Пименов, Алексей Владимирович

Пименов, Алексей Владимирович

menu_book Посмотреть материалы

Книги автора (1)

Онлайн

Философия

Հին Պուրվա-Միմանսայի հիմնական տեքստերը․ ձևավորումը, կառուցվածքը և հայեցակարգային դրույթները

Այս աշխատությունը նվիրված է հին հնդկական փիլիսոփայության կարևորագույն ուղղություններից մեկի՝ Պուրվա-Միմանսայի ձևավորմանը, զարգացմանը, հիմնարար գրական աղբյուրներին, կառուցվածքային առանձնահատկություններին և գաղափարական հիմքերին։ Պուրվա-Միմանսան հնդկական փիլիսոփայական ավանդույթի վեց ուղղափառ դպրոցներից մեկն է, որի կենտրոնական հետաքրքրությունը Վեդաների հեղինակության, սրբազան տեքստերի մեկնաբանության, ծիսական պարտականությունների և դհարմայի բնույթի ուսումնասիրությունն է։ Այս փիլիսոփայական համակարգի առանձնահատկությունն այն է, որ այն կրոնական ծեսերը դիտարկում է ոչ միայն որպես ավանդական արարողություններ, այլև որպես մարդկային պարտքի և տիեզերական կարգի պահպանման հիմնարար միջոցներ։ Աշխատության շրջանակում ուշադրության կենտրոնում են Պուրվա-Միմանսայի ձևավորման պատմական և մտավոր նախադրյալները, այն պայմանները, որոնցում աստիճանաբար ձևավորվել է այս ուսմունքի ինքնուրույն փիլիսոփայական համակարգը, ինչպես նաև այն հիմնական տեքստերը, որոնց միջոցով պահպանվել, համակարգվել և փոխանցվել են նրա գաղափարները։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի Միմանսայի սուտրաների ուսումնասիրությունը, որոնք ավանդաբար կապվում են Ջայմինիի անվան հետ և համարվում են այս փիլիսոփայական դպրոցի հիմնարար գրական հենարանը։ Դրանցում մշակվում են վեդայական հրահանգների մեկնաբանության, ծիսական գործողությունների բնույթի, պարտականությունների դասակարգման, լեզվական արտահայտությունների իմաստի և սրբազան գիտելիքի հավաստիության հարցերը։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում նաև Շաբարասվամինիի մեկնողական ավանդույթը, որի միջոցով Միմանսայի սկզբնական դրույթները ստանում են ավելի ամբողջական տեսական մեկնաբանություն և դառնում հետագա փիլիսոփայական բանավեճերի առարկա։ Աշխատության գաղափարական առանցքներից է Վեդաների հավերժության և հեղինակազուրկ բնույթի մասին պատկերացումը, ըստ որի՝ վեդայական գիտելիքի ճշմարտացիությունը կախված չէ որևէ մարդկային հեղինակի կամ աստվածային անձի հեղինակությունից։ Այս մոտեցումը սերտորեն կապված է հնդկական իմացաբանության կարևոր խնդիրների՝ գիտելիքի աղբյուրների, լեզվի և իրականության փոխհարաբերության, բառերի ու նախադասությունների իմաստային կառուցվածքի, ինչպես նաև ճանաչողության հավաստիության չափանիշների հետ։ Պուրվա-Միմանսայի հայեցակարգային համակարգում առանձնահատուկ նշանակություն ունի դհարմայի ըմբռնումը, որը չի սահմանափակվում բարոյական ընդհանուր սկզբունքներով, այլ առաջին հերթին արտահայտվում է վեդայական կարգադրություններով սահմանված պարտադիր գործողությունների միջոցով։ Այս տեսանկյունից ծիսական գործողությունը դիտարկվում է որպես որոշակի արդյունք առաջացնող նպատակային գործընթաց, որի ազդեցությունը բացատրվում է ապուրվա հասկացության միջոցով։ Վերջինս ներկայացնում է գործողության և դրա հետագա արդյունքի միջև կապը մեկնաբանող յուրահատուկ փիլիսոփայական սկզբունքներից մեկը։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է նաև դպրոցի կառուցվածքային առանձնահատկությունների բացահայտումը՝ ցույց տալով, թե ինչպես են տարբեր հասկացություններ, մեկնաբանական կանոններ և տրամաբանական սկզբունքներ միավորվում ամբողջական տեսական համակարգի մեջ։ Միմանսայի փիլիսոփայությունը կարևոր ներդրում ունի հնդկական լեզվաբանության, տրամաբանության, իմացաբանության և հերմենևտիկայի զարգացման գործում, քանի որ այն ձևավորել է բարդ մեթոդաբանական մոտեցումներ՝ ուղղված հին սրբազան տեքստերի իմաստի, համատեքստի և կիրառության բացահայտմանը։ Այս առումով աշխատությունը հնարավորություն է տալիս դիտարկելու Պուրվա-Միմանսան ոչ միայն որպես կրոնական ծեսերի տեսություն, այլև որպես ինքնուրույն փիլիսոփայական ավանդույթ, որն առաջադրել է գիտելիքի, լեզվի, պարտականության և մարդկային գործողության վերաբերյալ հիմնարար հարցեր։ Այն արժեքավոր է հնդկական մտքի պատմությամբ, վեդայական գրականությամբ, համեմատական փիլիսոփայությամբ և կրոնական ուսմունքների մեկնաբանության մեթոդներով հետաքրքրվող ընթերցողների համար՝ նպաստելով հին հնդկական փիլիսոփայական համակարգերի ներքին տրամաբանության, գաղափարական բազմազանության և համաշխարհային մտավոր ժառանգության մեջ դրանց ունեցած նշանակության ավելի խորքային ըմբռնմանը։

