Книги автора (1)

Онлайн

Философия

Հովհաննես Սարկավագի աշխարհայացքը

Աշխատությունը նվիրված է միջնադարյան հայ մտքի նշանավոր ներկայացուցիչ Հովհաննես Սարկավագի փիլիսոփայական հայացքների, աշխարհընկալման և մտավոր ժառանգության ուսումնասիրությանը՝ բացահայտելով նրա տեղն ու նշանակությունը հայ միջնադարյան փիլիսոփայության, աստվածաբանական մտքի և գիտական մտածողության զարգացման պատմության մեջ։ Գրքում քննության են առնվում մտածողի աշխարհայացքի հիմնական սկզբունքները, իրականության, բնության, մարդու, ճանաչողության և աստվածայինի վերաբերյալ նրա պատկերացումները, ինչպես նաև այն գաղափարական հիմքերը, որոնց վրա ձևավորվել են նրա փիլիսոփայական ըմբռնումները։ Առանձնահատուկ նշանակություն է տրվում Հովհաննես Սարկավագի մտածողության մեջ կրոնական և փիլիսոփայական գաղափարների փոխհարաբերությանը, հավատքի ու բանականության ներդաշնակության խնդրին, գիտելիքի ձեռքբերման, իմացության սահմանների և մարդկային մտքի հնարավորությունների վերաբերյալ մոտեցումներին։ Աշխատության շրջանակում կարևոր տեղ է զբաղեցնում միջնադարյան հայ փիլիսոփայության ընդհանուր մտավոր միջավայրի ներկայացումը, որի պայմաններում ձևավորվել և զարգացել են հեղինակի գաղափարները։ Հովհաննես Սարկավագի աշխարհայացքը դիտարկվում է իր ժամանակաշրջանի մշակութային, կրթական, գիտական և հոգևոր գործընթացների համատեքստում՝ հնարավորություն ընձեռելով հասկանալու, թե ինչպես էին միջնադարյան հայ մտածողները մեկնաբանում աշխարհի կառուցվածքը, բնական երևույթները, մարդու գոյության իմաստը և գիտելիքի դերը հասարակական ու անհատական կյանքում։ Կարևորվում է նաև նրա մտավոր ժառանգության կապը անտիկ փիլիսոփայական ավանդույթների և քրիստոնեական աշխարհայացքի հետ, ինչպես նաև այդ ավանդույթների յուրացման ու վերաիմաստավորման առանձնահատկությունները հայկական միջավայրում։ Ուսումնասիրությունը նպաստում է Հովհաննես Սարկավագի գաղափարական դիրքորոշումների, փիլիսոփայական հետաքրքրությունների և գիտական մտածողության առանձնահատկությունների ավելի ամբողջական ընկալմանը՝ ընդգծելով նրա ներդրումը հայ մտավոր մշակույթի զարգացման գործում։ Այն արժեքավոր է հայ փիլիսոփայության պատմությամբ, միջնադարյան աստվածաբանությամբ, գիտության պատմությամբ և հայկական հոգևոր ժառանգությամբ հետաքրքրվողների համար, ինչպես նաև կարող է օգտակար լինել պատմաբաններին, փիլիսոփաներին, բանասերներին, աստվածաբաններին և համապատասխան մասնագիտական ուսումնասիրություններ կատարող ուսանողներին։ Աշխատությունն ունի կարևոր ճանաչողական և գիտական նշանակություն, քանի որ ընթերցողին հնարավորություն է տալիս ծանոթանալու հայ միջնադարյան մտածողության կարևոր ներկայացուցիչներից մեկի աշխարհայացքին և ավելի խորությամբ գնահատելու հայկական փիլիսոփայական ավանդույթի տեղն ու դերը համաշխարհային մտքի պատմության մեջ։

