Հեղինակի գրքերը (1)

Օնլայն

Պատմություն

1848–1849 թվականների հունգարական հեղափոխության արձագանքները հայ իրականության մեջ

Աշխատությունը նվիրված է XIX դարի եվրոպական հասարակական-քաղաքական կյանքի կարևորագույն իրադարձություններից մեկի՝ 1848–1849 թվականների հունգարական հեղափոխության արձագանքների ուսումնասիրությանը հայ իրականության մեջ՝ առանձնահատուկ ուշադրություն դարձնելով հայ հասարակական մտքի, ազգային ինքնագիտակցության և պարբերական մամուլի վրա դրա ունեցած ազդեցությանը։ Հեղինակն ուսումնասիրում է հունգարական հեղափոխական շարժման իրադարձությունների լուսաբանումը հայ մամուլում, դրանց ընկալման առանձնահատկությունները և այն գաղափարական ու հասարակական ազդեցությունները, որոնք եվրոպական ազգային-ազատագրական պայքարները թողել են XIX դարի հայ մտավորականության աշխարհայացքի ձևավորման վրա։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է 1840–1850-ական թվականների հայ պարբերական մամուլի նյութերի քննությունը, որի շրջանակներում անդրադարձ է կատարվում «Երևակ», «Արշալույս Արարատյան», «Հայաստան», «Ազգասեր Արարատյան» և «Արարատ» պարբերականներին։ Այս հրատարակությունների հրապարակումները դիտարկվում են որպես պատմական սկզբնաղբյուրներ, որոնք հնարավորություն են տալիս բացահայտելու ժամանակի հայ հասարակության վերաբերմունքը եվրոպական հեղափոխական շարժումների, ազգային ազատագրության գաղափարների, ժողովուրդների ինքնորոշման ձգտումների և քաղաքական փոփոխությունների նկատմամբ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում մամուլի հրապարակումների ժամանակագրական հաջորդականությանը, տարբեր պարբերականների խմբագրական մոտեցումներին և հեղափոխական իրադարձությունների ներկայացման գաղափարական առանձնահատկություններին։ Մասնավորապես, քննության է առնվում «Երևակ» շաբաթաթերթի դիրքորոշումը հունգարական հեղափոխության նկատմամբ, որի հրապարակումները բնութագրվում են քննադատական մոտեցմամբ և կարևոր պատմական սկզբնաղբյուրային արժեք ունեն ժամանակաշրջանի հասարակական տրամադրություններն ու քաղաքական ընկալումները վերակազմելու համար։ Հետազոտության մեջ նշանակալի տեղ է հատկացվում նաև հայ հրապարակախոսական մտքի զարգացմանը և այն մտավորականների գործունեությանը, որոնք իրենց հրապարակումներում անդրադարձել են եվրոպական հեղափոխություններին ու ազգային ազատագրական պայքարներին։ Նրանց շարքում առանձնահատուկ կարևորություն ունեն Միքայել Նալբանդյանի, Մատթեոս Պատկանյանի և այլ հայ գործիչների հասարակական ու հրապարակախոսական հայացքները, որոնց միջոցով բացահայտվում են եվրոպական ազատագրական գաղափարների և հայ ազգային-հասարակական մտածողության փոխառնչությունները։ Հունգարական հեղափոխության օրինակով ներկայացվում է, թե ինչպես կարող էին այլ ժողովուրդների քաղաքական պայքարի փորձը, ազատության ձգտումները և ազգային ինքնուրույնության գաղափարները նպաստել հայ հասարակության քաղաքական գիտակցության ընդլայնմանը։ Աշխատության առանցքային գաղափարներից է այն, որ եվրոպական հեղափոխական շարժումները հայ իրականության համար միայն արտաքին քաղաքական իրադարձություններ չէին, այլև գաղափարական ներգործության կարևոր աղբյուրներ, որոնք խթանում էին ազգային ինքնագիտակցության զարգացումը, ազատագրական ձգտումների ամրապնդումը և հասարակական կյանքի վերափոխման վերաբերյալ պատկերացումների ձևավորումը։ Հեղինակն ընդգծում է ազգային-ազատագրական շարժումների ազդեցությունը XIX դարի երկրորդ կեսի հայ հասարակական մտքի վրա՝ ցույց տալով դրանց նշանակությունը հայ ժողովրդի ազգային զարթոնքի գաղափարական նախադրյալների ձևավորման գործում։ Պատմագիտական տեսանկյունից ուսումնասիրության կարևոր առանձնահատկությունն այն է, որ քաղաքական իրադարձությունները ներկայացվում են ոչ միայն իրենց միջազգային նշանակության, այլև հայ մամուլի, հրապարակախոսության և հասարակական մտքի հետ ունեցած կապերի համատեքստում։ Նման մոտեցումը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու եվրոպական և հայկական պատմական գործընթացների փոխազդեցությունը, ինչպես նաև հասկանալու, թե ինչպես էին ժամանակի հայ մտավորականներն ընկալում ազատության, ազգային ինքնուրույնության, հասարակական առաջընթացի և քաղաքական վերափոխումների գաղափարները։ Աշխատությունը արժեքավոր ներդրում է հայ հասարակական-քաղաքական մտքի և XIX դարի հայ պարբերական մամուլի պատմության ուսումնասիրության մեջ։ Այն կարևոր նյութ է տրամադրում հունգարական հեղափոխության վերաբերյալ հայ մամուլի արձագանքների, հայ մտավորականության գաղափարական կողմնորոշումների և եվրոպական հեղափոխական շարժումների՝ հայ ազգային զարթոնքի վրա ունեցած ազդեցության հետազոտման համար։ Գիրքը հատկապես օգտակար է պատմաբանների, հայագետների, բանասերների, մամուլի պատմությամբ զբաղվող մասնագետների, ինչպես նաև XIX դարի եվրոպական հեղափոխությունների և հայ ազգային-ազատագրական մտքի ձևավորման պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Թարմացվել է՝ 2026-11-18
1848–1849 թվականների հունգարական հեղափոխության արձագանքները հայ իրականության մեջ

