Пименов, Алексей Владимирович

Пименов, Алексей Владимирович

menu_book View materials

Books by this author (1)

Online

Philosophy

Հին Պուրվա-Միմանսայի հիմնական տեքստերը․ ձևավորումը, կառուցվածքը և հայեցակարգային դրույթները

Այս աշխատությունը նվիրված է հին հնդկական փիլիսոփայության կարևորագույն ուղղություններից մեկի՝ Պուրվա-Միմանսայի ձևավորմանը, զարգացմանը, հիմնարար գրական աղբյուրներին, կառուցվածքային առանձնահատկություններին և գաղափարական հիմքերին։ Պուրվա-Միմանսան հնդկական փիլիսոփայական ավանդույթի վեց ուղղափառ դպրոցներից մեկն է, որի կենտրոնական հետաքրքրությունը Վեդաների հեղինակության, սրբազան տեքստերի մեկնաբանության, ծիսական պարտականությունների և դհարմայի բնույթի ուսումնասիրությունն է։ Այս փիլիսոփայական համակարգի առանձնահատկությունն այն է, որ այն կրոնական ծեսերը դիտարկում է ոչ միայն որպես ավանդական արարողություններ, այլև որպես մարդկային պարտքի և տիեզերական կարգի պահպանման հիմնարար միջոցներ։ Աշխատության շրջանակում ուշադրության կենտրոնում են Պուրվա-Միմանսայի ձևավորման պատմական և մտավոր նախադրյալները, այն պայմանները, որոնցում աստիճանաբար ձևավորվել է այս ուսմունքի ինքնուրույն փիլիսոփայական համակարգը, ինչպես նաև այն հիմնական տեքստերը, որոնց միջոցով պահպանվել, համակարգվել և փոխանցվել են նրա գաղափարները։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի Միմանսայի սուտրաների ուսումնասիրությունը, որոնք ավանդաբար կապվում են Ջայմինիի անվան հետ և համարվում են այս փիլիսոփայական դպրոցի հիմնարար գրական հենարանը։ Դրանցում մշակվում են վեդայական հրահանգների մեկնաբանության, ծիսական գործողությունների բնույթի, պարտականությունների դասակարգման, լեզվական արտահայտությունների իմաստի և սրբազան գիտելիքի հավաստիության հարցերը։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում նաև Շաբարասվամինիի մեկնողական ավանդույթը, որի միջոցով Միմանսայի սկզբնական դրույթները ստանում են ավելի ամբողջական տեսական մեկնաբանություն և դառնում հետագա փիլիսոփայական բանավեճերի առարկա։ Աշխատության գաղափարական առանցքներից է Վեդաների հավերժության և հեղինակազուրկ բնույթի մասին պատկերացումը, ըստ որի՝ վեդայական գիտելիքի ճշմարտացիությունը կախված չէ որևէ մարդկային հեղինակի կամ աստվածային անձի հեղինակությունից։ Այս մոտեցումը սերտորեն կապված է հնդկական իմացաբանության կարևոր խնդիրների՝ գիտելիքի աղբյուրների, լեզվի և իրականության փոխհարաբերության, բառերի ու նախադասությունների իմաստային կառուցվածքի, ինչպես նաև ճանաչողության հավաստիության չափանիշների հետ։ Պուրվա-Միմանսայի հայեցակարգային համակարգում առանձնահատուկ նշանակություն ունի դհարմայի ըմբռնումը, որը չի սահմանափակվում բարոյական ընդհանուր սկզբունքներով, այլ առաջին հերթին արտահայտվում է վեդայական կարգադրություններով սահմանված պարտադիր գործողությունների միջոցով։ Այս տեսանկյունից ծիսական գործողությունը դիտարկվում է որպես որոշակի արդյունք առաջացնող նպատակային գործընթաց, որի ազդեցությունը բացատրվում է ապուրվա հասկացության միջոցով։ Վերջինս ներկայացնում է գործողության և դրա հետագա արդյունքի միջև կապը մեկնաբանող յուրահատուկ փիլիսոփայական սկզբունքներից մեկը։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է նաև դպրոցի կառուցվածքային առանձնահատկությունների բացահայտումը՝ ցույց տալով, թե ինչպես են տարբեր հասկացություններ, մեկնաբանական կանոններ և տրամաբանական սկզբունքներ միավորվում ամբողջական տեսական համակարգի մեջ։ Միմանսայի փիլիսոփայությունը կարևոր ներդրում ունի հնդկական լեզվաբանության, տրամաբանության, իմացաբանության և հերմենևտիկայի զարգացման գործում, քանի որ այն ձևավորել է բարդ մեթոդաբանական մոտեցումներ՝ ուղղված հին սրբազան տեքստերի իմաստի, համատեքստի և կիրառության բացահայտմանը։ Այս առումով աշխատությունը հնարավորություն է տալիս դիտարկելու Պուրվա-Միմանսան ոչ միայն որպես կրոնական ծեսերի տեսություն, այլև որպես ինքնուրույն փիլիսոփայական ավանդույթ, որն առաջադրել է գիտելիքի, լեզվի, պարտականության և մարդկային գործողության վերաբերյալ հիմնարար հարցեր։ Այն արժեքավոր է հնդկական մտքի պատմությամբ, վեդայական գրականությամբ, համեմատական փիլիսոփայությամբ և կրոնական ուսմունքների մեկնաբանության մեթոդներով հետաքրքրվող ընթերցողների համար՝ նպաստելով հին հնդկական փիլիսոփայական համակարգերի ներքին տրամաբանության, գաղափարական բազմազանության և համաշխարհային մտավոր ժառանգության մեջ դրանց ունեցած նշանակության ավելի խորքային ըմբռնմանը։

