Փաշայան Արաքս Ասատուրի Հարությունյան Լիլիթ

Փաշայան Արաքս Ասատուրի Հարությունյան Լիլիթ

menu_book View materials

Books by this author (1)

Online

History

Սիրիայի հայ համայնքը․ արդի հիմնախնդիրներ

Գիրքը նվիրված է Սիրիայի հայ համայնքի պատմական զարգացման, հասարակական կյանքի, ազգային ինքնության պահպանման և ժամանակակից մարտահրավերների համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Աշխատության առանցքում սիրիահայության՝ որպես Մերձավոր Արևելքի հնագույն և նշանակալի հայկական համայնքներից մեկի, ձևավորման ու կայացման առանձնահատկություններն են, նրա պատմական անցյալը, ազգային, հասարակական, մշակութային և հոգևոր կյանքի կազմակերպման ձևերը, ինչպես նաև այն հիմնախնդիրները, որոնք պայմանավորում են համայնքի ներկա իրավիճակն ու հետագա զարգացման հեռանկարները։ Առանձնահատուկ նշանակություն է տրվում Սիրիայի հայերի ազգային ինքնության պահպանման գործընթացին, մայրենի լեզվի, կրթության, հայկական դպրոցների, եկեղեցական կառույցների, մշակութային կազմակերպությունների և համայնքային հաստատությունների դերակատարությանը։ Աշխատության շրջանակում կարևորվում են նաև սիրիահայության հասարակական համախմբվածության, ազգային ավանդույթների շարունակականության, սերունդների միջև մշակութային ժառանգության փոխանցման և հայկական ինքնագիտակցության ամրապնդման հարցերը։ Ուշադրության կենտրոնում են համայնքի ներքին կազմակերպվածությունը, հասարակական հարաբերությունները, սոցիալ-տնտեսական դրությունը, մասնագիտական գործունեության ոլորտները, ինչպես նաև Սիրիայի հասարակական և քաղաքական միջավայրի ազդեցությունը հայ բնակչության առօրյա կյանքի ու համայնքային զարգացման վրա։ Քննության առարկա են դառնում նաև Հայաստանի և Սիրիայի հայ համայնքի միջև պատմականորեն ձևավորված կապերը, հայրենիքի հետ հարաբերությունների պահպանման նշանակությունը, համահայկական կառույցների հետ համագործակցությունը և Սիրիայի հայության տեղն ու դերը համաշխարհային հայկական սփյուռքի համակարգում։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակը հնարավորություն է տալիս անդրադառնալու նաև ազգային փոքրամասնությունների առջև ծառացած ընդհանուր խնդիրներին՝ մշակութային ինքնատիպության պահպանմանը, լեզվական միջավայրի փոփոխություններին, արտագաղթին, երիտասարդ սերնդի ներգրավվածությանը համայնքային կյանքում և ավանդական կառույցների գործունեության շարունակականությանը։ Հատուկ կարևորություն ունի արդի հիմնախնդիրների դիտարկումը պատմական գործընթացների համատեքստում, քանի որ Սիրիայի հայ համայնքի ներկա վիճակը սերտորեն կապված է տարածաշրջանի պատմական զարգացումների, հասարակական փոփոխությունների և Մերձավոր Արևելքում հայկական ներկայության երկարատև պատմության հետ։ Գիրքը կարևոր նյութ է տրամադրում հայ սփյուռքի պատմությամբ, Մերձավոր Արևելքի հայ համայնքներով, ազգային ինքնության պահպանման մեխանիզմներով և հայկական համայնքային կառույցների գործունեությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։ Այն արժեքավոր է հատկապես հայագիտության, սփյուռքագիտության, արևելագիտության, պատմության և հասարակագիտական հետազոտությունների շրջանակում՝ նպաստելով Սիրիայի հայության պատմական ժառանգության, հասարակական կյանքի և ժամանակակից հիմնախնդիրների վերաբերյալ գիտելիքների ընդլայնմանը։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի նաև Սիրիայի հայ համայնքի անցյալի ու ներկայի փոխկապակցվածությունը հասկանալու, սփյուռքի տարբեր համայնքների առանձնահատկությունները համեմատելու և հայկական ինքնության պահպանման գործընթացների ուսումնասիրության համար։

