Նանսեն, Ֆրիտյոֆ

Նանսեն, Ֆրիտյոֆ

menu_book Տեսնել նյութերը

Հեղինակի գրքերը (1)

Օնլայն

Պատմություն

Խաբված ժողովուրդ

Նորվեգացի նշանավոր բևեռախույզ, գիտնական, դիվանագետ և հասարակական գործիչ Ֆրիտյոֆ Նանսենի այս աշխատությունը նվիրված է հայ ժողովրդի պատմական ճակատագրին, նրա կրած ողբերգություններին, ազգային գոյապայքարին և միջազգային քաղաքականության մեջ հայկական հարցի շուրջ ձևավորված բարդ իրադրությանը։ Հեղինակը ներկայացնում է հայ ժողովրդի պատմական անցյալը, ազգային ինքնության պահպանման պայքարը, Օսմանյան կայսրությունում հայերի նկատմամբ իրականացված բռնությունները, 1915–1916 թվականների Հայոց ցեղասպանությունը և դրա հետևանքով առաջացած մարդասիրական աղետը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում արևմտահայության զանգվածային տեղահանություններին, կոտորածներին, հայրենի բնակավայրերից զրկված մարդկանց ճակատագրին, փրկվածների ծանր կենսապայմաններին և աշխարհի տարբեր երկրներում ապաստան գտած հայ գաղթականների խնդիրներին։ Նանսենը պատմական իրադարձությունները դիտարկում է ոչ միայն որպես առանձին ժողովրդի ողբերգություն, այլև որպես միջազգային հանրության բարոյական և քաղաքական պատասխանատվության կարևորագույն հարց։ Նա անդրադառնում է Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին հայկական հարցի շուրջ ձևավորված միջազգային խոստումներին, պատերազմի ավարտից հետո ստեղծված քաղաքական իրավիճակին, Հայաստանի անկախության ճանաչման գործընթացին, Սևրի պայմանագրով նախատեսված լուծումներին և հետագա միջազգային զարգացումներին։ Հեղինակը քննադատական հայացքով ներկայացնում է մեծ տերությունների քաղաքականությունը՝ բացահայտելով նրանց հայտարարությունների, ստանձնած պարտավորությունների և իրական գործողությունների միջև եղած հակասությունները։ Աշխատության առանցքային գաղափարներից է այն համոզմունքը, որ հայ ժողովուրդը, որը պատերազմի տարիներին մեծ զոհողություններ է կրել և հույսեր կապել միջազգային արդարության ու աջակցության հետ, հետագայում հայտնվել է անտեսված ու անպաշտպան վիճակում։ Հենց այդ պատմական անարդարության և չիրականացված խոստումների գիտակցումն է պայմանավորում վերնագրի խորքային իմաստը։ Գիրքը կարևոր տեղ է հատկացնում նաև հայ գաղթականների հիմնախնդրին և նրանց համար կենսապահովման ու վերաբնակեցման հնարավորություններ ստեղծելու անհրաժեշտությանը։ Որպես Ազգերի լիգայի փախստականների հարցերով բարձր հանձնակատար՝ Նանսենը հայ ժողովրդի ճակատագրին ծանոթացել է ոչ միայն պատմական ու քաղաքական ուսումնասիրությունների, այլև անձնական առաքելությունների և անմիջական շփումների միջոցով։ 1925 թվականին Հայաստան կատարած այցի ընթացքում նա ուսումնասիրել է երկրի սոցիալ-տնտեսական պայմանները, բնակավայրերի վիճակը, հողային և ջրային ռեսուրսները, ինչպես նաև գաղթականների վերաբնակեցման հնարավորությունները։ Աշխատության մեջ արտացոլվում են այդ ուղևորության տպավորությունները, Հայաստանի աշխարհագրական միջավայրի, պատմական հուշարձանների, բնակչության կենցաղի