Հեղինակի գրքերը (1)

Օնլայն

Պատմություն

Հայաստանը 1913 թվականի առաջին կեսին

Ժողովածուն ներկայացնում է 1913 թվականի առաջին կեսին Հայաստանի, մասնավորապես Արևմտյան Հայաստանի քաղաքական, հասարակական և ազգային կյանքի կարևոր իրադարձություններն ու զարգացումները՝ արտացոլելով հայ ժողովրդի պատմության բարդ և վճռորոշ ժամանակաշրջաններից մեկը՝ Առաջին համաշխարհային պատերազմին նախորդող տարիների իրադրությունը։ Այն ընդգրկում է ռուս հրապարակախոս և թղթակից Տ. Օլգենինի՝ Անտուան Բերեզովսկի-Օլգինսկու հոդվածները, որոնք լույս են տեսել ռուսական «Биржевые ведомости» պարբերականում և վերաբերում են 1912 թվականի վերջից մինչև 1913 թվականի առաջին կեսն ընկած ժամանակահատվածում Հայկական հարցի շուրջ ծավալվող քաղաքական գործընթացներին։ Հեղինակի հրապարակումներում առանձնահատուկ տեղ են զբաղեցնում Արևմտյան Հայաստանի դրությունը, Օսմանյան կայսրության հայաբնակ նահանգներում տիրող քաղաքական և հասարակական պայմանները, հայ բնակչության ազգային իրավունքների պաշտպանության խնդիրները, ինչպես նաև հայ ժողովրդի ապագայի վերաբերյալ տարբեր քաղաքական շրջանակների պատկերացումներն ու ակնկալիքները։ Նյութերը հնարավորություն են տալիս պատկերացում կազմելու այն ժամանակաշրջանի միջազգային քաղաքական իրադրության մասին, երբ Հայկական հարցը կրկին հայտնվել էր մեծ տերությունների դիվանագիտական ուշադրության կենտրոնում։ Հատկապես կարևորվում է Ռուսաստանի քաղաքականության լուսաբանումը, քանի որ Ռուսական կայսրությունը կարևոր դերակատարում ուներ Օսմանյան կայսրության հայաբնակ տարածքներում բարենորոգումների իրականացման և հայ բնակչության անվտանգության ու իրավունքների պաշտպանության հարցերում։ Հոդվածներում արտացոլված են ինչպես արևելահայության, այնպես էլ արևմտահայության ձգտումները, հասարակական տրամադրությունները և բարենորոգումների վերաբերյալ ակնկալիքները, ինչպես նաև քաղաքական գործիչների ու հասարակական շրջանակների տարբեր մոտեցումները Հայկական հարցի լուծման հնարավոր ուղիների նկատմամբ։ Առանձին նշանակություն ունի Օսմանյան Թուրքիայի քաղաքականության ներկայացումը, որը հնարավորություն է տալիս դիտարկելու հայ բնակչության դրությունը ոչ միայն ներքին հասարակական հարաբերությունների, այլև կայսրության պետական քաղաքականության և միջազգային փոխհարաբերությունների համատեքստում։ Ժողովածուի պատմական բովանդակությունը սերտորեն առնչվում է 1912–1913 թվականների Բալկանյան պատերազմներից հետո ձևավորված աշխարհաքաղաքական իրավիճակին, երբ Օսմանյան կայսրության դիրքերի փոփոխությունը և եվրոպական տերությունների շահերի բախումը նոր հնարավորություններ ու մարտահրավերներ էին առաջ բերում Հայկական հարցի քննարկման համար։ Հրապարակումներում կարևոր տեղ է զբաղեցնում նաև հայոց եկեղեցու, ազգային հասարակական կառույցների և քաղաքական ուժերի դերը՝ հայ ժողովրդի ազգային իրավունքների պաշտպանության ու բարենորոգումների պահանջների առաջադրման գործում։ Ստեղծագործության առանձնահատուկ արժեքը պայմանավորված է նրանով, որ ներկայացվող նյութերը գրվել են ուսումնասիրվող իրադարձությունների ժամանակաշրջանում և արտացոլում են ժամանակակից հրապարակախոսի դիտարկումները, քաղաքական գնահատականներն ու հասարակական տրամադրությունները։ Դրանք հնարավորություն են տալիս ուսումնասիրելու ոչ միայն պատմական իրադարձությունների ընթացքը, այլև դրանց ժամանակակից ընկալումները, տարբեր քաղաքական դերակատարների դիրքորոշումները և միջազգային մամուլում Հայկական հարցի լուսաբանման առանձնահատկությունները։ Հոդվածների հրապարակախոսական բնույթը պատմական նյութին հաղորդում է կենդանի և ժամանակակից վկայության արժեք՝ ընթերցողին հնարավորություն տալով ավելի ամբողջական պատկերացում կազմելու նախապատերազմյան շրջանի քաղաքական մթնոլորտի, ազգային ինքնագիտակցության դրսևորումների և հայ ժողովրդի առջև ծառացած հիմնախնդիրների մասին։ Ժողովածուի գիտական նշանակությունն առավել ընդգծվում է նրանով, որ այն հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու Հայկական հարցի պատմությունը ռուսական մամուլի նյութերի, ժամանակակից քաղաքական դիտարկումների և միջազգային հարաբերությունների տեսանկյունից։ Վ. Ա. Պողոսյանի կազմած հրատարակությունը կարևոր սկզբնաղբյուրային նյութ է հայագետների, պատմաբանների, քաղաքագետների, միջազգային հարաբերությունների մասնագետների և Օսմանյան կայսրության պատմությամբ հետաքրքրվողների համար։ Այն արժեքավոր է նաև հայ ժողովրդի նորագույն պատմության ուսումնասիրության տեսանկյունից, քանի որ բացահայտում է այն քաղաքական և հասարակական իրողությունները, որոնք նախորդել են Առաջին համաշխարհային պատերազմին և մեծապես պայմանավորել հետագա պատմական զարգացումները։ Ժողովածուն ընթերցողին հնարավորություն է տալիս խորությամբ ծանոթանալու 1913 թվականի Հայկական հարցի քաղաքական համատեքստին, հասկանալու հայ ժողովրդի ազգային իրավունքների պաշտպանությանն ուղղված ջանքերը և գնահատելու Ռուսաստանի ու Օսմանյան կայսրության քաղաքականության ազդեցությունը Հայաստանի պատմական ճակատագրի վրա։ Այն կարևոր պատմական և վավերագրական արժեք ունեցող աշխատություն է, որը լրացնում է նախապատերազմյան շրջանի Հայաստանի պատմության վերաբերյալ գիտելիքները և նպաստում հայ ժողովրդի քաղաքական, ազգային ու հասարակական պատմության առավել ամբողջական ընկալմանը։