Անվճար

Հովհաննես Թումանյան Հովհաննես Թումանյան 1869 թ․ – 1923 թ․ Հովհաննես Թումանյանը հայ ժողովրդի ամենասիրված գրողներից և բանաստեղծներից է։ Նա ծնվել է Լոռու Դսեղ գյուղում և իր ստեղծագործություններում հաճախ պատկերել է ժողովրդական կյանքն ու ավանդույթները։ Թումանյանը գրել է հեքիաթներ, պոեմներ, պատմվածքներ և բանաստեղծություններ։ Նրա ամենահայտնի գործերից են «Գիքոր», «Անուշ», «Քաջ Նազար» և «Թմկաբերդի առումը»։ Նրա լեզուն պարզ է, բնական և հասկանալի բոլոր սերունդների համար։ Թումանյանի ստեղծագործությունները լի են հումորով, իմաստությամբ և մարդասիրությամբ։ Նա նաև ակտիվ հասարակական գործիչ էր և զբաղվել է բարեգործությամբ։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ Թումանյանը հաճախ անվանվում է «Ամենայն հայոց բանաստեղծ»։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է մնալ հայկական մշակույթի հիմնասյուներից մեկը։ menu_book11 Տեսնել ավելին Ներսես Շնորհալի Ներսես Շնորհալի 1102 թ․ – 1173 թ․ Ներսես Շնորհալին եղել է հայ եկեղեցու կաթողիկոս, բանաստեղծ և աստվածաբան։ Նա հայտնի է իր հոգևոր երգերով, աղոթքներով և բանաստեղծություններով։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ են զբաղեցնում բարությունը, սերը և մարդասիրությունը։ Շնորհալին ձգտել է միավորել մարդկանց և ամրապնդել քրիստոնեական արժեքները։ Նրա գրական լեզուն պարզ է, բայց միևնույն ժամանակ խորիմաստ։ Նա նաև գրել է բազմաթիվ եկեղեցական շարականներ։ Ներսես Շնորհալու ստեղծագործությունները մինչ օրս օգտագործվում են հայկական եկեղեցական կյանքում։ Նրա ազդեցությունը զգալի է հայ մշակույթի և կրթության զարգացման մեջ։ Նա համարվում է հայ միջնադարյան գրականության ամենակարևոր դեմքերից մեկը։ Նրա անունը շարունակում է մնալ ազգային հպարտության աղբյուր։ menu_book13 Տեսնել ավելին Վահան Տերյան Վահան Տերյան 1885 թ․ – 1920 թ․ Վահան Տերյանը հայ քնարական պոեզիայի ամենասիրելի հեղինակներից է։ Նրա ստեղծագործություններում արտահայտված են սերը, մենությունը, կարոտը և կյանքի անցողիկությունը։ Տերյանի բանաստեղծությունները հայտնի են իրենց երաժշտականությամբ և նուրբ տրամադրությամբ։ Նա մեծ ազդեցություն է կրել եվրոպական խորհրդապաշտությունից։ Նրա պոեզիան նոր շունչ է բերել հայկական գրականությանը։ Տերյանի լեզուն մեղմ է, գեղեցիկ և հուզական։ Նրա բազմաթիվ բանաստեղծություններ դարձել են երգեր։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հետագա սերունդների բանաստեղծների վրա։ Տերյանի ստեղծագործությունները շարունակում են