Пименов, Алексей Владимирович

Пименов, Алексей Владимирович

menu_book Տեսնել նյութերը

Հեղինակի գրքերը (1)

Օնլայն

Փիլիսոփայություն

Հին Պուրվա-Միմանսայի հիմնական տեքստերը․ ձևավորումը, կառուցվածքը և հայեցակարգային դրույթները

Այս աշխատությունը նվիրված է հին հնդկական փիլիսոփայության կարևորագույն ուղղություններից մեկի՝ Պուրվա-Միմանսայի ձևավորմանը, զարգացմանը, հիմնարար գրական աղբյուրներին, կառուցվածքային առանձնահատկություններին և գաղափարական հիմքերին։ Պուրվա-Միմանսան հնդկական փիլիսոփայական ավանդույթի վեց ուղղափառ դպրոցներից մեկն է, որի կենտրոնական հետաքրքրությունը Վեդաների հեղինակության, սրբազան տեքստերի մեկնաբանության, ծիսական պարտականությունների և դհարմայի բնույթի ուսումնասիրությունն է։ Այս փիլիսոփայական համակարգի առանձնահատկությունն այն է, որ այն կրոնական ծեսերը դիտարկում է ոչ միայն որպես ավանդական արարողություններ, այլև որպես մարդկային պարտքի և տիեզերական կարգի պահպանման հիմնարար միջոցներ։ Աշխատության շրջանակում ուշադրության կենտրոնում են Պուրվա-Միմանսայի ձևավորման պատմական և մտավոր նախադրյալները, այն պայմանները, որոնցում աստիճանաբար ձևավորվել է այս ուսմունքի ինքնուրույն փիլիսոփայական համակարգը, ինչպես նաև այն հիմնական տեքստերը, որոնց միջոցով պահպանվել, համակարգվել և փոխանցվել են նրա գաղափարները։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի Միմանսայի սուտրաների ուսումնասիրությունը, որոնք ավանդաբար կապվում են Ջայմինիի անվան հետ և համարվում են այս փիլիսոփայական դպրոցի հիմնարար գրական հենարանը։ Դրանցում մշակվում են վեդայական հրահանգների մեկնաբանության, ծիսական գործողությունների բնույթի, պարտականությունների դասակարգման, լեզվական արտահայտությունների իմաստի և սրբազան գիտելիքի հավաստիության հարցերը։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում նաև Շաբարասվամինիի մեկնողական ավանդույթը, որի միջոցով Միմանսայի սկզբնական դրույթները ստանում են ավելի ամբողջական տեսական մեկնաբանություն և դառնում հետագա փիլիսոփայական բանավեճերի առարկա։ Աշխատության գաղափարական առանցքներից է Վեդաների հավերժության և հեղինակազուրկ բնույթի մասին պատկերացումը, ըստ որի՝ վեդայական գիտելիքի ճշմարտացիությունը կախված չէ որևէ մարդկային հեղինակի կամ աստվածային անձի հեղինակությունից։ Այս մոտեցումը սերտորեն կապված է հնդկական իմացաբանության կարևոր խնդիրների՝ գիտելիքի աղբյուրների, լեզվի և իրականության փոխհարաբերության, բառերի ու նախադասությունների իմաստային կառուցվածքի, ինչպես նաև ճանաչողության հավաստիության չափանիշների հետ։ Պուրվա-Միմանսայի հայեցակարգային համակարգում առանձնահատուկ նշանակություն ունի դհարմայի ըմբռնումը, որը չի սահմանափակվում բարոյական ընդհանուր սկզբունքներով, այլ առաջին հերթին արտահայտվում է վեդայական կարգադրություններով սահմանված պարտադիր գործողությունների միջոցով։ Այս տեսանկյունից ծիսական գործողությունը դիտարկվում է որպես որոշակի արդյունք առաջացնող նպատակային գործընթաց, որի ազդեցությունը բացատրվում է ապուրվա հասկացության միջոցով։ Վերջինս ներկայացնում է գործողության և դրա հետագա արդյունքի միջև կապը մեկնաբանող յուրահատուկ փիլիսոփայական սկզբունքներից մեկը։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է նաև դպրոցի կառուցվածքային առանձնահատկությունների բացահայտումը՝ ցույց տալով, թե ինչպես են տարբեր հասկացություններ, մեկնաբանական կանոններ և տրամաբանական սկզբունքներ միավորվում ամբողջական տեսական համակարգի մեջ։ Միմանսայի փիլիսոփայությունը կարևոր ներդրում ունի հնդկական լեզվաբանության, տրամաբանության, իմացաբանության և հերմենևտիկայի զարգացման գործում, քանի որ այն ձևավորել է բարդ մեթոդաբանական մոտեցումներ՝ ուղղված հին սրբազան տեքստերի իմաստի, համատեքստի և կիրառության բացահայտմանը։ Այս առումով աշխատությունը հնարավորություն է տալիս դիտարկելու Պուրվա-Միմանսան ոչ միայն որպես կրոնական ծեսերի տեսություն, այլև որպես ինքնուրույն փիլիսոփայական ավանդույթ, որն առաջադրել է գիտելիքի, լեզվի, պարտականության և մարդկային գործողության վերաբերյալ հիմնարար հարցեր։ Այն արժեքավոր է հնդկական մտքի պատմությամբ, վեդայական գրականությամբ, համեմատական փիլիսոփայությամբ և կրոնական ուսմունքների մեկնաբանության մեթոդներով հետաքրքրվող ընթերցողների համար՝ նպաստելով հին հնդկական փիլիսոփայական համակարգերի ներքին տրամաբանության, գաղափարական բազմազանության և համաշխարհային մտավոր ժառանգության մեջ դրանց ունեցած նշանակության ավելի խորքային ըմբռնմանը։

