը։ Լինելով ՆԱՏՕ-ի անդամ և սերտորեն կապված լինելով արևմտյան ռազմաքաղաքական համակարգի հետ՝ Թուրքիան միաժամանակ ձգտում էր պահպանել և ընդլայնել իր ազդեցությունը Մերձավոր ու Միջին Արևելքում՝ հաշվի առնելով սեփական աշխարհագրական դիրքի, տնտեսական հնարավորությունների և պատմամշակութային կապերի նշանակությունը։ Այս տեսանկյունից կարևոր տեղ է հատկացվում Սառը պատերազմի միջազգային պայմաններում Թուրքիայի արտաքին քաղաքական ընտրություններին, ԱՄՆ-ի և արևմտյան դաշնակիցների հետ նրա համագործակցությանը, ինչպես նաև Խորհրդային Միության և տարածաշրջանային այլ ուժային կենտրոնների նկատմամբ որդեգրած մոտեցումներին։ Քննարկվող ժամանակաշրջանը ներառում էր Մերձավոր Արևելքի քաղաքական քարտեզի էական փոփոխություններ, արաբա-իսրայելական հակամարտության խորացում, պաղեստինյան հիմնախնդրի միջազգային նշանակության աճ, նավթային ճգնաժամեր, ինչպես նաև Իրանի քաղաքական վերափոխումները, որոնք անմիջականորեն անդրադառնում էին տարածաշրջանի ուժերի հարաբերակցությանը և Թուրքիայի արտաքին քաղաքական հաշվարկներին։ Այս իրադարձությունների պայմաններում Անկարան ստիպված էր մշտապես վերանայել իր դիվանագիտական մոտեցումները՝ համադրելով անվտանգության ապահովման, տնտեսական շահերի պաշտպանության, տարածաշրջանային կայունության պահպանման և միջազգային դիրքերի ամրապնդման խնդիրները։ Կարևոր նշանակություն ունի նաև Թուրքիայի հարաբերությունների ուսումնասիրությունը արաբական աշխարհի երկրների հետ, որոնց նկատմամբ քաղաքականությունը աստիճանաբար ձեռք էր բերում ավելի ինքնուրույն և բազմակողմ բնույթ։ Տարածաշրջանային պետությունների հետ դիվանագիտական ու տնտեսական կապերի ընդլայնումը դիտարկվում է որպես Թուրքիայի արտաքին քաղաքական հնարավորությունների մեծացման և միջազգային հարաբերություններում սեփական դերակատարության ամրապնդման միջոց։ Աշխատանքում ուշադրության արժանի ուղղություններից է նաև 1970-ականների վերջին և 1980-ականների սկզբին միջազգային ու ներքաղաքական իրադարձությունների ազդեցությունը Թուրքիայի տարածաշրջանային քաղաքականության վրա, այդ թվում՝ Իրանի իսլամական հեղափոխության, Աֆղանստանի իրադարձությունների և Մերձավոր Արևելքում խորհրդա-ամերիկյան հակասությունների սրման հետևանքները։ Այս համատեքստում կարևորվում է Թուրքիայի դիրքորոշման ուսումնասիրությունը տարածաշրջանային անվտանգության, քաղաքական հավասարակշռության և միջազգային համագործակցության հարցերում։ Գիտական առումով աշխատանքը կարևոր է նրանով, որ Թուրքիայի արտաքին քաղաքականությունը ներկայացնում է ոչ թե որպես առանձին դիվանագիտական նախաձեռնությունների ամբողջություն, այլ որպես պատմական, աշխարհաքաղաքական, տնտեսական և ռազմաքաղաքական գործոնների փոխազդեցությամբ ձևավորվող միասնական գործընթաց։ Այն հնարավորություն է տալիս բացահայտելու Թուրքիայի՝ որպես Եվրոպայի և Ասիայի, արևմտյան և արևելյան քաղաքական համակարգերի միջև գտնվող պետության, առանձնահատուկ դիրքը միջազգային հարաբերություններում և հասկանալու, թե ինչպես էին ներքին քաղաքական զարգացումները, տարածաշրջանային հակամարտություններն ու