Փաշայան Արաքս Ասատուրի Հարությունյան Լիլիթ

Փաշայան Արաքս Ասատուրի Հարությունյան Լիլիթ

menu_book View materials

Books by this author (1)

Online

History

Սիրիայի հայ համայնքը․ արդի հիմնախնդիրներ

Գիրքը նվիրված է Սիրիայի հայ համայնքի պատմական զարգացման, հասարակական կյանքի, ազգային ինքնության պահպանման և ժամանակակից մարտահրավերների համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Աշխատության առանցքում սիրիահայության՝ որպես Մերձավոր Արևելքի հնագույն և նշանակալի հայկական համայնքներից մեկի, ձևավորման ու կայացման առանձնահատկություններն են, նրա պատմական անցյալը, ազգային, հասարակական, մշակութային և հոգևոր կյանքի կազմակերպման ձևերը, ինչպես նաև այն հիմնախնդիրները, որոնք պայմանավորում են համայնքի ներկա իրավիճակն ու հետագա զարգացման հեռանկարները։ Առանձնահատուկ նշանակություն է տրվում Սիրիայի հայերի ազգային ինքնության պահպանման գործընթացին, մայրենի լեզվի, կրթության, հայկական դպրոցների, եկեղեցական կառույցների, մշակութային կազմակերպությունների և համայնքային հաստատությունների դերակատարությանը։ Աշխատության շրջանակում կարևորվում են նաև սիրիահայության հասարակական համախմբվածության, ազգային ավանդույթների շարունակականության, սերունդների միջև մշակութային ժառանգության փոխանցման և հայկական ինքնագիտակցության ամրապնդման հարցերը։ Ուշադրության կենտրոնում են համայնքի ներքին կազմակերպվածությունը, հասարակական հարաբերությունները, սոցիալ-տնտեսական դրությունը, մասնագիտական գործունեության ոլորտները, ինչպես նաև Սիրիայի հասարակական և քաղաքական միջավայրի ազդեցությունը հայ բնակչության առօրյա կյանքի ու համայնքային զարգացման վրա։ Քննության առարկա են դառնում նաև Հայաստանի և Սիրիայի հայ համայնքի միջև պատմականորեն ձևավորված կապերը, հայրենիքի հետ հարաբերությունների պահպանման նշանակությունը, համահայկական կառույցների հետ համագործակցությունը և Սիրիայի հայության տեղն ու դերը համաշխարհային հայկական սփյուռքի համակարգում։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակը հնարավորություն է տալիս անդրադառնալու նաև ազգային փոքրամասնությունների առջև ծառացած ընդհանուր խնդիրներին՝ մշակութային ինքնատիպության պահպանմանը, լեզվական միջավայրի փոփոխություններին, արտագաղթին, երիտասարդ սերնդի ներգրավվածությանը համայնքային կյանքում և ավանդական կառույցների գործունեության շարունակականությանը։ Հատուկ կարևորություն ունի արդի հիմնախնդիրների դիտարկումը պատմական գործընթացների համատեքստում, քանի որ Սիրիայի հայ համայնքի ներկա վիճակը սերտորեն կապված է տարածաշրջանի պատմական զարգացումների, հասարակական փոփոխությունների և Մերձավոր Արևելքում հայկական ներկայության երկարատև պատմության հետ։ Գիրքը կարևոր նյութ է տրամադրում հայ սփյուռքի պատմությամբ, Մերձավոր Արևելքի հայ համայնքներով, ազգային ինքնության պահպանման մեխանիզմներով և հայկական համայնքային կառույցների գործունեությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։ Այն արժեքավոր է հատկապես հայագիտության, սփյուռքագիտության, արևելագիտության, պատմության և հասարակագիտական հետազոտությունների շրջանակում՝ նպաստելով Սիրիայի հայության պատմական ժառանգության, հասարակական կյանքի և ժամանակակից հիմնախնդիրների վերաբերյալ գիտելիքների ընդլայնմանը։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի նաև Սիրիայի հայ համայնքի անցյալի ու ներկայի փոխկապակցվածությունը հասկանալու, սփյուռքի տարբեր համայնքների առանձնահատկությունները համեմատելու և հայկական ինքնության պահպանման գործընթացների ուսումնասիրության համար։

