Книги автора (1)
История
1848–1849 թվականների հունգարական հեղափոխության արձագանքները հայ իրականության մեջ
Աշխատությունը նվիրված է XIX դարի եվրոպական հասարակական-քաղաքական կյանքի կարևորագույն իրադարձություններից մեկի՝ 1848–1849 թվականների հունգարական հեղափոխության արձագանքների ուսումնասիրությանը հայ իրականության մեջ՝ առանձնահատուկ ուշադրություն դարձնելով հայ հասարակական մտքի, ազգային ինքնագիտակցության և պարբերական մամուլի վրա դրա ունեցած ազդեցությանը։ Հեղինակն ուսումնասիրում է հունգարական հեղափոխական շարժման իրադարձությունների լուսաբանումը հայ մամուլում, դրանց ընկալման առանձնահատկությունները և այն գաղափարական ու հասարակական ազդեցությունները, որոնք եվրոպական ազգային-ազատագրական պայքարները թողել են XIX դարի հայ մտավորականության աշխարհայացքի ձևավորման վրա։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է 1840–1850-ական թվականների հայ պարբերական մամուլի նյութերի քննությունը, որի շրջանակներում անդրադարձ է կատարվում «Երևակ», «Արշալույս Արարատյան», «Հայաստան», «Ազգասեր Արարատյան» և «Արարատ» պարբերականներին։ Այս հրատարակությունների հրապարակումները դիտարկվում են որպես պատմական սկզբնաղբյուրներ, որոնք հնարավորություն են տալիս բացահայտելու ժամանակի հայ հասարակության վերաբերմունքը եվրոպական հեղափոխական շարժումների, ազգային ազատագրության գաղափարների, ժողովուրդների ինքնորոշման ձգտումների և քաղաքական փոփոխությունների նկատմամբ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում մամուլի հրապարակումների ժամանակագրական հաջորդականությանը, տարբեր պարբերականների խմբագրական մոտեցումներին և հեղափոխական իրադարձությունների ներկայացման գաղափարական առանձնահատկություններին։ Մասնավորապես, քննության է առնվում «Երևակ» շաբաթաթերթի դիրքորոշումը հունգարական հեղափոխության նկատմամբ, որի հրապարակումները բնութագրվում են քննադատական մոտեցմամբ և կարևոր պատմական սկզբնաղբյուրային արժեք ունեն ժամանակաշրջանի հասարակական տրամադրություններն ու քաղաքական ընկալումները վերակազմելու համար։ Հետազոտության մեջ նշանակալի տեղ է հատկացվում նաև հայ հրապարակախոսական մտքի զարգացմանը և այն մտավորականների գործունեությանը, որոնք իրենց հրապարակումներում անդրադարձել են եվրոպական հեղափոխություններին ու ազգային ազատագրական պայքարներին։ Նրանց շարքում առանձնահատուկ կարևորություն ունեն Միքայել Նալբանդյանի, Մատթեոս Պատկանյանի և այլ հայ գործիչների հասարակական ու հրապարակախոսական հայացքները, որոնց միջոցով բացահայտվում են եվրոպական ազատագրական գաղափարների և հայ ազգային-հասարակական մտածողության փոխառնչությունները։ Հունգարական հեղափոխության օրինակով ներկայացվում է, թե ինչպես կարող էին այլ ժողովուրդների քաղաքական պայքարի փորձը, ազատության ձգտումները և ազգային ինքնուրույնության գաղափարները նպաստել հայ հասարակության քաղաքական գիտակցության ընդլայնմանը։ Աշխատության առանցքային գաղափարներից է այն, որ եվրոպական հեղափոխական շարժումները հայ իրականության համար միայն արտաքին քաղաքական իրադարձություններ չէին, այլև գաղափարական ներգործության կարևոր աղբյուրներ, որոնք խթանում էին ազգային ինքնագիտակցության զարգացումը, ազատագրական ձգտումների ամրապնդումը և հասարակական կյանքի վերափոխման վերաբերյալ պատկերացումների ձևավորումը։ Հեղինակն ընդգծում է ազգային-ազատագրական շարժումների ազդեցությունը XIX դարի երկրորդ կեսի հայ հասարակական մտքի վրա՝ ցույց տալով դրանց նշանակությունը հայ ժողովրդի ազգային զարթոնքի գաղափարական նախադրյալների ձևավորման գործում։ Պատմագիտական տեսանկյունից ուսումնասիրության կարևոր առանձնահատկությունն այն է, որ քաղաքական իրադարձությունները ներկայացվում են ոչ միայն իրենց միջազգային նշանակության, այլև հայ մամուլի, հրապարակախոսության և հասարակական մտքի հետ ունեցած կապերի համատեքստում։ Նման մոտեցումը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու եվրոպական և հայկական պատմական գործընթացների փոխազդեցությունը, ինչպես նաև հասկանալու, թե ինչպես էին ժամանակի հայ մտավորականներն ընկալում ազատության, ազգային ինքնուրույնության, հասարակական առաջընթացի և քաղաքական վերափոխումների գաղափարները։ Աշխատությունը արժեքավոր ներդրում է հայ հասարակական-քաղաքական մտքի և XIX դարի հայ պարբերական մամուլի պատմության ուսումնասիրության մեջ։ Այն կարևոր նյութ է տրամադրում հունգարական հեղափոխության վերաբերյալ հայ մամուլի արձագանքների, հայ մտավորականության գաղափարական կողմնորոշումների և եվրոպական հեղափոխական շարժումների՝ հայ ազգային զարթոնքի վրա ունեցած ազդեցության հետազոտման համար։ Գիրքը հատկապես օգտակար է պատմաբանների, հայագետների, բանասերների, մամուլի պատմությամբ զբաղվող մասնագետների, ինչպես նաև XIX դարի եվրոպական հեղափոխությունների և հայ ազգային-ազատագրական մտքի ձևավորման պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։
Обновлено. 2026-11-18
Бесплатно
Бесплатно