Թարմացվել է՝ 2026-11-21
Հին Պուրվա-Միմանսայի հիմնական տեքստերը․ ձևավորումը, կառուցվածքը և հայեցակարգային դրույթները

Անվճար

Գրիգոր Նարեկացի Գրիգոր Նարեկացի 951 թ․ – 1003 թ․ Գրիգոր Նարեկացին միջնադարյան հայ գրականության և քրիստոնեական մտքի ամենամեծ ներկայացուցիչներից է։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործությունը «Մատյան ողբերգությունն» է, որը հաճախ կոչվում է պարզապես «Նարեկ»։ Գիրքը բաղկացած է աղոթքներից և հոգևոր խորհրդածություններից։ Նարեկացին խորությամբ ուսումնասիրել է մարդու հոգին, մեղքը, ապաշխարությունն ու հավատքը։ Նրա լեզուն չափազանց հարուստ և պատկերավոր է։ Նարեկացու ստեղծագործությունները մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ հոգևոր մշակույթի վրա։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ 2015 թվականին նա հռչակվել է Կաթոլիկ եկեղեցու Վարդապետ։ Նարեկացին համարվում է համաշխարհային քրիստոնեական գրականության կարևոր հեղինակներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ուսումնասիրվել ամբողջ աշխարհում։ menu_book29 Տեսնել ավելին Գաբրիել Սունդուկյան Գաբրիել Սունդուկյան 1825 թ․ – 1912 թ․ Հայ մեծ դրամատուրգ, արձակագիր և հասարակական գործիչ էր, որը համարվում է հայկական ռեալիստական դրամատուրգիայի հիմնադիրը։ Նա ծնվել է 1825 թվականի հուլիսի 11-ին՝ Թիֆլիսում, և մահացել 1912 թվականի մարտի 29-ին։ Սունդուկյանի ստեղծագործություններում արտացոլված են XIX դարի հայ հասարակության կյանքը, կենցաղը, սովորույթներն ու սոցիալական խնդիրները։ Նրա ամենահայտնի պիեսներից են «Պեպո»-ն, «Խաթաբալա»-ն և «Էլի մեկ զոհ»-ը, որոնք մեծ ժողովրդականություն են վայելում մինչ օրս։ Սունդուկյանը կարևոր դեր է ունեցել հայկական թատրոնի զարգացման գործում, իսկ նրա ստեղծագործությունները դարձել են հայ դրամատուրգիայի դասական նմուշներ։ Նրա անունը կրում է Գաբրիել Սունդուկյանի անվան ազգային ակադեմիական թատրոնը, որը Հայաստանի ամենահեղինակավոր թատրոններից է։ menu_book2 Տեսնել ավելին Խաչատուր Աբովյան Խաչատուր Աբովյան 1809 թ․ – 1848 թ․ Խաչատուր Աբովյանը նոր հայ գրականության հիմնադիրն է։ Նա առաջիններից էր, ով գրական ստեղծագործություններ գրեց աշխարհաբար հայերենով։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործությունը «Վերք Հայաստանի» վեպն է։ Այդ վեպը նկարագրում է հայ ժողովրդի պայքարը և ազգային ոգին։ Աբովյանը եղել է նաև մանկավարժ և լուսավորիչ։ Նա մեծ ուշադրություն է դարձրել կրթության զարգացմանը։ Իր գործունեությամբ նպաստել է ժամանակակից հայ մշակույթի ձևավորմանը։ Նրա գաղափարները մեծ ազդեցություն են ունեցել հետագա գրողների վրա։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա թողել է հարուստ գրական ժառանգություն։ Նրա անհետացումը մինչև այսօր մնում է հայկական պատմության առեղծվածներից մեկը։ menu_book5 Տեսնել ավելին Վահան Տերյան Վահան Տերյան 1885 թ․ – 1920 թ․ Վահան Տերյանը հայ քնարական պոեզիայի ամենասիրելի հեղինակներից է։ Նրա ստեղծագործություններում արտահայտված են սերը, մենությունը, կարոտը և կյանքի անցողիկությունը։ Տերյանի բանաստեղծությունները հայտնի են իրենց երաժշտականությամբ և նուրբ տրամադրությամբ։ Նա մեծ ազդեցություն է կրել եվրոպական խորհրդապաշտությունից։ Նրա պոեզիան նոր շունչ է բերել հայկական գրականությանը։ Տերյանի լեզուն մեղմ է, գեղեցիկ և հուզական։ Նրա բազմաթիվ բանաստեղծություններ դարձել են երգեր։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հետագա սերունդների բանաստեղծների վրա։ Տերյանի ստեղծագործությունները շարունակում են մնալ ամենաընթերցվողներից։ Նա համարվում է հայ քնարերգության մեծագույն վարպետներից մեկը։ menu_book4 Տեսնել ավելին Եղիշե Չարենց Եղիշե Չարենց 1897 թ․ – 1937 թ․ Եղիշե Չարենցը հայ նորագույն գրականության ամենաազդեցիկ հեղինակներից է։ Նա բանաստեղծ, արձակագիր և թարգմանիչ էր, որը նորարարական մոտեցումներ բերեց հայ պոեզիա։ Նրա ստեղծագործություններում միահյուսված են հայրենասիրությունը, հեղափոխական գաղափարները և մարդու ներքին պայքարը։ «Ես իմ անուշ Հայաստանի» բանաստեղծությունը դարձել է ազգային խորհրդանիշ։ Չարենցի լեզուն համարձակ է, հարուստ և ժամանակակից։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել 20-րդ դարի հայ գրականության զարգացման վրա։ Չնայած քաղաքական հալածանքներին, նրա ստեղծագործությունները պահպանեցին իրենց արժեքը։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ Չարենցը համարվում է հայ մշակույթի խորհրդանշական դեմքերից մեկը։ Նրա գրական ժառանգությունը շարունակում է ոգեշնչել նոր սերունդներին։ menu_book10 Տեսնել ավելին Սիլվա Կապուտիկյան Սիլվա Կապուտիկյան 1919 թ․ – 2006 թ․ Սիլվա Կապուտիկյանը հայ պոեզիայի ամենաազդեցիկ կին հեղինակներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունեն հայրենիքը, սերը, լեզուն և ազգային ինքնությունը։ Կապուտիկյանը գրել է բազմաթիվ բանաստեղծություններ և հրապարակախոսական նյութեր։ Նրա լեզուն պարզ է, բայց խորքային և զգացմունքային։ Նա մեծ ուշադրություն է դարձրել հայ լեզվի պահպանման հարցերին։ Նրա գործերը լայն ճանաչում են ստացել ինչպես Հայաստանում, այնպես էլ սփյուռքում։ Կապուտիկյանը նաև ակտիվ հասարակական գործիչ էր։ Նրա ստեղծագործությունները հաճախ նվիրված են ազգային արժեքներին։ Նա համարվում է հայ կին պոեզիայի ամենակարևոր դեմքերից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է մնալ ազդեցիկ։ menu_book2 Տեսնել ավելին