Обновлено. 2026-11-18
Հովհաննես Սարկավագի աշխարհայացքը

Бесплатно

Другие авторы

Все авторы
Մովսես Խորենացի Մովսես Խորենացի 410 թ․ – 490 թ․ Մովսես Խորենացին հայ պատմագրության հիմնադիրն է և հայտնի է որպես «Հայ պատմության հայր»։ Նրա «Հայոց պատմություն» աշխատությունը համարվում է հայկական պատմության կարևորագույն սկզբնաղբյուրներից մեկը։ Այն նկարագրում է հայ ժողովրդի ծագումը, թագավորությունները, մշակույթը և պատմական զարգացումը։Մովսես Խորենացին համարվում է հայ պատմագրության հիմնադիրը և հաճախ կոչվում է «Հայ պատմության հայր»։ Նրա գլխավոր աշխատությունը՝ «Հայոց պատմությունը», հայկական պատմության կարևորագույն սկզբնաղբյուրներից է։ Այս գրքում նա ներկայացրել է հայ ժողովրդի ծագումը, թագավորությունների պատմությունը և ազգային ավանդույթները։ Խորենացին օգտագործել է ինչպես գրավոր, այնպես էլ բանավոր աղբյուրներ։ Նրա աշխատությունը մեծ նշանակություն ունի ոչ միայն պատմաբանների, այլև գրականագետների համար։ Գրքի լեզուն հարուստ է և պատկերավոր։ Նա կարևոր դեր է ունեցել հայկական ազգային ինքնագիտակցության ձևավորման մեջ։ Խորենացու ազդեցությունը զգացվում է հետագա դարերի գրականության և պատմագրության վրա։ Նրա անունը դարձել է հայկական գիտական մտքի խորհրդանիշ։ Այսօր նա շարունակում է մնալ հայ մշակույթի ամենահարգված դեմքերից մեկը։ menu_book8 Подробнее Գրիգոր Նարեկացի Գրիգոր Նարեկացի 951 թ․ – 1003 թ․ Գրիգոր Նարեկացին միջնադարյան հայ գրականության և քրիստոնեական մտքի ամենամեծ ներկայացուցիչներից է։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործությունը «Մատյան ողբերգությունն» է, որը հաճախ կոչվում է պարզապես «Նարեկ»։ Գիրքը բաղկացած է աղոթքներից և հոգևոր խորհրդածություններից։ Նարեկացին խորությամբ ուսումնասիրել է մարդու հոգին, մեղքը, ապաշխարությունն ու հավատքը։ Նրա լեզուն չափազանց հարուստ և պատկերավոր է։ Նարեկացու ստեղծագործությունները մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ հոգևոր մշակույթի վրա։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ 2015 թվականին նա հռչակվել է Կաթոլիկ եկեղեցու Վարդապետ։ Նարեկացին համարվում է համաշխարհային քրիստոնեական գրականության կարևոր հեղինակներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ուսումնասիրվել ամբողջ աշխարհում։ menu_book29 Подробнее Մուրացան (Գրիգոր Տեր-Հովհաննիսյան) Մուրացան (Գրիգոր Տեր-Հովհաննիսյան) 1854 թ․ – 1908 թ․ Մուրացանը հայ պատմական արձակի կարևոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործությունը «Գևորգ Մարզպետունի» վեպն է։ Վեպում ներկայացվում են Հայաստանի պատմության կարևոր էջերը։ Մուրացանը մեծ հետաքրքրություն ուներ ազգային անցյալի նկատմամբ։ Նրա ստեղծագործությունները ներշնչված են հայրենասիրական գաղափարներով։ Նա ձգտել է ընթերցողին ծանոթացնել հայկական պատմությանը։ Նրա կերպարները հաճախ մարմնավորում են քաջություն և նվիրվածություն։ Մուրացանի լեզուն հարուստ է և արտահայտիչ։ Նրա գրքերը մինչ օրս մեծ հետաքրքրությամբ ընթերցվում են։ Նա կարևոր տեղ է զբաղեցնում հայ պատմավեպի զարգացման մեջ։ menu_book18 Подробнее Խաչատուր Աբովյան Խաչատուր Աբովյան 1809 թ․ – 1848 թ․ Խաչատուր Աբովյանը նոր հայ գրականության հիմնադիրն է։ Նա առաջիններից էր, ով գրական ստեղծագործություններ գրեց աշխարհաբար հայերենով։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործությունը «Վերք Հայաստանի» վեպն է։ Այդ վեպը նկարագրում է հայ ժողովրդի պայքարը և ազգային ոգին։ Աբովյանը եղել է նաև մանկավարժ և լուսավորիչ։ Նա մեծ ուշադրություն է դարձրել կրթության զարգացմանը։ Իր գործունեությամբ նպաստել է ժամանակակից հայ մշակույթի ձևավորմանը։ Նրա գաղափարները մեծ ազդեցություն են ունեցել հետագա գրողների վրա։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա թողել է հարուստ գրական ժառանգություն։ Նրա անհետացումը մինչև այսօր մնում է հայկական պատմության առեղծվածներից մեկը։ menu_book5 Подробнее Վահան Տերյան Վահան Տերյան 1885 թ․ – 1920 թ․ Վահան Տերյանը հայ քնարական պոեզիայի ամենասիրելի հեղինակներից է։ Նրա ստեղծագործություններում արտահայտված են սերը, մենությունը, կարոտը և կյանքի անցողիկությունը։ Տերյանի բանաստեղծությունները հայտնի են իրենց երաժշտականությամբ և նուրբ տրամադրությամբ։ Նա մեծ ազդեցություն է կրել եվրոպական խորհրդապաշտությունից։ Նրա պոեզիան նոր շունչ է բերել հայկական գրականությանը։ Տերյանի լեզուն մեղմ է, գեղեցիկ և հուզական։ Նրա բազմաթիվ բանաստեղծություններ դարձել են երգեր։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հետագա սերունդների բանաստեղծների վրա։ Տերյանի ստեղծագործությունները շարունակում են մնալ ամենաընթերցվողներից։ Նա համարվում է հայ քնարերգության մեծագույն վարպետներից մեկը։ menu_book4 Подробнее Ներսես Շնորհալի Ներսես Շնորհալի 1102 թ․ – 1173 թ․ Ներսես Շնորհալին եղել է հայ եկեղեցու կաթողիկոս, բանաստեղծ և աստվածաբան։ Նա հայտնի է իր հոգևոր երգերով, աղոթքներով և բանաստեղծություններով։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ են զբաղեցնում բարությունը, սերը և մարդասիրությունը։ Շնորհալին ձգտել է միավորել մարդկանց և ամրապնդել քրիստոնեական արժեքները։ Նրա գրական լեզուն պարզ է, բայց միևնույն ժամանակ խորիմաստ։ Նա նաև գրել է բազմաթիվ եկեղեցական շարականներ։ Ներսես Շնորհալու ստեղծագործությունները մինչ օրս օգտագործվում են հայկական եկեղեցական կյանքում։ Նրա ազդեցությունը զգալի է հայ մշակույթի և կրթության զարգացման մեջ։ Նա համարվում է հայ միջնադարյան գրականության ամենակարևոր դեմքերից մեկը։ Նրա անունը շարունակում է մնալ ազգային հպարտության աղբյուր։ menu_book13 Подробнее