Саакян, Рубен Гарегинович

Саакян, Рубен Гарегинович

menu_book Տեսնել նյութերը

Հեղինակի գրքերը (1)

Օնլայն

Պատմություն

Ֆրանս-թուրքական հարաբերությունները և Կիլիկիան 1918–1923 թվականներին

Աշխատությունը նվիրված է Առաջին համաշխարհային պատերազմի ավարտից հետո Մերձավոր Արևելքում ձևավորված քաղաքական, դիվանագիտական և ռազմաքաղաքական իրադրության ուսումնասիրությանը՝ առանձնահատուկ ուշադրություն դարձնելով Ֆրանսիայի և Թուրքիայի հարաբերությունների զարգացմանը, Կիլիկիայի ճակատագրին և տարածաշրջանի հայ բնակչության պատմական փորձառությանը։ Հեղինակը հանգամանորեն ներկայացնում է Օսմանյան կայսրության պարտությունից հետո Թուրքիայի քաղաքական վերափոխումները, ազգային շարժման ձևավորումը և քեմալական իշխանությունների արտաքին ու ներքին քաղաքականության հիմնական ուղղությունները՝ դրանք դիտարկելով հետպատերազմյան միջազգային հարաբերությունների ընդհանուր համատեքստում։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում Ֆրանսիայի մերձավորարևելյան քաղաքականությանը, նրա գաղութային և ռազմավարական շահերին, ինչպես նաև տարածաշրջանում ազդեցության պահպանմանն ուղղված դիվանագիտական քայլերին։ Ուսումնասիրության առանցքային թեմաներից է երկու պետությունների միջև հարաբերությունների աստիճանական փոփոխությունը՝ սկսած հետպատերազմյան առաջին շփումներից ու բանակցություններից մինչև 1921 թվականի Անկարայի պայմանագրի կնքումը և դրա հետևանքները։ Հեղինակը բացահայտում է, թե ինչպես Ֆրանսիայի քաղաքական հաշվարկները, եվրոպական տերությունների միջև հակասությունները, տարածաշրջանային ուժերի հարաբերակցությունը և քեմալական շարժման դիրքերի ամրապնդումը նպաստեցին ֆրանս-թուրքական հարաբերությունների նոր փուլի ձևավորմանը։ Աշխատության կարևորագույն բաժիններից մեկը նվիրված է Կիլիկիային՝ պատմական հայկական բնակավայրերով և հայ բնակչության նշանակալի ներկայությամբ առանձնացող տարածաշրջանին, որի քաղաքական պատկանելության, անվտանգության և ապագայի հարցերը հետպատերազմյան տարիներին դարձան միջազգային քաղաքականության կարևոր խնդիրներից մեկը։ Հեղինակը ներկայացնում է Կիլիկիայի հայ բնակչության ծանր կացությունը, պատերազմի և բռնագաղթերի հետևանքները, հայրենի բնակավայրեր վերադարձի հետ կապված դժվարությունները, ինչպես նաև տարածաշրջանում հայկական համայնքների վերակազմավորման և ինքնապաշտպանության փորձերը։ Հատուկ տեղ է հատկացվում Հաճընի, Զեյթունի, Այնթապի և Կիլիկիայի այլ բնակավայրերի հայության ինքնապաշտպանական պայքարին՝ ընդգծելով այդ իրադարձությունների նշանակությունը հայ ժողովրդի նորագույն պատմության մեջ։ Քննության են առնվում նաև հայ բնակչության անվտանգության, ազգային իրավունքների, քաղաքական ապագայի և միջազգային ուժերի կողմից ստանձնված պարտավորությունների հարցերը։ Հեղինակը քննադատական դիտանկյունից ուսումնասիրում է ֆրանսիական գաղութային շրջանակների քաղաքականությունը՝ ցույց տալով, թե ինչպես պետական շահերը, տարածքային հաշվարկները և դիվանագիտական փոխզիջումները հաճախ հակասում էին տարածաշրջանի ոչ թուրք ժողովուրդների, մասնավորապես՝ հայերի կենսական շահերին։ Միաժամանակ ներկայացվում է քեմալական ազգային քաղաքականության բնույթը և դրա ազդեցությունը Կիլիկիայի հայության դրության վրա։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի 1921 թվականի Անկարայի պայմանագրի ուսումնասիրությունը, քանի որ դրա կնքումը վճռորոշ փոփոխություններ առաջացրեց ֆրանս-թուրքական հարաբերություններում և անմիջական ազդեցություն ունեցավ Կիլիկիայի քաղաքական ու հասարակական կյանքի վրա։ Պայմանագրի հետևանքները դիտարկվում են հատկապես հայ բնակչության անվտանգության, հարկադրական տեղաշարժերի և հայրենի բնակավայրերից հեռանալու հանգամանքների տեսանկյունից։ Աշխատության եզրափակիչ հատվածում անդրադարձ է կատարվում 1922–1923 թվականների միջազգային զարգացումներին և Լոզանի խաղաղության համաժողովին, որի ընթացքում ձևավորվեցին հետպատերազմյան Թուրքիայի միջազգային կարգավիճակի և տարածաշրջանի քաղաքական ապագայի կարևոր դրույթները։ Այսպիսով, ուսումնասիրությունը ոչ միայն ներկայացնում է երկու պետությունների դիվանագիտական հարաբերությունների զարգացումը, այլև բացահայտում է միջազգային քաղաքականության և ազգային հարցերի փոխկապակցվածությունը՝ ցույց տալով, թե ինչպես մեծ տերությունների շահերը կարող էին կանխորոշել ամբողջ ժողովուրդների ճակատագիրը։ Գրքի կարևոր առանձնահատկություններից է պատմական իրադարձությունների ուսումնասիրությունը փաստաթղթային և արխիվային նյութերի լայն օգտագործմամբ։ Հեղինակը գիտական շրջանառության մեջ է դնում նոր արխիվային փաստաթղթեր և օտար լեզուներով հրապարակված սկզբնաղբյուրներ՝ հնարավորություն տալով առավել ամբողջական պատկերացում կազմել ուսումնասիրվող ժամանակաշրջանի դիվանագիտական գործընթացների և տարածաշրջանային իրադարձությունների մասին։ Պատմաքաղաքական վերլուծությունը զուգակցվում է միջազգային հարաբերությունների, ազգային քաղաքականության և հասարակական գործընթացների քննությամբ, ինչի շնորհիվ նյութը ներկայացվում է ոչ միայն որպես առանձին պետությունների փոխհարաբերությունների պատմություն, այլև որպես հայ ժողովրդի նորագույն պատմության կարևորագույն շրջանի ամբողջական ուսումնասիրություն։ Աշխատության պատմական և մշակութային նշանակությունը պայմանավորված է հատկապես Կիլիկիայի հայության ճակատագրի լուսաբանմամբ, քանի որ այն անդրադառնում է հայկական պատմական միջավայրի կորստին, համայնքային կյանքի խաթարմանը, ինքնապաշտպանական պայքարին և ազգային հիշողության պահպանման կարևորությանը։ Այն արժեքավոր նյութ է տրամադրում Առաջին համաշխարհային պատերազմից հետո Մերձավոր Արևելքի քաղաքական վերադասավորումների, ֆրանս-թուրքական հարաբերությունների, քեմալական շարժման, Կիլիկիայի պատմության և հայ ժողովրդի ազգային-ազատագրական պայքարի ուսումնասիրության համար։ Գիրքը կարևոր նշանակություն ունի պատմաբանների, արևելագետների, միջազգային հարաբերությունների մասնագետների, հայագիտությամբ զբաղվող հետազոտողների, ինչպես նաև Հայաստանի և Թուրքիայի նորագույն պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար՝ նպաստելով 1918–1923 թվականների բարդ ու ճակատագրական իրադարձությունների պատճառների, ընթացքի և հետևանքների խորքային ըմբռնմանը։