և երկրի վերականգնման հեռանկարների վերաբերյալ դիտարկումները։ Հեղինակը կարևորում է գաղթական հայերին հայրենիք վերադարձնելու, նրանց բնակարանով, աշխատանքով և ապրուստի միջոցներով ապահովելու, ինչպես նաև տնտեսական զարգացման համար անհրաժեշտ պայմաններ ստեղծելու խնդիրը։ Նա անդրադառնում է միջազգային ֆինանսական աջակցության ձեռքբերման դժվարություններին, վերաբնակեցման ծրագրերին և Ազգերի լիգայի շրջանակներում իրականացված նախաձեռնություններին՝ ցույց տալով, թե ինչպես կարող են պետությունների շահերը, քաղաքական հակասություններն ու անտարբերությունը խոչընդոտել մարդասիրական նպատակների իրագործմանը։ Նանսենի խոսքը առանձնանում է պատմական փաստերի, անձնական դիտարկումների, քաղաքական գնահատականների և մարդասիրական մտորումների համադրությամբ։ Նրա շարադրանքը միաժամանակ ունի վավերագրական, պատմագիտական, հրապարակախոսական և ուղեգրական բնույթ։ Հեղինակը ձգտում է ընթերցողին ներկայացնել ոչ միայն հայ ժողովրդի կրած տառապանքները, այլև նրա տոկունությունը, մշակութային ինքնատիպությունը, ազգային արժանապատվությունը և պատմական շարունակականությունը։ Ստեղծագործության կարևոր առանձնահատկություններից է այն, որ հայկական հարցը ներկայացվում է օտարազգի հասարակական գործչի դիտանկյունից, որի համար մարդու իրավունքները, ժողովուրդների ազատությունը և միջազգային արդարությունը համամարդկային արժեքներ են։ Այս հանգամանքը ստեղծագործությանը հաղորդում է առանձնահատուկ պատմական և բարոյական նշանակություն՝ այն դարձնելով ոչ միայն հայ ժողովրդի անցյալի մասին վկայություն, այլև միջազգային հարաբերությունների, մեծ տերությունների քաղաքականության և մարդասիրական պատասխանատվության քննադատական ուսումնասիրություն։ Աշխատությունը կարևոր սկզբնաղբյուրային արժեք ունի Հայոց ցեղասպանության պատմության, հետցեղասպանական շրջանի, հայկական գաղթաշխարհի ձևավորման, փախստականների հիմնախնդրի և Հայաստանի վերականգնմանն ուղղված միջազգային նախաձեռնությունների ուսումնասիրության համար։ Այն նաև արտահայտում է հեղինակի խորին համակրանքն ու հարգանքը հայ ժողովրդի նկատմամբ՝ ընդգծելով, որ պատմական անարդարության պայմաններում անգամ ժողովուրդը կարող է պահպանել իր ինքնությունը, մշակույթը և գոյատևելու կամքը։ Գիրքը հատկապես արժեքավոր է նրանով, որ ընթերցողին հնարավորություն է տալիս հայկական պատմական իրադարձությունները դիտարկել եվրոպական մտավորականության և միջազգային քաղաքականության համատեքստում, հասկանալ Առաջին համաշխարհային պատերազմից հետո հայ ժողովրդի առջև ծառացած խնդիրների բարդությունը և գնահատել մարդասիրական գործունեության իրական նշանակությունը։ Այն հետաքրքրություն է ներկայացնում պատմաբանների, արևելագետների, ցեղասպանագետների, միջազգային հարաբերությունների մասնագետների, հայագիտությամբ զբաղվող հետազոտողների, ինչպես նաև հայ ժողովրդի պատմությամբ և համաշխարհային մարդասիրական շարժումների զարգացմամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Թարմացվել է՝ 2026-11-18
Խաբված ժողովուրդ