Обновлено. 2026-11-21
Հին Պուրվա-Միմանսայի հիմնական տեքստերը․ ձևավորումը, կառուցվածքը և հայեցակարգային դրույթները

Бесплатно

Другие авторы

Все авторы
Մխիթար Գոշ Մխիթար Գոշ 1130 թ․ – 1213 թ․ Մխիթար Գոշ միջնադարյան հայ մեծ մտածող, իրավագետ, առակագիր, մանկավարժ և հասարակական գործիչ էր, որը ապրել է XII–XIII դարերում։ Նա հայտնի է որպես հայ իրավագիտության ամենանշանավոր ներկայացուցիչներից մեկը։ Նրա ամենահայտնի աշխատությունը «Դատաստանագիրքն» է, որը համարվում է հայկական իրավունքի կարևորագույն հուշարձաններից և երկար ժամանակ ծառայել է որպես օրենքների ժողովածու։ Մխիթար Գոշը գրել է նաև բազմաթիվ առակներ, որոնց միջոցով քարոզել է բարություն, արդարություն, իմաստություն և ազնվություն։ Նա մեծ դեր է ունեցել կրթության և մշակույթի զարգացման գործում, հիմնել է դպրոցներ և նպաստել գիտելիքների տարածմանը։ Գոշի ստեղծագործությունները կարևոր նշանակություն ունեն հայ գրականության, իրավունքի և մանկավարժության պատմության մեջ։ Նրա անունը մինչ օրս համարվում է իմաստության, արդարադատության և ազգային մշակույթի խորհրդանիշ։ menu_book9 Подробнее Մուրացան (Գրիգոր Տեր-Հովհաննիսյան) Մուրացան (Գրիգոր Տեր-Հովհաննիսյան) 1854 թ․ – 1908 թ․ Մուրացանը հայ պատմական արձակի կարևոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործությունը «Գևորգ Մարզպետունի» վեպն է։ Վեպում ներկայացվում են Հայաստանի պատմության կարևոր էջերը։ Մուրացանը մեծ հետաքրքրություն ուներ ազգային անցյալի նկատմամբ։ Նրա ստեղծագործությունները ներշնչված են հայրենասիրական գաղափարներով։ Նա ձգտել է ընթերցողին ծանոթացնել հայկական պատմությանը։ Նրա կերպարները հաճախ մարմնավորում են քաջություն և նվիրվածություն։ Մուրացանի լեզուն հարուստ է և արտահայտիչ։ Նրա գրքերը մինչ օրս մեծ հետաքրքրությամբ ընթերցվում են։ Նա կարևոր տեղ է զբաղեցնում հայ պատմավեպի զարգացման մեջ։ menu_book18 Подробнее Վահան Տերյան Վահան Տերյան 1885 թ․ – 1920 թ․ Վահան Տերյանը հայ քնարական պոեզիայի ամենասիրելի հեղինակներից է։ Նրա ստեղծագործություններում արտահայտված են սերը, մենությունը, կարոտը և կյանքի անցողիկությունը։ Տերյանի բանաստեղծությունները հայտնի են իրենց երաժշտականությամբ և նուրբ տրամադրությամբ։ Նա մեծ ազդեցություն է կրել եվրոպական խորհրդապաշտությունից։ Նրա պոեզիան նոր շունչ է բերել հայկական գրականությանը։ Տերյանի լեզուն մեղմ է, գեղեցիկ և հուզական։ Նրա բազմաթիվ բանաստեղծություններ դարձել են երգեր։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հետագա սերունդների բանաստեղծների վրա։ Տերյանի