Updated: 2026-11-17
Սիրիայի հայ համայնքը․ արդի հիմնախնդիրներ

Free

Գաբրիել Սունդուկյան Գաբրիել Սունդուկյան 1825 թ․ – 1912 թ․ Հայ մեծ դրամատուրգ, արձակագիր և հասարակական գործիչ էր, որը համարվում է հայկական ռեալիստական դրամատուրգիայի հիմնադիրը։ Նա ծնվել է 1825 թվականի հուլիսի 11-ին՝ Թիֆլիսում, և մահացել 1912 թվականի մարտի 29-ին։ Սունդուկյանի ստեղծագործություններում արտացոլված են XIX դարի հայ հասարակության կյանքը, կենցաղը, սովորույթներն ու սոցիալական խնդիրները։ Նրա ամենահայտնի պիեսներից են «Պեպո»-ն, «Խաթաբալա»-ն և «Էլի մեկ զոհ»-ը, որոնք մեծ ժողովրդականություն են վայելում մինչ օրս։ Սունդուկյանը կարևոր դեր է ունեցել հայկական թատրոնի զարգացման գործում, իսկ նրա ստեղծագործությունները դարձել են հայ դրամատուրգիայի դասական նմուշներ։ Նրա անունը կրում է Գաբրիել Սունդուկյանի անվան ազգային ակադեմիական թատրոնը, որը Հայաստանի ամենահեղինակավոր թատրոններից է։ menu_book2 Read more Վահան Տերյան Վահան Տերյան 1885 թ․ – 1920 թ․ Վահան Տերյանը հայ քնարական պոեզիայի ամենասիրելի հեղինակներից է։ Նրա ստեղծագործություններում արտահայտված են սերը, մենությունը, կարոտը և կյանքի անցողիկությունը։ Տերյանի բանաստեղծությունները հայտնի են իրենց երաժշտականությամբ և նուրբ տրամադրությամբ։ Նա մեծ ազդեցություն է կրել եվրոպական խորհրդապաշտությունից։ Նրա պոեզիան նոր շունչ է բերել հայկական գրականությանը։ Տերյանի լեզուն մեղմ է, գեղեցիկ և հուզական։ Նրա բազմաթիվ բանաստեղծություններ դարձել են երգեր։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հետագա սերունդների բանաստեղծների վրա։ Տերյանի ստեղծագործությունները շարունակում են մնալ ամենաընթերցվողներից։ Նա համարվում է հայ քնարերգության մեծագույն վարպետներից մեկը։ menu_book4 Read more Վահան Թեքեյան Վահան Թեքեյան 1878 թ․ – 1945 թ․ Վահան Թեքեյանը սփյուռքահայ գրականության ամենահայտնի բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործությունները հայտնի են իրենց խորը քնարականությամբ և հայրենասիրությամբ։ Թեքեյանը գրել է սիրո, հայրենիքի և մարդկային կյանքի մասին։ Նա նաև ակտիվ լրագրող և հասարակական գործիչ էր։ Նրա պոեզիան մեծ ճանաչում է ստացել հայկական սփյուռքում։ Թեքեյանի լեզուն նուրբ է և արտահայտիչ։ Նա կարևոր դեր է ունեցել արևմտահայ մշակույթի պահպանման գործում։ Նրա գործերը թարգմանվել են տարբեր լեզուներով։ Շատ գրականագետներ նրան անվանում են «Սփյուռքի բանաստեղծ իշխան»։ Նրա անունը շարունակում է մնալ հայ պոեզիայի կարևոր էջերից մեկը։ menu_book2 Read more Մովսես Խորենացի Մովսես Խորենացի 410 թ․ – 490 թ․ Մովսես Խորենացին հայ պատմագրության հիմնադիրն է և հայտնի է որպես «Հայ պատմության հայր»։ Նրա «Հայոց