Меджидова, Саида Рзаевна

Меджидова, Саида Рзаевна

menu_book Посмотреть материалы

Книги автора (1)

Онлайн

Политология

Թուրքիայի քաղաքականության հիմնական ուղղությունները Մերձավոր և Միջին Արևելքում (1960-ական թվականներից մինչև 1980-ականների սկիզբը)

Աշխատությունը նվիրված է 1960-ական թվականներից մինչև 1980-ականների սկիզբն ընկած ժամանակահատվածում Թուրքիայի արտաքին քաղաքականության հիմնական ուղղությունների, ռազմավարական առաջնահերթությունների և Մերձավոր ու Միջին Արևելքի տարածաշրջանում նրա քաղաքական դիրքավորման համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Այն ներկայացնում է Թուրքիայի Հանրապետության արտաքին քաղաքականության ձևավորման և զարգացման առանձնահատկությունները՝ դիտարկելով դրանք ժամանակաշրջանի միջազգային քաղաքական իրադրության, տարածաշրջանային հակասությունների, աշխարհաքաղաքական շահերի և գերտերությունների միջև ընթացող մրցակցության համատեքստում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Թուրքիայի հարաբերություններին արաբական երկրների, Իրանի և տարածաշրջանի մյուս պետությունների հետ, ինչպես նաև այդ հարաբերությունների վրա պատմական ժառանգության, քաղաքական համակարգի, տնտեսական շահերի և անվտանգության խնդիրների ազդեցությանը։ Աշխատության առանցքային թեմաներից է Թուրքիայի արտաքին քաղաքականության մեջ արևմտյան ուղղության և տարածաշրջանային համագործակցության միջև ձևավորված փոխհարաբերությունը։ Լինելով ՆԱՏՕ-ի անդամ և սերտորեն կապված լինելով արևմտյան ռազմաքաղաքական համակարգի հետ՝ Թուրքիան միաժամանակ ձգտում էր պահպանել և ընդլայնել իր ազդեցությունը Մերձավոր ու Միջին Արևելքում՝ հաշվի առնելով սեփական աշխարհագրական դիրքի, տնտեսական հնարավորությունների և պատմամշակութային կապերի նշանակությունը։ Այս տեսանկյունից կարևոր տեղ է հատկացվում Սառը պատերազմի միջազգային պայմաններում Թուրքիայի արտաքին քաղաքական ընտրություններին, ԱՄՆ-ի և արևմտյան դաշնակիցների հետ նրա համագործակցությանը, ինչպես նաև Խորհրդային Միության և տարածաշրջանային այլ ուժային կենտրոնների նկատմամբ որդեգրած մոտեցումներին։ Քննարկվող ժամանակաշրջանը ներառում էր Մերձավոր Արևելքի քաղաքական քարտեզի էական փոփոխություններ, արաբա-իսրայելական հակամարտության խորացում, պաղեստինյան հիմնախնդրի միջազգային նշանակության աճ, նավթային ճգնաժամեր, ինչպես նաև Իրանի քաղաքական վերափոխումները, որոնք անմիջականորեն անդրադառնում էին տարածաշրջանի ուժերի հարաբերակցությանը և Թուրքիայի արտաքին քաղաքական հաշվարկներին։ Այս իրադարձությունների պայմաններում Անկարան ստիպված էր մշտապես վերանայել իր դիվանագիտական մոտեցումները՝ համադրելով անվտանգության ապահովման, տնտեսական շահերի պաշտպանության, տարածաշրջանային կայունության պահպանման և միջազգային դիրքերի ամրապնդման խնդիրները։ Կարևոր նշանակություն ունի նաև Թուրքիայի հարաբերությունների ուսումնասիրությունը արաբական աշխարհի երկրների հետ, որոնց նկատմամբ քաղաքականությունը աստիճանաբար ձեռք էր բերում ավելի ինքնուրույն և բազմակողմ բնույթ։ Տարածաշրջանային պետությունների հետ դիվանագիտական ու տնտեսական կապերի ընդլայնումը դիտարկվում է որպես Թուրքիայի արտաքին քաղաքական հնարավորությունների մեծացման և միջազգային հարաբերություններում սեփական դերակատարության ամրապնդման միջոց։ Աշխատանքում ուշադրության արժանի ուղղություններից է նաև 1970-ականների վերջին և 1980-ականների սկզբին միջազգային ու ներքաղաքական իրադարձությունների ազդեցությունը Թուրքիայի տարածաշրջանային քաղաքականության վրա, այդ թվում՝ Իրանի իսլամական հեղափոխության, Աֆղանստանի իրադարձությունների և Մերձավոր Արևելքում խորհրդա-ամերիկյան հակասությունների սրման հետևանքները։ Այս համատեքստում կարևորվում է Թուրքիայի դիրքորոշման ուսումնասիրությունը տարածաշրջանային անվտանգության, քաղաքական հավասարակշռության և միջազգային համագործակցության հարցերում։ Գիտական առումով աշխատանքը կարևոր է նրանով, որ Թուրքիայի արտաքին քաղաքականությունը ներկայացնում է ոչ թե որպես առանձին դիվանագիտական նախաձեռնությունների ամբողջություն, այլ որպես պատմական, աշխարհաքաղաքական, տնտեսական և ռազմաքաղաքական գործոնների փոխազդեցությամբ ձևավորվող միասնական գործընթաց։ Այն հնարավորություն է տալիս բացահայտելու Թուրքիայի՝ որպես Եվրոպայի և Ասիայի, արևմտյան և արևելյան քաղաքական համակարգերի միջև գտնվող պետության, առանձնահատուկ դիրքը միջազգային հարաբերություններում և հասկանալու, թե ինչպես էին ներքին քաղաքական զարգացումները, տարածաշրջանային հակամարտություններն ու գերտերությունների շահերը պայմանավորում նրա արտաքին քաղաքական առաջնահերթությունները։ Ստեղծագործությունն արժեքավոր ուսումնասիրություն է Թուրքիայի նորագույն պատմությամբ, Մերձավոր և Միջին Արևելքի միջազգային հարաբերություններով, Սառը պատերազմի պատմությամբ, տարածաշրջանային անվտանգության խնդիրներով և արևելագիտությամբ հետաքրքրվողների համար։ Այն նաև կարևոր ճանաչողական նշանակություն ունի այն ընթերցողների համար, ովքեր ցանկանում են ավելի խորությամբ հասկանալ 20-րդ դարի երկրորդ կեսի տարածաշրջանային քաղաքական գործընթացները և դրանց ազդեցությունը Թուրքիայի միջազգային դիրքի ու հարևան երկրների հետ հարաբերությունների ձևավորման վրա։