ստեղծագործությունները շարունակում են մնալ ամենաընթերցվողներից։ Նա համարվում է հայ քնարերգության մեծագույն վարպետներից մեկը։ menu_book4 Подробнее Հակոբ Պարոնյան Հակոբ Պարոնյան 1843 թ․ – 1891 թ․ Հակոբ Պարոնյանը հայ երգիծական գրականության ամենամեծ ներկայացուցիչներից է։ Նա իր ստեղծագործություններում քննադատել է հասարակական արատները, կեղծավորությունը և անարդարությունը։ Նրա հումորը սուր է և հաճախ շատ արդիական նույնիսկ այսօր։ Պարոնյանը ստեղծել է բազմաթիվ հիշարժան կերպարներ։ Նրա գործերը համատեղում են ծիծաղն ու հասարակական քննադատությունը։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ երգիծանքի զարգացման վրա։ Նրա լեզուն կենդանի է և արտահայտիչ։ Պարոնյանի ստեղծագործությունները լայնորեն ուսումնասիրվում են դպրոցներում և համալսարաններում։ Նա համարվում է հայ սատիրայի դասականը։ Նրա գրական ժառանգությունը շարունակում է հետաքրքրել ընթերցողներին։ menu_book2 Подробнее Ղազարոս Աղայան Ղազարոս Աղայան 1840 թ․ – 1911 թ․ Ղազարոս Աղայանը մանկական գրականության հիմնադիրներից է։ Նա գրել է բազմաթիվ հեքիաթներ, պատմվածքներ և կրթական նյութեր երեխաների համար։ Նրա ստեղծագործություններն ունեն դաստիարակչական և բարոյական նշանակություն։ Աղայանը նաև ակտիվ մանկավարժ էր։ Նա մեծ դեր է ունեցել ազգային կրթության զարգացման գործում։ Նրա հերոսները սովորեցնում են ազնվություն, աշխատասիրություն և բարություն։ Աղայանի լեզուն պարզ և հասկանալի է երեխաների համար։ Նրա հեքիաթները մինչ օրս ընդգրկված են դպրոցական ծրագրերում։ Մի քանի սերունդ մեծացել է նրա գրքերով։ Նա համարվում է հայ մանկական գրականության դասականներից մեկը։ menu_book5 Подробнее Գաբրիել Սունդուկյան Գաբրիել Սունդուկյան 1825 թ․ – 1912 թ․ Հայ մեծ դրամատուրգ, արձակագիր և հասարակական գործիչ էր, որը համարվում է հայկական ռեալիստական դրամատուրգիայի հիմնադիրը։ Նա ծնվել է 1825 թվականի հուլիսի 11-ին՝ Թիֆլիսում, և մահացել 1912 թվականի մարտի 29-ին։ Սունդուկյանի ստեղծագործություններում արտացոլված են XIX դարի հայ հասարակության կյանքը, կենցաղը, սովորույթներն ու սոցիալական խնդիրները։ Նրա ամենահայտնի պիեսներից են «Պեպո»-ն, «Խաթաբալա»-ն և «Էլի մեկ զոհ»-ը, որոնք մեծ ժողովրդականություն են վայելում մինչ օրս։ Սունդուկյանը կարևոր դեր է ունեցել հայկական թատրոնի զարգացման գործում, իսկ նրա ստեղծագործությունները դարձել են հայ դրամատուրգիայի դասական նմուշներ։ Նրա անունը կրում է Գաբրիել Սունդուկյանի անվան ազգային ակադեմիական թատրոնը, որը Հայաստանի ամենահեղինակավոր թատրոններից է։ menu_book2 Подробнее