Թարմացվել է՝ 2026-11-18
Հայաստանը 1913 թվականի առաջին կեսին

Անվճար

Հովհաննես Շիրազ Հովհաննես Շիրազ 1915 թ․ – 1984 թ․ Հովհաննես Շիրազը հայ ժողովրդի ամենասիրված բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործությունները խորապես կապված են հայրենիքի, մոր կերպարի և ազգային ցավի հետ։ Շիրազի լեզուն պարզ է, ժողովրդական և շատ հուզական։ Նրա հայտնի գործերից են «Հայոց դանթեականը», «Մայրս» և բազմաթիվ հայրենասիրական բանաստեղծություններ։ Նա հաճախ արտահայտել է ժողովրդի ցավն ու ուրախությունը։ Շիրազը մեծ ազդեցություն է ունեցել սերունդների վրա իր անմիջական ոճով։ Նրա պոեզիան հաճախ արտասանվում է դպրոցներում և միջոցառումների ժամանակ։ Նա համարվում է 20-րդ դարի ամենաժողովրդական բանաստեղծներից մեկը։ Նրա ստեղծագործությունները դարձել են ազգային հիշողության մաս։ Շիրազը մինչ օրս սիրելի է ընթերցողների լայն շրջանակի համար։ menu_book5 Տեսնել ավելին Րաֆֆի (Հակոբ Մելիք-Հակոբյան) Րաֆֆի (Հակոբ Մելիք-Հակոբյան) 1835 թ․ – 1888 թ․ Րաֆֆին հայ պատմավեպի ամենահայտնի ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ են զբաղեցնում ազգային ազատագրության և հայրենասիրության թեմաները։ «Սամվել», «Խենթը» և «Դավիթ Բեկ» վեպերը համարվում են հայ գրականության դասականներ։ Նա ստեղծել է ուժեղ և հիշվող հերոսներ։ Րաֆֆու կերպարները պայքարում են հանուն ազատության և արդարության։ Նրա գրքերը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ երիտասարդության վրա։ Նա կարողացել է պատմությունը ներկայացնել հետաքրքիր և կենդանի ձևով։ Նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս լայնորեն ընթերցվում են։ Րաֆֆին համարվում է ազգային մտածողության ձևավորման կարևոր գործիչ։ Նրա անունը մշտապես կապված է հայրենասիրական գրականության հետ։ menu_book18 Տեսնել ավելին Դանիել Վարուժան Դանիել Վարուժան 1884 թ․ – 1915 թ․ Դանիել Վարուժանը արևմտահայ պոեզիայի ամենատաղանդավոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունեն բնությունը, գյուղական կյանքը և մարդու ստեղծագործ ուժը։ Վարուժանը հիանում էր աշխատանքի գեղեցկությամբ և մարդու հոգևոր ուժով։ Նրա բանաստեղծությունները հարուստ են պատկերներով և զգացմունքներով։ Նա ձգտել է վերածնել ազգային մշակութային արժեքները։ Հայոց ցեղասպանության ժամանակ նա ձերբակալվել և սպանվել է։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա թողել է մեծ գրական ժառանգություն։ Նրա գործերը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ պոեզիայի զարգացման վրա։ Վարուժանի ստեղծագործությունները մինչ օրս լայնորեն ընթերցվում են։ Նա համարվում է արևմտահայ գրականության դասականներից մեկը։ menu_book3 Տեսնել ավելին Ավետիք Իսահակյան Ավետիք Իսահակյան 1875 թ․ – 1957 թ․ Ավետիք Իսահակյանը հայ քնարերգության մեծագույն ներկայացուցիչներից