Անվճար

Պարույր Սևակ Պարույր Սևակ 1924 թ․ – 1971 թ․ Պարույր Սևակը հայ գրականության ամենախոր և վերլուծական մտածող բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունեն մարդու ներաշխարհը, հասարակությունը և պատմական հիշողությունը։ Սևակը հայտնի է իր «Անլռելի զանգակատուն» պոեմով, որը նվիրված է Կոմիտասին։ Նրա լեզուն համարձակ է, նորարարական և մտավոր։ Սևակը հաճախ քննադատել է հասարակական խնդիրները և կեղծ արժեքները։ Նրա պոեզիան համադրում է զգացմունքներն ու ինտելեկտը։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ժամանակակից պոեզիայի վրա։ Նրա ստեղծագործությունները լայնորեն ուսումնասիրվում են։ Սևակը համարվում է 20-րդ դարի ամենաազդեցիկ բանաստեղծներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ոգեշնչել նոր սերունդներին։ menu_book9 Տեսնել ավելին Պերճ Պռոշյան Պերճ Պռոշյան 1837 թ․ – 1907 թ․ Պերճ Պռոշյանը հայ ռեալիստական արձակի կարևոր ներկայացուցիչներից է։ Նա իր ստեղծագործություններում պատկերել է գյուղական կյանքը և հասարակ մարդկանց առօրյան։ Նրա հերոսները սովորական մարդիկ են՝ իրենց խնդիրներով ու երազանքներով։ Պռոշյանը մեծ ուշադրություն է դարձրել սոցիալական հարցերին։ Նրա գրքերը արժեքավոր տեղեկություններ են տալիս 19-րդ դարի հայկական կյանքի մասին։ Նա կարևորել է կրթության և լուսավորության դերը։ Նրա լեզուն պարզ է և բնական։ Պռոշյանի ստեղծագործությունները աչքի են ընկնում իրատեսական նկարագրություններով։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ արձակի զարգացման վրա։ Նրա անունը շարունակում է հիշվել որպես ռեալիզմի կարևոր ներկայացուցիչ։ menu_book3 Տեսնել ավելին Րաֆֆի (Հակոբ Մելիք-Հակոբյան) Րաֆֆի (Հակոբ Մելիք-Հակոբյան) 1835 թ․ – 1888 թ․ Րաֆֆին հայ պատմավեպի ամենահայտնի ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ են զբաղեցնում ազգային ազատագրության և հայրենասիրության թեմաները։ «Սամվել», «Խենթը» և «Դավիթ Բեկ» վեպերը համարվում են հայ գրականության դասականներ։ Նա ստեղծել է ուժեղ և հիշվող հերոսներ։ Րաֆֆու կերպարները պայքարում են հանուն ազատության և արդարության։ Նրա գրքերը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ երիտասարդության վրա։ Նա կարողացել է պատմությունը ներկայացնել հետաքրքիր և կենդանի ձևով։ Նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս լայնորեն ընթերցվում են։ Րաֆֆին համարվում է ազգային մտածողության ձևավորման կարևոր գործիչ։ Նրա անունը մշտապես կապված է հայրենասիրական գրականության հետ։ menu_book18 Տեսնել ավելին Մուրացան (Գրիգոր Տեր-Հովհաննիսյան) Մուրացան (Գրիգոր Տեր-Հովհաննիսյան) 1854 թ․ – 1908 թ․ Մուրացանը հայ պատմական արձակի կարևոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործությունը «Գևորգ Մարզպետունի» վեպն է։ Վեպում ներկայացվում են Հայաստանի պատմության կարևոր էջերը։ Մուրացանը մեծ հետաքրքրություն ուներ ազգային անցյալի նկատմամբ։ Նրա ստեղծագործությունները ներշնչված են հայրենասիրական գաղափարներով։ Նա ձգտել է ընթերցողին ծանոթացնել հայկական պատմությանը։ Նրա կերպարները հաճախ մարմնավորում են քաջություն և նվիրվածություն։ Մուրացանի լեզուն հարուստ է և արտահայտիչ։ Նրա գրքերը մինչ օրս մեծ հետաքրքրությամբ ընթերցվում են։ Նա կարևոր տեղ է զբաղեցնում հայ պատմավեպի զարգացման մեջ։ menu_book18 Տեսնել ավելին Ղազարոս Աղայան Ղազարոս Աղայան 1840 թ․ – 1911 թ․ Ղազարոս Աղայանը մանկական գրականության հիմնադիրներից է։ Նա գրել է բազմաթիվ հեքիաթներ, պատմվածքներ և կրթական նյութեր երեխաների համար։ Նրա ստեղծագործություններն ունեն դաստիարակչական և բարոյական նշանակություն։ Աղայանը նաև ակտիվ մանկավարժ էր։ Նա մեծ դեր է ունեցել ազգային կրթության զարգացման գործում։ Նրա հերոսները սովորեցնում են ազնվություն, աշխատասիրություն և բարություն։ Աղայանի լեզուն պարզ և հասկանալի է երեխաների համար։ Նրա հեքիաթները մինչ օրս ընդգրկված են դպրոցական ծրագրերում։ Մի քանի սերունդ մեծացել է նրա գրքերով։ Նա համարվում է հայ մանկական գրականության դասականներից մեկը։ menu_book5 Տեսնել ավելին Հրանտ Մաթևոսյան Հրանտ Մաթևոսյան 1935 թ․ – 2002 թ․ Հրանտ Մաթևոսյանը համարվում է 20-րդ դարի հայ արձակի մեծագույն վարպետներից մեկը։ Նրա ստեղծագործություններում խորությամբ ներկայացված են գյուղական կյանքը, մարդկային հարաբերությունները և ազգային մտածողությունը։Հրանտ Մաթևոսյանը հայ արձակի ամենամեծ վարպետներից է։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ ունի գյուղական աշխարհի, մարդու և բնության փոխհարաբերությունը։ Նա հայտնի է իր խորը հոգեբանական դիտարկումներով և յուրահատուկ լեզվով։ Նրա գործերը հաճախ ներկայացնում են մարդու ներքին պայքարը և ազգային մտածողությունը։ Մաթևոսյանի հայտնի գործերից են «Մենք ենք, մեր սարերը» և բազմաթիվ պատմվածքներ։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ժամանակակից գրականության վրա։ Նրա լեզուն պատկերավոր և փիլիսոփայական է։ Նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս ուսումնասիրվում են։ Նա համարվում է 20-րդ դարի հայ արձակի հիմնասյուներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը ազգային արժեք է։ menu_book4 Տեսնել ավելին