Updated: 2026-11-17
Սիրիայի հայ համայնքը․ արդի հիմնախնդիրներ

Free

Սիլվա Կապուտիկյան Սիլվա Կապուտիկյան 1919 թ․ – 2006 թ․ Սիլվա Կապուտիկյանը հայ պոեզիայի ամենաազդեցիկ կին հեղինակներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունեն հայրենիքը, սերը, լեզուն և ազգային ինքնությունը։ Կապուտիկյանը գրել է բազմաթիվ բանաստեղծություններ և հրապարակախոսական նյութեր։ Նրա լեզուն պարզ է, բայց խորքային և զգացմունքային։ Նա մեծ ուշադրություն է դարձրել հայ լեզվի պահպանման հարցերին։ Նրա գործերը լայն ճանաչում են ստացել ինչպես Հայաստանում, այնպես էլ սփյուռքում։ Կապուտիկյանը նաև ակտիվ հասարակական գործիչ էր։ Նրա ստեղծագործությունները հաճախ նվիրված են ազգային արժեքներին։ Նա համարվում է հայ կին պոեզիայի ամենակարևոր դեմքերից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է մնալ ազդեցիկ։ menu_book2 Read more Գաբրիել Սունդուկյան Գաբրիել Սունդուկյան 1825 թ․ – 1912 թ․ Հայ մեծ դրամատուրգ, արձակագիր և հասարակական գործիչ էր, որը համարվում է հայկական ռեալիստական դրամատուրգիայի հիմնադիրը։ Նա ծնվել է 1825 թվականի հուլիսի 11-ին՝ Թիֆլիսում, և մահացել 1912 թվականի մարտի 29-ին։ Սունդուկյանի ստեղծագործություններում արտացոլված են XIX դարի հայ հասարակության կյանքը, կենցաղը, սովորույթներն ու սոցիալական խնդիրները։ Նրա ամենահայտնի պիեսներից են «Պեպո»-ն, «Խաթաբալա»-ն և «Էլի մեկ զոհ»-ը, որոնք մեծ ժողովրդականություն են վայելում մինչ օրս։ Սունդուկյանը կարևոր դեր է ունեցել հայկական թատրոնի զարգացման գործում, իսկ նրա ստեղծագործությունները դարձել են հայ դրամատուրգիայի դասական նմուշներ։ Նրա անունը կրում է Գաբրիել Սունդուկյանի անվան ազգային ակադեմիական թատրոնը, որը Հայաստանի ամենահեղինակավոր թատրոններից է։ menu_book2 Read more Ակսել Բակունց Ակսել Բակունց 1899 թ․ – 1937 թ․ Ակսել Բակունցը հայ արձակի ամենաբարձր մակարդակի վարպետներից է։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ ունի գյուղական կյանքի, մարդու և բնության ներդաշնակության պատկերումը։ Բակունցը առանձնանում է նուրբ հոգեբանական դիտարկումներով և լեզվական ճշգրտությամբ։ Նրա հայտնի գործերից են «Ալպիական մանուշակ», «Մթնաձոր» և այլ պատմվածքներ։ Նա համարվում է հայ կարճ արձակի անգերազանցելի հեղինակներից մեկը։ Բակունցի ստեղծագործությունները լի են մարդկային խորությամբ և լուռ տխրությամբ։ Նրա հերոսները հաճախ պայքարում են սոցիալական դժվարությունների հետ։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա թողել է մեծ գրական ժառանգություն։ Նրա գործերը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ արձակի զարգացման վրա։ Նա զոհվել է ստալինյան բռնաճնշումների ժամանակ։ menu_book5 Read more Գրիգոր Զոհրապ Գրիգոր Զոհրապ 1861 թ․ – 1915 թ․ Հայ նշանավոր գրող, հրապարակախոս, իրավաբան և քաղաքական գործիչ էր։ Նա ծնվել է 1861 թվականի հունիսի 26-ին՝ Կոստանդնուպոլսում, և մահացել 1915 թվականին՝ Հայոց ցեղասպանության ժամանակ։ Զոհրապը համարվում է արևմտահայ գրականության ամենահայտնի նովելիստներից մեկը։ Նրա ստեղծագործություններում պատկերավորվում են մարդու հոգեբանությունը, հասարակական հարաբերությունները և քաղաքային կյանքի խնդիրները։ Նա գրել է բազմաթիվ պատմվածքներ և նորավեպեր, որոնք առանձնանում են իրատեսական ոճով և խոր հոգեբանական վերլուծությամբ։ Բացի գրական գործունեությունից, Զոհրապը եղել է հայտնի իրավաբան և Օսմանյան խորհրդարանի պատգամավոր։ Նրա կյանքն ու գործունեությունը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ մշակույթի և հասարակական մտքի զարգացման վրա, իսկ նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս համարվում են հայ գրականության արժեքավոր էջերից։ menu_book5 Read more Գուրգեն Մահարի Գուրգեն Մահարի 1903 թ․ – 1969 թ․ Գուրգեն Մահարին հայ արձակի և հուշագրության կարևոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործությունները հաճախ հիմնված են սեփական կյանքի փորձի վրա։ Նա նկարագրել է խորհրդային ժամանակների դժվարությունները և բանտային կյանքը։ Նրա հայտնի գործերից է «Ծաղկած փշալարեր» վեպը։ Մահարու լեզուն պարզ է, բայց խորքային և զգացմունքային։ Նրա ստեղծագործություններում կարևոր տեղ ունի մարդու ազատության գաղափարը։ Նա նաև անդրադարձել է պատմական և սոցիալական թեմաներին։ Մահարու գործերը արժեքավոր վկայություն են ժամանակաշրջանի մասին։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ժամանակակից արձակի վրա։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ուսումնասիրվել այսօր։ menu_book4 Read more Սիամանթո (Ատոմ Յարճանյան) Սիամանթո (Ատոմ Յարճանյան) 1878 թ․ – 1915 թ․ Սիամանթոն արևմտահայ գրականության ամենահզոր բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործությունները նվիրված են ազգային պայքարին, ազատությանը և մարդկային արժանապատվությանը։ Նա մեծ ցավով նկարագրել է հայ ժողովրդի ողբերգական ճակատագիրը։ Սիամանթոյի լեզուն ուժեղ է, կրակոտ և հուզական։ Նրա պոեզիան հաճախ արտահայտում է բողոք և արդարության պահանջ։ Հայոց ցեղասպանության տարիներին նա զոհվել է օսմանյան իշխանությունների կողմից։ Նրա գործերը դարձել են ազգային հիշողության կարևոր մաս։ Սիամանթոն մեծ ազդեցություն է ունեցել հետագա հայ բանաստեղծների վրա։ Նրա ստեղծագործությունները շարունակում են արդիական մնալ։ Նա համարվում է ազատատենչ պոեզիայի խորհրդանիշներից մեկը։ menu_book2 Read more