մնալ ամենաընթերցվողներից։ Նա համարվում է հայ քնարերգության մեծագույն վարպետներից մեկը։ menu_book4 Տեսնել ավելին Ղազարոս Աղայան Ղազարոս Աղայան 1840 թ․ – 1911 թ․ Ղազարոս Աղայանը մանկական գրականության հիմնադիրներից է։ Նա գրել է բազմաթիվ հեքիաթներ, պատմվածքներ և կրթական նյութեր երեխաների համար։ Նրա ստեղծագործություններն ունեն դաստիարակչական և բարոյական նշանակություն։ Աղայանը նաև ակտիվ մանկավարժ էր։ Նա մեծ դեր է ունեցել ազգային կրթության զարգացման գործում։ Նրա հերոսները սովորեցնում են ազնվություն, աշխատասիրություն և բարություն։ Աղայանի լեզուն պարզ և հասկանալի է երեխաների համար։ Նրա հեքիաթները մինչ օրս ընդգրկված են դպրոցական ծրագրերում։ Մի քանի սերունդ մեծացել է նրա գրքերով։ Նա համարվում է հայ մանկական գրականության դասականներից մեկը։ menu_book5 Տեսնել ավելին Ալեքսանդր Շիրվանզադե Ալեքսանդր Շիրվանզադե 1858 թ․ – 1935 թ․ Ալեքսանդր Շիրվանզադեն հայ ռեալիստական արձակի մեծագույն ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում արտացոլված են հասարակության տարբեր խավերի կյանքը և սոցիալական խնդիրները։ Նա գրել է վեպեր, պատմվածքներ և դրամատիկական գործեր։ Շիրվանզադեն մեծ ուշադրություն է դարձրել մարդկային հարաբերություններին։ Նրա հերոսները հոգեբանորեն խորն են մշակված։ Նա համարձակորեն քննադատել է հասարակական անարդարությունները։ Նրա ստեղծագործությունները մեծ ճանաչում են ստացել նաև թատերական բեմերում։ Շիրվանզադեն համարվում է հայ արձակի դասականներից մեկը։ Նրա ազդեցությունը զգալի է հետագա գրողների ստեղծագործություններում։ Նա շարունակում է մնալ հայ գրականության կարևորագույն անուններից մեկը։ menu_book17 Տեսնել ավելին Խաչատուր Աբովյան Խաչատուր Աբովյան 1809 թ․ – 1848 թ․ Խաչատուր Աբովյանը նոր հայ գրականության հիմնադիրն է։ Նա առաջիններից էր, ով գրական ստեղծագործություններ գրեց աշխարհաբար հայերենով։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործությունը «Վերք Հայաստանի» վեպն է։ Այդ վեպը նկարագրում է հայ ժողովրդի պայքարը և ազգային ոգին։ Աբովյանը եղել է նաև մանկավարժ և լուսավորիչ։ Նա մեծ ուշադրություն է դարձրել կրթության զարգացմանը։ Իր գործունեությամբ նպաստել է ժամանակակից հայ մշակույթի ձևավորմանը։ Նրա գաղափարները մեծ ազդեցություն են ունեցել հետագա գրողների վրա։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա թողել է հարուստ գրական ժառանգություն։ Նրա անհետացումը մինչև այսօր մնում է հայկական պատմության առեղծվածներից մեկը։ menu_book5 Տեսնել ավելին