է։ Նրա պոեզիան լի է սիրո, հայրենիքի, կարոտի և մարդկային զգացմունքների թեմաներով։ Նրա ստեղծագործությունները մեծ ճանաչում են ստացել նաև արտերկրում։Ավետիք Իսահակյանը հայ քնարերգության ամենանշանավոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ են զբաղեցնում սերը, հայրենիքը, կարոտը և մարդու ներաշխարհը։ Իսահակյանի լեզուն առանձնանում է մեղմությամբ, երաժշտականությամբ և խոր զգացմունքայնությամբ։ Նրա հայտնի գործերից են «Աբու Լալա Մահարին» և բազմաթիվ քնարական բանաստեղծություններ։ Նա երկար տարիներ ապրել է արտասահմանում, սակայն մշտապես կապված է եղել հայրենիքի հետ։ Իսահակյանի պոեզիան մեծ ճանաչում է ստացել նաև միջազգային մակարդակով։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ Նա եղել է նաև հասարակական և մշակութային ակտիվ գործիչ։ Իսահակյանի ստեղծագործությունները շարունակում են սիրել տարբեր սերունդներ։ Նա համարվում է հայ պոեզիայի մեծագույն վարպետներից մեկը։ menu_book4 Տեսնել ավելին Նար-Դոս (Միքայել Հովհաննիսյան) Նար-Դոս (Միքայել Հովհաննիսյան) 1867 թ․ – 1933 թ․ Նար-Դոսը հայ հոգեբանական արձակի հիմնադիրներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունի մարդու ներաշխարհի վերլուծությունը և հոգեբանական հակասությունները։ Նա նկարագրել է քաղաքային կյանքը և հասարակության տարբեր խավերը։ Նրա վեպերն ու պատմվածքները աչքի են ընկնում իրատեսականությամբ։ Նար-Դոսի լեզուն պարզ է, բայց խորքային և դիտողական։ Նրա հերոսները հաճախ կանգնած են բարոյական ընտրությունների առաջ։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ արձակի զարգացման վրա։ Նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս դասական են համարվում։ Նար-Դոսը համարվում է հայ հոգեբանական արձակի հիմնադիրներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ուսումնասիրվել։ menu_book14 Տեսնել ավելին Ակսել Բակունց Ակսել Բակունց 1899 թ․ – 1937 թ․ Ակսել Բակունցը հայ արձակի ամենաբարձր մակարդակի վարպետներից է։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ ունի գյուղական կյանքի, մարդու և բնության ներդաշնակության պատկերումը։ Բակունցը առանձնանում է նուրբ հոգեբանական դիտարկումներով և լեզվական ճշգրտությամբ։ Նրա հայտնի գործերից են «Ալպիական մանուշակ», «Մթնաձոր» և այլ պատմվածքներ։ Նա համարվում է հայ կարճ արձակի անգերազանցելի հեղինակներից մեկը։ Բակունցի ստեղծագործությունները լի են մարդկային խորությամբ և լուռ տխրությամբ։ Նրա հերոսները հաճախ պայքարում են սոցիալական դժվարությունների հետ։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա թողել է մեծ գրական ժառանգություն։ Նրա գործերը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ արձակի զարգացման վրա։ Նա զոհվել է ստալինյան բռնաճնշումների ժամանակ։ menu_book5 Տեսնել ավելին