Updated: 2026-11-21
Հին Պուրվա-Միմանսայի հիմնական տեքստերը․ ձևավորումը, կառուցվածքը և հայեցակարգային դրույթները

Free

Վահան Թեքեյան Վահան Թեքեյան 1878 թ․ – 1945 թ․ Վահան Թեքեյանը սփյուռքահայ գրականության ամենահայտնի բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործությունները հայտնի են իրենց խորը քնարականությամբ և հայրենասիրությամբ։ Թեքեյանը գրել է սիրո, հայրենիքի և մարդկային կյանքի մասին։ Նա նաև ակտիվ լրագրող և հասարակական գործիչ էր։ Նրա պոեզիան մեծ ճանաչում է ստացել հայկական սփյուռքում։ Թեքեյանի լեզուն նուրբ է և արտահայտիչ։ Նա կարևոր դեր է ունեցել արևմտահայ մշակույթի պահպանման գործում։ Նրա գործերը թարգմանվել են տարբեր լեզուներով։ Շատ գրականագետներ նրան անվանում են «Սփյուռքի բանաստեղծ իշխան»։ Նրա անունը շարունակում է մնալ հայ պոեզիայի կարևոր էջերից մեկը։ menu_book2 Read more Ավետիք Իսահակյան Ավետիք Իսահակյան 1875 թ․ – 1957 թ․ Ավետիք Իսահակյանը հայ քնարերգության մեծագույն ներկայացուցիչներից է։ Նրա պոեզիան լի է սիրո, հայրենիքի, կարոտի և մարդկային զգացմունքների թեմաներով։ Նրա ստեղծագործությունները մեծ ճանաչում են ստացել նաև արտերկրում։Ավետիք Իսահակյանը հայ քնարերգության ամենանշանավոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ են զբաղեցնում սերը, հայրենիքը, կարոտը և մարդու ներաշխարհը։ Իսահակյանի լեզուն առանձնանում է մեղմությամբ, երաժշտականությամբ և խոր զգացմունքայնությամբ։ Նրա հայտնի գործերից են «Աբու Լալա Մահարին» և բազմաթիվ քնարական բանաստեղծություններ։ Նա երկար տարիներ ապրել է արտասահմանում, սակայն մշտապես կապված է եղել հայրենիքի հետ։ Իսահակյանի պոեզիան մեծ ճանաչում է ստացել նաև միջազգային մակարդակով։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ Նա եղել է նաև հասարակական և մշակութային ակտիվ գործիչ։ Իսահակյանի ստեղծագործությունները շարունակում են սիրել տարբեր սերունդներ։ Նա համարվում է հայ պոեզիայի մեծագույն վարպետներից մեկը։ menu_book4 Read more Գուրգեն Մահարի Գուրգեն Մահարի 1903 թ․ – 1969 թ․ Գուրգեն Մահարին հայ արձակի և հուշագրության կարևոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործությունները հաճախ հիմնված են սեփական կյանքի փորձի վրա։ Նա նկարագրել է խորհրդային ժամանակների դժվարությունները և բանտային կյանքը։ Նրա հայտնի գործերից է «Ծաղկած փշալարեր» վեպը։ Մահարու լեզուն պարզ է, բայց խորքային և զգացմունքային։ Նրա ստեղծագործություններում կարևոր տեղ ունի մարդու ազատության գաղափարը։ Նա նաև անդրադարձել է պատմական և սոցիալական թեմաներին։ Մահարու գործերը արժեքավոր վկայություն են ժամանակաշրջանի մասին։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ժամանակակից արձակի վրա։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ուսումնասիրվել այսօր։ menu_book4 Read more Դերենիկ Դեմիրճյան Դերենիկ Դեմիրճյան 1877 թ․ – 1956 թ․ Դերենիկ Դեմիրճյանը գրող, դրամատուրգ և հասարակական գործիչ էր։ Նա առավել հայտնի է իր «Վարդանանք» պատմական վեպով, որը հայ գրականության կարևորագույն ստեղծագործություններից է։ Դեմիրճյանը մեծ հետաքրքրություն է ցուցաբերել հայկական պատմության և ազգային հերոսների նկատմամբ։ Նրա գործերում հաճախ հանդիպում են հայրենասիրական գաղափարներ։ Նա նաև գրել է բազմաթիվ պիեսներ և պատմվածքներ։ Դեմիրճյանի լեզուն հարուստ է և արտահայտիչ։ Նրա ստեղծագործությունները մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ պատմական արձակի զարգացման վրա։ Նա կարևոր դեր է ունեցել նաև հայկական թատրոնի զարգացման գործում։ Նրա աշխատանքները մինչ օրս լայնորեն ուսումնասիրվում են։ Դեմիրճյանը համարվում է հայ դասական գրականության կարևոր ներկայացուցիչներից մեկը։ menu_book7 Read more Հովհաննես Թումանյան Հովհաննես Թումանյան 1869 թ․ – 1923 թ․ Հովհաննես Թումանյանը հայ ժողովրդի ամենասիրված գրողներից և բանաստեղծներից է։ Նա ծնվել է Լոռու Դսեղ գյուղում և իր ստեղծագործություններում հաճախ պատկերել է ժողովրդական կյանքն ու ավանդույթները։ Թումանյանը գրել է հեքիաթներ, պոեմներ, պատմվածքներ և բանաստեղծություններ։ Նրա ամենահայտնի գործերից են «Գիքոր», «Անուշ», «Քաջ Նազար» և «Թմկաբերդի առումը»։ Նրա լեզուն պարզ է, բնական և հասկանալի բոլոր սերունդների համար։ Թումանյանի ստեղծագործությունները լի են հումորով, իմաստությամբ և մարդասիրությամբ։ Նա նաև ակտիվ հասարակական գործիչ էր և զբաղվել է բարեգործությամբ։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ Թումանյանը հաճախ անվանվում է «Ամենայն հայոց բանաստեղծ»։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է մնալ հայկական մշակույթի հիմնասյուներից մեկը։ menu_book11 Read more Րաֆֆի (Հակոբ Մելիք-Հակոբյան) Րաֆֆի (Հակոբ Մելիք-Հակոբյան) 1835 թ․ – 1888 թ․ Րաֆֆին հայ պատմավեպի ամենահայտնի ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ են զբաղեցնում ազգային ազատագրության և հայրենասիրության թեմաները։ «Սամվել», «Խենթը» և «Դավիթ Բեկ» վեպերը համարվում են հայ գրականության դասականներ։ Նա ստեղծել է ուժեղ և հիշվող հերոսներ։ Րաֆֆու կերպարները պայքարում են հանուն ազատության և արդարության։ Նրա գրքերը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ երիտասարդության վրա։ Նա կարողացել է պատմությունը ներկայացնել հետաքրքիր և կենդանի ձևով։ Նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս լայնորեն ընթերցվում են։ Րաֆֆին համարվում է ազգային մտածողության ձևավորման կարևոր գործիչ։ Նրա անունը մշտապես կապված է հայրենասիրական գրականության հետ։ menu_book18 Read more