Обновлено. 2026-11-21
Թուրքիայի քաղաքականության հիմնական ուղղությունները Մերձավոր և Միջին Արևելքում (1960-ական թվականներից մինչև 1980-ականների սկիզբը)

Бесплатно

Другие авторы

Все авторы
Ներսես Շնորհալի Ներսես Շնորհալի 1102 թ․ – 1173 թ․ Ներսես Շնորհալին եղել է հայ եկեղեցու կաթողիկոս, բանաստեղծ և աստվածաբան։ Նա հայտնի է իր հոգևոր երգերով, աղոթքներով և բանաստեղծություններով։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ են զբաղեցնում բարությունը, սերը և մարդասիրությունը։ Շնորհալին ձգտել է միավորել մարդկանց և ամրապնդել քրիստոնեական արժեքները։ Նրա գրական լեզուն պարզ է, բայց միևնույն ժամանակ խորիմաստ։ Նա նաև գրել է բազմաթիվ եկեղեցական շարականներ։ Ներսես Շնորհալու ստեղծագործությունները մինչ օրս օգտագործվում են հայկական եկեղեցական կյանքում։ Նրա ազդեցությունը զգալի է հայ մշակույթի և կրթության զարգացման մեջ։ Նա համարվում է հայ միջնադարյան գրականության ամենակարևոր դեմքերից մեկը։ Նրա անունը շարունակում է մնալ ազգային հպարտության աղբյուր։ menu_book13 Подробнее Գուրգեն Մահարի Գուրգեն Մահարի 1903 թ․ – 1969 թ․ Գուրգեն Մահարին հայ արձակի և հուշագրության կարևոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործությունները հաճախ հիմնված են սեփական կյանքի փորձի վրա։ Նա նկարագրել է խորհրդային ժամանակների դժվարությունները և բանտային կյանքը։ Նրա հայտնի գործերից է «Ծաղկած փշալարեր» վեպը։ Մահարու լեզուն պարզ է, բայց խորքային և զգացմունքային։ Նրա ստեղծագործություններում կարևոր տեղ ունի մարդու ազատության գաղափարը։ Նա նաև անդրադարձել է պատմական և սոցիալական թեմաներին։ Մահարու գործերը արժեքավոր վկայություն են ժամանակաշրջանի մասին։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ժամանակակից արձակի վրա։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ուսումնասիրվել այսօր։ menu_book4 Подробнее Դերենիկ Դեմիրճյան Դերենիկ Դեմիրճյան 1877 թ․ – 1956 թ․ Դերենիկ Դեմիրճյանը գրող, դրամատուրգ և հասարակական գործիչ էր։ Նա առավել հայտնի է իր «Վարդանանք» պատմական վեպով, որը հայ գրականության կարևորագույն ստեղծագործություններից է։ Դեմիրճյանը մեծ հետաքրքրություն է ցուցաբերել հայկական պատմության և ազգային հերոսների նկատմամբ։ Նրա գործերում հաճախ հանդիպում են հայրենասիրական գաղափարներ։ Նա նաև գրել է բազմաթիվ պիեսներ և պատմվածքներ։ Դեմիրճյանի լեզուն հարուստ է և արտահայտիչ։ Նրա ստեղծագործությունները մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ պատմական արձակի զարգացման վրա։ Նա կարևոր դեր է ունեցել նաև հայկական թատրոնի զարգացման գործում։ Նրա աշխատանքները մինչ օրս լայնորեն ուսումնասիրվում են։ Դեմիրճյանը համարվում է հայ դասական գրականության կարևոր ներկայացուցիչներից մեկը։ menu_book7 Подробнее Խաչատուր Աբովյան Խաչատուր Աբովյան 1809 թ․ – 1848 թ․ Խաչատուր Աբովյանը նոր հայ գրականության հիմնադիրն է։ Նա առաջիններից էր, ով գրական ստեղծագործություններ գրեց աշխարհաբար հայերենով։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործությունը «Վերք Հայաստանի» վեպն է։ Այդ վեպը նկարագրում է հայ ժողովրդի պայքարը և ազգային ոգին։ Աբովյանը եղել է նաև մանկավարժ և լուսավորիչ։ Նա մեծ ուշադրություն է դարձրել կրթության զարգացմանը։ Իր գործունեությամբ նպաստել է ժամանակակից հայ մշակույթի ձևավորմանը։ Նրա գաղափարները մեծ ազդեցություն են ունեցել հետագա գրողների վրա։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա թողել է հարուստ գրական ժառանգություն։ Նրա անհետացումը մինչև այսօր մնում է հայկական պատմության առեղծվածներից մեկը։ menu_book5 Подробнее Հրանտ Մաթևոսյան Հրանտ Մաթևոսյան 1935 թ․ – 2002 թ․ Հրանտ Մաթևոսյանը համարվում է 20-րդ դարի հայ արձակի մեծագույն վարպետներից մեկը։ Նրա ստեղծագործություններում խորությամբ ներկայացված են գյուղական կյանքը, մարդկային հարաբերությունները և ազգային մտածողությունը։Հրանտ Մաթևոսյանը հայ արձակի ամենամեծ վարպետներից է։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ ունի գյուղական աշխարհի, մարդու և բնության փոխհարաբերությունը։ Նա հայտնի է իր խորը հոգեբանական դիտարկումներով և յուրահատուկ լեզվով։ Նրա գործերը հաճախ ներկայացնում են մարդու ներքին պայքարը և ազգային մտածողությունը։ Մաթևոսյանի հայտնի գործերից են «Մենք ենք, մեր սարերը» և բազմաթիվ պատմվածքներ։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ժամանակակից գրականության վրա։ Նրա լեզուն պատկերավոր և փիլիսոփայական է։ Նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս ուսումնասիրվում են։ Նա համարվում է 20-րդ դարի հայ արձակի հիմնասյուներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը ազգային արժեք է։ menu_book4 Подробнее Սիլվա Կապուտիկյան Սիլվա Կապուտիկյան 1919 թ․ – 2006 թ․ Սիլվա Կապուտիկյանը հայ պոեզիայի ամենաազդեցիկ կին հեղինակներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունեն հայրենիքը, սերը, լեզուն և ազգային ինքնությունը։ Կապուտիկյանը գրել է բազմաթիվ բանաստեղծություններ և հրապարակախոսական նյութեր։ Նրա լեզուն պարզ է, բայց խորքային և զգացմունքային։ Նա մեծ ուշադրություն է դարձրել հայ լեզվի պահպանման հարցերին։ Նրա գործերը լայն ճանաչում են ստացել ինչպես Հայաստանում, այնպես էլ սփյուռքում։ Կապուտիկյանը նաև ակտիվ հասարակական գործիչ էր։ Նրա ստեղծագործությունները հաճախ նվիրված են ազգային արժեքներին։ Նա համարվում է հայ կին պոեզիայի ամենակարևոր դեմքերից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է մնալ ազդեցիկ։ menu_book2 Подробнее