Միրումյան, Կ. Ա.

Միրումյան, Կ. Ա.

menu_book Տեսնել նյութերը

Հեղինակի գրքերը (1)

Օնլայն

Փիլիսոփայություն

Հովհաննես Սարկավագի աշխարհայացքը

Աշխատությունը նվիրված է միջնադարյան հայ մտքի նշանավոր ներկայացուցիչ Հովհաննես Սարկավագի փիլիսոփայական հայացքների, աշխարհընկալման և մտավոր ժառանգության ուսումնասիրությանը՝ բացահայտելով նրա տեղն ու նշանակությունը հայ միջնադարյան փիլիսոփայության, աստվածաբանական մտքի և գիտական մտածողության զարգացման պատմության մեջ։ Գրքում քննության են առնվում մտածողի աշխարհայացքի հիմնական սկզբունքները, իրականության, բնության, մարդու, ճանաչողության և աստվածայինի վերաբերյալ նրա պատկերացումները, ինչպես նաև այն գաղափարական հիմքերը, որոնց վրա ձևավորվել են նրա փիլիսոփայական ըմբռնումները։ Առանձնահատուկ նշանակություն է տրվում Հովհաննես Սարկավագի մտածողության մեջ կրոնական և փիլիսոփայական գաղափարների փոխհարաբերությանը, հավատքի ու բանականության ներդաշնակության խնդրին, գիտելիքի ձեռքբերման, իմացության սահմանների և մարդկային մտքի հնարավորությունների վերաբերյալ մոտեցումներին։ Աշխատության շրջանակում կարևոր տեղ է զբաղեցնում միջնադարյան հայ փիլիսոփայության ընդհանուր մտավոր միջավայրի ներկայացումը, որի պայմաններում ձևավորվել և զարգացել են հեղինակի գաղափարները։ Հովհաննես Սարկավագի աշխարհայացքը դիտարկվում է իր ժամանակաշրջանի մշակութային, կրթական, գիտական և հոգևոր գործընթացների համատեքստում՝ հնարավորություն ընձեռելով հասկանալու, թե ինչպես էին միջնադարյան հայ մտածողները մեկնաբանում աշխարհի կառուցվածքը, բնական երևույթները, մարդու գոյության իմաստը և գիտելիքի դերը հասարակական ու անհատական կյանքում։ Կարևորվում է նաև նրա մտավոր ժառանգության կապը անտիկ փիլիսոփայական ավանդույթների և քրիստոնեական աշխարհայացքի հետ, ինչպես նաև այդ ավանդույթների յուրացման ու վերաիմաստավորման առանձնահատկությունները հայկական միջավայրում։ Ուսումնասիրությունը նպաստում է Հովհաննես Սարկավագի գաղափարական դիրքորոշումների, փիլիսոփայական հետաքրքրությունների և գիտական մտածողության առանձնահատկությունների ավելի ամբողջական ընկալմանը՝ ընդգծելով նրա ներդրումը հայ մտավոր մշակույթի զարգացման գործում։ Այն արժեքավոր է հայ փիլիսոփայության պատմությամբ, միջնադարյան աստվածաբանությամբ, գիտության պատմությամբ և հայկական հոգևոր ժառանգությամբ հետաքրքրվողների համար, ինչպես նաև կարող է օգտակար լինել պատմաբաններին, փիլիսոփաներին, բանասերներին, աստվածաբաններին և համապատասխան մասնագիտական ուսումնասիրություններ կատարող ուսանողներին։ Աշխատությունն ունի կարևոր ճանաչողական և գիտական նշանակություն, քանի որ ընթերցողին հնարավորություն է տալիս ծանոթանալու հայ միջնադարյան մտածողության կարևոր ներկայացուցիչներից մեկի աշխարհայացքին և ավելի խորությամբ գնահատելու հայկական փիլիսոփայական ավանդույթի տեղն ու դերը համաշխարհային մտքի պատմության մեջ։

