Միրումյան, Կ. Ա.

Միրումյան, Կ. Ա.

menu_book View materials

Books by this author (1)

Online

Philosophy

Հովհաննես Սարկավագի աշխարհայացքը

Աշխատությունը նվիրված է միջնադարյան հայ մտքի նշանավոր ներկայացուցիչ Հովհաննես Սարկավագի փիլիսոփայական հայացքների, աշխարհընկալման և մտավոր ժառանգության ուսումնասիրությանը՝ բացահայտելով նրա տեղն ու նշանակությունը հայ միջնադարյան փիլիսոփայության, աստվածաբանական մտքի և գիտական մտածողության զարգացման պատմության մեջ։ Գրքում քննության են առնվում մտածողի աշխարհայացքի հիմնական սկզբունքները, իրականության, բնության, մարդու, ճանաչողության և աստվածայինի վերաբերյալ նրա պատկերացումները, ինչպես նաև այն գաղափարական հիմքերը, որոնց վրա ձևավորվել են նրա փիլիսոփայական ըմբռնումները։ Առանձնահատուկ նշանակություն է տրվում Հովհաննես Սարկավագի մտածողության մեջ կրոնական և փիլիսոփայական գաղափարների փոխհարաբերությանը, հավատքի ու բանականության ներդաշնակության խնդրին, գիտելիքի ձեռքբերման, իմացության սահմանների և մարդկային մտքի հնարավորությունների վերաբերյալ մոտեցումներին։ Աշխատության շրջանակում կարևոր տեղ է զբաղեցնում միջնադարյան հայ փիլիսոփայության ընդհանուր մտավոր միջավայրի ներկայացումը, որի պայմաններում ձևավորվել և զարգացել են հեղինակի գաղափարները։ Հովհաննես Սարկավագի աշխարհայացքը դիտարկվում է իր ժամանակաշրջանի մշակութային, կրթական, գիտական և հոգևոր գործընթացների համատեքստում՝ հնարավորություն ընձեռելով հասկանալու, թե ինչպես էին միջնադարյան հայ մտածողները մեկնաբանում աշխարհի կառուցվածքը, բնական երևույթները, մարդու գոյության իմաստը և գիտելիքի դերը հասարակական ու անհատական կյանքում։ Կարևորվում է նաև նրա մտավոր ժառանգության կապը անտիկ փիլիսոփայական ավանդույթների և քրիստոնեական աշխարհայացքի հետ, ինչպես նաև այդ ավանդույթների յուրացման ու վերաիմաստավորման առանձնահատկությունները հայկական միջավայրում։ Ուսումնասիրությունը նպաստում է Հովհաննես Սարկավագի գաղափարական դիրքորոշումների, փիլիսոփայական հետաքրքրությունների և գիտական մտածողության առանձնահատկությունների ավելի ամբողջական ընկալմանը՝ ընդգծելով նրա ներդրումը հայ մտավոր մշակույթի զարգացման գործում։ Այն արժեքավոր է հայ փիլիսոփայության պատմությամբ, միջնադարյան աստվածաբանությամբ, գիտության պատմությամբ և հայկական հոգևոր ժառանգությամբ հետաքրքրվողների համար, ինչպես նաև կարող է օգտակար լինել պատմաբաններին, փիլիսոփաներին, բանասերներին, աստվածաբաններին և համապատասխան մասնագիտական ուսումնասիրություններ կատարող ուսանողներին։ Աշխատությունն ունի կարևոր ճանաչողական և գիտական նշանակություն, քանի որ ընթերցողին հնարավորություն է տալիս ծանոթանալու հայ միջնադարյան մտածողության կարևոր ներկայացուցիչներից մեկի աշխարհայացքին և ավելի խորությամբ գնահատելու հայկական փիլիսոփայական ավանդույթի տեղն ու դերը համաշխարհային մտքի պատմության մեջ։