պատմություն» աշխատությունը համարվում է հայկական պատմության կարևորագույն սկզբնաղբյուրներից մեկը։ Այն նկարագրում է հայ ժողովրդի ծագումը, թագավորությունները, մշակույթը և պատմական զարգացումը։Մովսես Խորենացին համարվում է հայ պատմագրության հիմնադիրը և հաճախ կոչվում է «Հայ պատմության հայր»։ Նրա գլխավոր աշխատությունը՝ «Հայոց պատմությունը», հայկական պատմության կարևորագույն սկզբնաղբյուրներից է։ Այս գրքում նա ներկայացրել է հայ ժողովրդի ծագումը, թագավորությունների պատմությունը և ազգային ավանդույթները։ Խորենացին օգտագործել է ինչպես գրավոր, այնպես էլ բանավոր աղբյուրներ։ Նրա աշխատությունը մեծ նշանակություն ունի ոչ միայն պատմաբանների, այլև գրականագետների համար։ Գրքի լեզուն հարուստ է և պատկերավոր։ Նա կարևոր դեր է ունեցել հայկական ազգային ինքնագիտակցության ձևավորման մեջ։ Խորենացու ազդեցությունը զգացվում է հետագա դարերի գրականության և պատմագրության վրա։ Նրա անունը դարձել է հայկական գիտական մտքի խորհրդանիշ։ Այսօր նա շարունակում է մնալ հայ մշակույթի ամենահարգված դեմքերից մեկը։ menu_book8 Read more Մուրացան (Գրիգոր Տեր-Հովհաննիսյան) Մուրացան (Գրիգոր Տեր-Հովհաննիսյան) 1854 թ․ – 1908 թ․ Մուրացանը հայ պատմական արձակի կարևոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործությունը «Գևորգ Մարզպետունի» վեպն է։ Վեպում ներկայացվում են Հայաստանի պատմության կարևոր էջերը։ Մուրացանը մեծ հետաքրքրություն ուներ ազգային անցյալի նկատմամբ։ Նրա ստեղծագործությունները ներշնչված են հայրենասիրական գաղափարներով։ Նա ձգտել է ընթերցողին ծանոթացնել հայկական պատմությանը։ Նրա կերպարները հաճախ մարմնավորում են քաջություն և նվիրվածություն։ Մուրացանի լեզուն հարուստ է և արտահայտիչ։ Նրա գրքերը մինչ օրս մեծ հետաքրքրությամբ ընթերցվում են։ Նա կարևոր տեղ է զբաղեցնում հայ պատմավեպի զարգացման մեջ։ menu_book18 Read more Սիամանթո (Ատոմ Յարճանյան) Սիամանթո (Ատոմ Յարճանյան) 1878 թ․ – 1915 թ․ Սիամանթոն արևմտահայ գրականության ամենահզոր բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործությունները նվիրված են ազգային պայքարին, ազատությանը և մարդկային արժանապատվությանը։ Նա մեծ ցավով նկարագրել է հայ ժողովրդի ողբերգական ճակատագիրը։ Սիամանթոյի լեզուն ուժեղ է, կրակոտ և հուզական։ Նրա պոեզիան հաճախ արտահայտում է բողոք և արդարության պահանջ։ Հայոց ցեղասպանության տարիներին նա զոհվել է օսմանյան իշխանությունների կողմից։ Նրա գործերը դարձել են ազգային հիշողության կարևոր մաս։ Սիամանթոն մեծ ազդեցություն է ունեցել հետագա հայ բանաստեղծների վրա։ Նրա ստեղծագործությունները շարունակում են արդիական մնալ։ Նա համարվում է ազատատենչ պոեզիայի խորհրդանիշներից մեկը։ menu_book2 Read more