գերտերությունների շահերը պայմանավորում նրա արտաքին քաղաքական առաջնահերթությունները։ Ստեղծագործությունն արժեքավոր ուսումնասիրություն է Թուրքիայի նորագույն պատմությամբ, Մերձավոր և Միջին Արևելքի միջազգային հարաբերություններով, Սառը պատերազմի պատմությամբ, տարածաշրջանային անվտանգության խնդիրներով և արևելագիտությամբ հետաքրքրվողների համար։ Այն նաև կարևոր ճանաչողական նշանակություն ունի այն ընթերցողների համար, ովքեր ցանկանում են ավելի խորությամբ հասկանալ 20-րդ դարի երկրորդ կեսի տարածաշրջանային քաղաքական գործընթացները և դրանց ազդեցությունը Թուրքիայի միջազգային դիրքի ու հարևան երկրների հետ հարաբերությունների ձևավորման վրա։

Թարմացվել է՝ 2026-11-21
Թուրքիայի քաղաքականության հիմնական ուղղությունները Մերձավոր և Միջին Արևելքում (1960-ական թվականներից մինչև 1980-ականների սկիզբը)

Անվճար

Գուրգեն Մահարի Գուրգեն Մահարի 1903 թ․ – 1969 թ․ Գուրգեն Մահարին հայ արձակի և հուշագրության կարևոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործությունները հաճախ հիմնված են սեփական կյանքի փորձի վրա։ Նա նկարագրել է խորհրդային ժամանակների դժվարությունները և բանտային կյանքը։ Նրա հայտնի գործերից է «Ծաղկած փշալարեր» վեպը։ Մահարու լեզուն պարզ է, բայց խորքային և զգացմունքային։ Նրա ստեղծագործություններում կարևոր տեղ ունի մարդու ազատության գաղափարը։ Նա նաև անդրադարձել է պատմական և սոցիալական թեմաներին։ Մահարու գործերը արժեքավոր վկայություն են ժամանակաշրջանի մասին։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ժամանակակից արձակի վրա։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ուսումնասիրվել այսօր։ menu_book4 Տեսնել ավելին Մուրացան (Գրիգոր Տեր-Հովհաննիսյան) Մուրացան (Գրիգոր Տեր-Հովհաննիսյան) 1854 թ․ – 1908 թ․ Մուրացանը հայ պատմական արձակի կարևոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործությունը «Գևորգ Մարզպետունի» վեպն է։ Վեպում ներկայացվում են Հայաստանի պատմության կարևոր էջերը։ Մուրացանը մեծ հետաքրքրություն ուներ ազգային անցյալի նկատմամբ։ Նրա ստեղծագործությունները ներշնչված են հայրենասիրական գաղափարներով։ Նա ձգտել է ընթերցողին ծանոթացնել հայկական պատմությանը։ Նրա կերպարները հաճախ մարմնավորում են քաջություն և նվիրվածություն։ Մուրացանի լեզուն հարուստ է և արտահայտիչ։ Նրա գրքերը մինչ օրս մեծ հետաքրքրությամբ ընթերցվում են։ Նա կարևոր տեղ է զբաղեցնում հայ պատմավեպի զարգացման մեջ։ menu_book18 Տեսնել ավելին Գրիգոր Նարեկացի Գրիգոր Նարեկացի 951 թ․ – 1003 թ․ Գրիգոր Նարեկացին միջնադարյան հայ գրականության և քրիստոնեական մտքի ամենամեծ ներկայացուցիչներից է։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործությունը «Մատյան ողբերգությունն» է, որը հաճախ կոչվում է պարզապես «Նարեկ»։ Գիրքը բաղկացած է աղոթքներից և հոգևոր խորհրդածություններից։ Նարեկացին խորությամբ ուսումնասիրել է մարդու հոգին, մեղքը, ապաշխարությունն ու հավատքը։ Նրա լեզուն չափազանց հարուստ և պատկերավոր է։ Նարեկացու ստեղծագործությունները մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ հոգևոր մշակույթի վրա։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ 2015 թվականին նա հռչակվել է Կաթոլիկ եկեղեցու Վարդապետ։ Նարեկացին համարվում է համաշխարհային քրիստոնեական գրականության կարևոր հեղինակներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ուսումնասիրվել ամբողջ աշխարհում։ menu_book29 Տեսնել ավելին Հրանտ Մաթևոսյան Հրանտ Մաթևոսյան 1935 թ․ – 2002 թ․ Հրանտ Մաթևոսյանը համարվում է 20-րդ դարի հայ արձակի մեծագույն վարպետներից մեկը։ Նրա ստեղծագործություններում խորությամբ ներկայացված են գյուղական կյանքը, մարդկային հարաբերությունները և ազգային մտածողությունը։Հրանտ Մաթևոսյանը հայ արձակի ամենամեծ վարպետներից է։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ ունի գյուղական աշխարհի, մարդու և բնության փոխհարաբերությունը։ Նա հայտնի է իր խորը հոգեբանական դիտարկումներով և յուրահատուկ լեզվով։ Նրա գործերը հաճախ ներկայացնում են մարդու ներքին պայքարը և ազգային մտածողությունը։ Մաթևոսյանի հայտնի գործերից են «Մենք ենք, մեր սարերը» և բազմաթիվ պատմվածքներ։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ժամանակակից գրականության վրա։ Նրա լեզուն պատկերավոր և փիլիսոփայական է։ Նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս ուսումնասիրվում են։ Նա համարվում է 20-րդ դարի հայ արձակի հիմնասյուներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը ազգային արժեք է։ menu_book4 Տեսնել ավելին Դանիել Վարուժան Դանիել Վարուժան 1884 թ․ – 1915 թ․ Դանիել Վարուժանը արևմտահայ պոեզիայի ամենատաղանդավոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունեն բնությունը, գյուղական կյանքը և մարդու ստեղծագործ ուժը։ Վարուժանը հիանում էր աշխատանքի գեղեցկությամբ և մարդու հոգևոր ուժով։ Նրա բանաստեղծությունները հարուստ են պատկերներով և զգացմունքներով։ Նա ձգտել է վերածնել ազգային մշակութային արժեքները։ Հայոց ցեղասպանության ժամանակ նա ձերբակալվել և սպանվել է։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա թողել է մեծ գրական ժառանգություն։ Նրա գործերը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ պոեզիայի զարգացման վրա։ Վարուժանի ստեղծագործությունները մինչ օրս լայնորեն ընթերցվում են։ Նա համարվում է արևմտահայ գրականության դասականներից մեկը։ menu_book3 Տեսնել ավելին Ղազարոս Աղայան Ղազարոս Աղայան 1840 թ․ – 1911 թ․ Ղազարոս Աղայանը մանկական գրականության հիմնադիրներից է։ Նա գրել է բազմաթիվ հեքիաթներ, պատմվածքներ և կրթական նյութեր երեխաների համար։ Նրա ստեղծագործություններն ունեն դաստիարակչական և բարոյական նշանակություն։ Աղայանը նաև ակտիվ մանկավարժ էր։ Նա մեծ դեր է ունեցել ազգային կրթության զարգացման գործում։ Նրա հերոսները սովորեցնում են ազնվություն, աշխատասիրություն և բարություն։ Աղայանի լեզուն պարզ և հասկանալի է երեխաների համար։ Նրա հեքիաթները մինչ օրս ընդգրկված են դպրոցական ծրագրերում։ Մի քանի սերունդ մեծացել է նրա գրքերով։ Նա համարվում է հայ մանկական գրականության դասականներից մեկը։ menu_book5 Տեսնել ավելին