Updated: 2026-11-18
Հովհաննես Սարկավագի աշխարհայացքը

Free

Հրանտ Մաթևոսյան Հրանտ Մաթևոսյան 1935 թ․ – 2002 թ․ Հրանտ Մաթևոսյանը համարվում է 20-րդ դարի հայ արձակի մեծագույն վարպետներից մեկը։ Նրա ստեղծագործություններում խորությամբ ներկայացված են գյուղական կյանքը, մարդկային հարաբերությունները և ազգային մտածողությունը։Հրանտ Մաթևոսյանը հայ արձակի ամենամեծ վարպետներից է։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ ունի գյուղական աշխարհի, մարդու և բնության փոխհարաբերությունը։ Նա հայտնի է իր խորը հոգեբանական դիտարկումներով և յուրահատուկ լեզվով։ Նրա գործերը հաճախ ներկայացնում են մարդու ներքին պայքարը և ազգային մտածողությունը։ Մաթևոսյանի հայտնի գործերից են «Մենք ենք, մեր սարերը» և բազմաթիվ պատմվածքներ։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ժամանակակից գրականության վրա։ Նրա լեզուն պատկերավոր և փիլիսոփայական է։ Նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս ուսումնասիրվում են։ Նա համարվում է 20-րդ դարի հայ արձակի հիմնասյուներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը ազգային արժեք է։ menu_book4 Read more Խաչատուր Աբովյան Խաչատուր Աբովյան 1809 թ․ – 1848 թ․ Խաչատուր Աբովյանը նոր հայ գրականության հիմնադիրն է։ Նա առաջիններից էր, ով գրական ստեղծագործություններ գրեց աշխարհաբար հայերենով։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործությունը «Վերք Հայաստանի» վեպն է։ Այդ վեպը նկարագրում է հայ ժողովրդի պայքարը և ազգային ոգին։ Աբովյանը եղել է նաև մանկավարժ և լուսավորիչ։ Նա մեծ ուշադրություն է դարձրել կրթության զարգացմանը։ Իր գործունեությամբ նպաստել է ժամանակակից հայ մշակույթի ձևավորմանը։ Նրա գաղափարները մեծ ազդեցություն են ունեցել հետագա գրողների վրա։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա թողել է հարուստ գրական ժառանգություն։ Նրա անհետացումը մինչև այսօր մնում է հայկական պատմության առեղծվածներից մեկը։ menu_book5 Read more Ներսես Շնորհալի Ներսես Շնորհալի 1102 թ․ – 1173 թ․ Ներսես Շնորհալին եղել է հայ եկեղեցու կաթողիկոս, բանաստեղծ և աստվածաբան։ Նա հայտնի է իր հոգևոր երգերով, աղոթքներով և բանաստեղծություններով։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ են զբաղեցնում բարությունը, սերը և մարդասիրությունը։ Շնորհալին ձգտել է միավորել մարդկանց և ամրապնդել քրիստոնեական արժեքները։ Նրա գրական լեզուն պարզ է, բայց միևնույն ժամանակ խորիմաստ։ Նա նաև գրել է բազմաթիվ եկեղեցական շարականներ։ Ներսես Շնորհալու ստեղծագործությունները մինչ օրս օգտագործվում են հայկական եկեղեցական կյանքում։ Նրա ազդեցությունը զգալի է հայ մշակույթի և կրթության զարգացման մեջ։ Նա համարվում է հայ միջնադարյան գրականության ամենակարևոր դեմքերից մեկը։ Նրա անունը շարունակում է մնալ ազգային հպարտության աղբյուր։ menu_book13 Read more Սիլվա Կապուտիկյան Սիլվա Կապուտիկյան 1919 թ․ – 2006 թ․ Սիլվա Կապուտիկյանը հայ պոեզիայի ամենաազդեցիկ կին հեղինակներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունեն հայրենիքը, սերը, լեզուն և ազգային ինքնությունը։ Կապուտիկյանը գրել է բազմաթիվ բանաստեղծություններ և հրապարակախոսական նյութեր։ Նրա լեզուն պարզ է, բայց խորքային և զգացմունքային։ Նա մեծ ուշադրություն է դարձրել հայ լեզվի պահպանման հարցերին։ Նրա գործերը լայն ճանաչում են ստացել ինչպես Հայաստանում, այնպես էլ սփյուռքում։ Կապուտիկյանը նաև ակտիվ հասարակական գործիչ էր։ Նրա ստեղծագործությունները հաճախ նվիրված են ազգային արժեքներին։ Նա համարվում է հայ կին պոեզիայի ամենակարևոր դեմքերից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է մնալ ազդեցիկ։ menu_book2 Read more Րաֆֆի (Հակոբ Մելիք-Հակոբյան) Րաֆֆի (Հակոբ Մելիք-Հակոբյան) 1835 թ․ – 1888 թ․ Րաֆֆին հայ պատմավեպի ամենահայտնի ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ են զբաղեցնում ազգային ազատագրության և հայրենասիրության թեմաները։ «Սամվել», «Խենթը» և «Դավիթ Բեկ» վեպերը համարվում են հայ գրականության դասականներ։ Նա ստեղծել է ուժեղ և հիշվող հերոսներ։ Րաֆֆու կերպարները պայքարում են հանուն ազատության և արդարության։ Նրա գրքերը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ երիտասարդության վրա։ Նա կարողացել է պատմությունը ներկայացնել հետաքրքիր և կենդանի ձևով։ Նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս լայնորեն ընթերցվում են։ Րաֆֆին համարվում է ազգային մտածողության ձևավորման կարևոր գործիչ։ Նրա անունը մշտապես կապված է հայրենասիրական գրականության հետ։ menu_book18 Read more Վահան Տերյան Վահան Տերյան 1885 թ․ – 1920 թ․ Վահան Տերյանը հայ քնարական պոեզիայի ամենասիրելի հեղինակներից է։ Նրա ստեղծագործություններում արտահայտված են սերը, մենությունը, կարոտը և կյանքի անցողիկությունը։ Տերյանի բանաստեղծությունները հայտնի են իրենց երաժշտականությամբ և նուրբ տրամադրությամբ։ Նա մեծ ազդեցություն է կրել եվրոպական խորհրդապաշտությունից։ Նրա պոեզիան նոր շունչ է բերել հայկական գրականությանը։ Տերյանի լեզուն մեղմ է, գեղեցիկ և հուզական։ Նրա բազմաթիվ բանաստեղծություններ դարձել են երգեր։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հետագա սերունդների բանաստեղծների վրա։ Տերյանի ստեղծագործությունները շարունակում են մնալ ամենաընթերցվողներից։ Նա համարվում է հայ քնարերգության մեծագույն վարպետներից մեկը։ menu_book4 Read more