Թարմացվել է՝ 2026-11-18
Հովհաննես Սարկավագի աշխարհայացքը

Անվճար

Դերենիկ Դեմիրճյան Դերենիկ Դեմիրճյան 1877 թ․ – 1956 թ․ Դերենիկ Դեմիրճյանը գրող, դրամատուրգ և հասարակական գործիչ էր։ Նա առավել հայտնի է իր «Վարդանանք» պատմական վեպով, որը հայ գրականության կարևորագույն ստեղծագործություններից է։ Դեմիրճյանը մեծ հետաքրքրություն է ցուցաբերել հայկական պատմության և ազգային հերոսների նկատմամբ։ Նրա գործերում հաճախ հանդիպում են հայրենասիրական գաղափարներ։ Նա նաև գրել է բազմաթիվ պիեսներ և պատմվածքներ։ Դեմիրճյանի լեզուն հարուստ է և արտահայտիչ։ Նրա ստեղծագործությունները մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ պատմական արձակի զարգացման վրա։ Նա կարևոր դեր է ունեցել նաև հայկական թատրոնի զարգացման գործում։ Նրա աշխատանքները մինչ օրս լայնորեն ուսումնասիրվում են։ Դեմիրճյանը համարվում է հայ դասական գրականության կարևոր ներկայացուցիչներից մեկը։ menu_book7 Տեսնել ավելին Ալեքսանդր Շիրվանզադե Ալեքսանդր Շիրվանզադե 1858 թ․ – 1935 թ․ Ալեքսանդր Շիրվանզադեն հայ ռեալիստական արձակի մեծագույն ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում արտացոլված են հասարակության տարբեր խավերի կյանքը և սոցիալական խնդիրները։ Նա գրել է վեպեր, պատմվածքներ և դրամատիկական գործեր։ Շիրվանզադեն մեծ ուշադրություն է դարձրել մարդկային հարաբերություններին։ Նրա հերոսները հոգեբանորեն խորն են մշակված։ Նա համարձակորեն քննադատել է հասարակական անարդարությունները։ Նրա ստեղծագործությունները մեծ ճանաչում են ստացել նաև թատերական բեմերում։ Շիրվանզադեն համարվում է հայ արձակի դասականներից մեկը։ Նրա ազդեցությունը զգալի է հետագա գրողների ստեղծագործություններում։ Նա շարունակում է մնալ հայ գրականության կարևորագույն անուններից մեկը։ menu_book17 Տեսնել ավելին Հովհաննես Թումանյան Հովհաննես Թումանյան 1869 թ․ – 1923 թ․ Հովհաննես Թումանյանը հայ ժողովրդի ամենասիրված գրողներից և բանաստեղծներից է։ Նա ծնվել է Լոռու Դսեղ գյուղում և իր ստեղծագործություններում հաճախ պատկերել է ժողովրդական կյանքն ու ավանդույթները։ Թումանյանը գրել է հեքիաթներ, պոեմներ, պատմվածքներ և բանաստեղծություններ։ Նրա ամենահայտնի գործերից են «Գիքոր», «Անուշ», «Քաջ Նազար» և «Թմկաբերդի առումը»։ Նրա լեզուն պարզ է, բնական և հասկանալի բոլոր սերունդների համար։ Թումանյանի ստեղծագործությունները լի են հումորով, իմաստությամբ և մարդասիրությամբ։ Նա նաև ակտիվ հասարակական գործիչ էր և զբաղվել է բարեգործությամբ։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ Թումանյանը հաճախ անվանվում է «Ամենայն հայոց բանաստեղծ»։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է մնալ հայկական մշակույթի հիմնասյուներից մեկը։ menu_book11 Տեսնել ավելին Ներսես Շնորհալի Ներսես Շնորհալի 1102 թ․ – 1173 թ․ Ներսես Շնորհալին եղել է հայ եկեղեցու կաթողիկոս, բանաստեղծ և աստվածաբան։ Նա հայտնի է իր հոգևոր երգերով, աղոթքներով և բանաստեղծություններով։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ են զբաղեցնում բարությունը, սերը և մարդասիրությունը։ Շնորհալին ձգտել է միավորել մարդկանց և ամրապնդել քրիստոնեական արժեքները։ Նրա գրական լեզուն պարզ է, բայց միևնույն ժամանակ խորիմաստ։ Նա նաև գրել է բազմաթիվ եկեղեցական շարականներ։ Ներսես Շնորհալու ստեղծագործությունները մինչ օրս օգտագործվում են հայկական եկեղեցական կյանքում։ Նրա ազդեցությունը զգալի է հայ մշակույթի և կրթության զարգացման մեջ։ Նա համարվում է հայ միջնադարյան գրականության ամենակարևոր դեմքերից մեկը։ Նրա անունը շարունակում է մնալ ազգային հպարտության աղբյուր։ menu_book13 Տեսնել ավելին Նար-Դոս (Միքայել Հովհաննիսյան) Նար-Դոս (Միքայել Հովհաննիսյան) 1867 թ․ – 1933 թ․ Նար-Դոսը հայ հոգեբանական արձակի հիմնադիրներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունի մարդու ներաշխարհի վերլուծությունը և հոգեբանական հակասությունները։ Նա նկարագրել է քաղաքային կյանքը և հասարակության տարբեր խավերը։ Նրա վեպերն ու պատմվածքները աչքի են ընկնում իրատեսականությամբ։ Նար-Դոսի լեզուն պարզ է, բայց խորքային և դիտողական։ Նրա հերոսները հաճախ կանգնած են բարոյական ընտրությունների առաջ։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ արձակի զարգացման վրա։ Նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս դասական են համարվում։ Նար-Դոսը համարվում է հայ հոգեբանական արձակի հիմնադիրներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ուսումնասիրվել։ menu_book14 Տեսնել ավելին Միսաք Մեծարենց Միսաք Մեծարենց 1886 թ․ – 1908 թ․ Միսաք Մեծարենցը արևմտահայ քնարական պոեզիայի ամենապայծառ ներկայացուցիչներից է։ Չնայած կարճ կյանքին, նա ստեղծել է բարձրարժեք գրական ժառանգություն։Միսաք Մեծարենցը արևմտահայ քնարերգության ամենապայծառ անուններից է։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ ունեն բնությունը, սերը և կյանքի գեղեցկությունը։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա հասցրել է ստեղծել բարձրարժեք պոեզիա։ Նրա լեզուն երաժշտական է և նուրբ։ Մեծարենցը մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ռոմանտիկ պոեզիայի վրա։ Նրա բանաստեղծությունները լի են լույսով և զգացմունքայնությամբ։ Նա համարվում է արևմտահայ պոեզիայի ամենաքնարական ձայներից մեկը։ Նրա գործերը մինչ օրս սիրով ընթերցվում են։ Նրա ժառանգությունը փոքր ծավալով, բայց մեծ արժեք ունի։ Նա հայ գրականության բացառիկ տաղանդներից է։ menu_book2 Տեսնել ավելին