Թարմացվել է՝ 2026-11-21
Ֆրանս-թուրքական հարաբերությունները և Կիլիկիան 1918–1923 թվականներին

Անվճար

Հակոբ Պարոնյան Հակոբ Պարոնյան 1843 թ․ – 1891 թ․ Հակոբ Պարոնյանը հայ երգիծական գրականության ամենամեծ ներկայացուցիչներից է։ Նա իր ստեղծագործություններում քննադատել է հասարակական արատները, կեղծավորությունը և անարդարությունը։ Նրա հումորը սուր է և հաճախ շատ արդիական նույնիսկ այսօր։ Պարոնյանը ստեղծել է բազմաթիվ հիշարժան կերպարներ։ Նրա գործերը համատեղում են ծիծաղն ու հասարակական քննադատությունը։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ երգիծանքի զարգացման վրա։ Նրա լեզուն կենդանի է և արտահայտիչ։ Պարոնյանի ստեղծագործությունները լայնորեն ուսումնասիրվում են դպրոցներում և համալսարաններում։ Նա համարվում է հայ սատիրայի դասականը։ Նրա գրական ժառանգությունը շարունակում է հետաքրքրել ընթերցողներին։ menu_book2 Տեսնել ավելին Գրիգոր Զոհրապ Գրիգոր Զոհրապ 1861 թ․ – 1915 թ․ Հայ նշանավոր գրող, հրապարակախոս, իրավաբան և քաղաքական գործիչ էր։ Նա ծնվել է 1861 թվականի հունիսի 26-ին՝ Կոստանդնուպոլսում, և մահացել 1915 թվականին՝ Հայոց ցեղասպանության ժամանակ։ Զոհրապը համարվում է արևմտահայ գրականության ամենահայտնի նովելիստներից մեկը։ Նրա ստեղծագործություններում պատկերավորվում են մարդու հոգեբանությունը, հասարակական հարաբերությունները և քաղաքային կյանքի խնդիրները։ Նա գրել է բազմաթիվ պատմվածքներ և նորավեպեր, որոնք առանձնանում են իրատեսական ոճով և խոր հոգեբանական վերլուծությամբ։ Բացի գրական գործունեությունից, Զոհրապը եղել է հայտնի իրավաբան և Օսմանյան խորհրդարանի պատգամավոր։ Նրա կյանքն ու գործունեությունը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ մշակույթի և հասարակական մտքի զարգացման վրա, իսկ նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս համարվում են հայ գրականության արժեքավոր էջերից։ menu_book5 Տեսնել ավելին Վահան Թեքեյան Վահան Թեքեյան 1878 թ․ – 1945 թ․ Վահան Թեքեյանը սփյուռքահայ գրականության ամենահայտնի բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործությունները հայտնի են իրենց խորը քնարականությամբ և հայրենասիրությամբ։ Թեքեյանը գրել է սիրո, հայրենիքի և մարդկային կյանքի մասին։ Նա նաև ակտիվ լրագրող և հասարակական գործիչ էր։ Նրա պոեզիան մեծ ճանաչում է ստացել հայկական սփյուռքում։ Թեքեյանի լեզուն նուրբ է և արտահայտիչ։ Նա կարևոր դեր է ունեցել արևմտահայ մշակույթի պահպանման գործում։ Նրա գործերը թարգմանվել են տարբեր լեզուներով։ Շատ գրականագետներ նրան անվանում են «Սփյուռքի բանաստեղծ իշխան»։ Նրա անունը շարունակում է մնալ հայ պոեզիայի կարևոր էջերից մեկը։ menu_book2 Տեսնել ավելին Պարույր Սևակ Պարույր Սևակ 1924 թ․ – 1971 թ․ Պարույր Սևակը հայ գրականության ամենախոր և վերլուծական մտածող բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունեն մարդու ներաշխարհը, հասարակությունը և պատմական հիշողությունը։ Սևակը հայտնի է իր «Անլռելի զանգակատուն» պոեմով, որը նվիրված է Կոմիտասին։ Նրա լեզուն համարձակ է, նորարարական և մտավոր։ Սևակը հաճախ քննադատել է հասարակական խնդիրները և կեղծ արժեքները։ Նրա պոեզիան համադրում է զգացմունքներն ու ինտելեկտը։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ժամանակակից պոեզիայի վրա։ Նրա ստեղծագործությունները լայնորեն ուսումնասիրվում են։ Սևակը համարվում է 20-րդ դարի ամենաազդեցիկ բանաստեղծներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ոգեշնչել նոր սերունդներին։ menu_book9 Տեսնել ավելին Գուրգեն Մահարի Գուրգեն Մահարի 1903 թ․ – 1969 թ․ Գուրգեն Մահարին հայ արձակի և հուշագրության կարևոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործությունները հաճախ հիմնված են սեփական կյանքի փորձի վրա։ Նա նկարագրել է խորհրդային ժամանակների դժվարությունները և բանտային կյանքը։ Նրա հայտնի գործերից է «Ծաղկած փշալարեր» վեպը։ Մահարու լեզուն պարզ է, բայց խորքային և զգացմունքային։ Նրա ստեղծագործություններում կարևոր տեղ ունի մարդու ազատության գաղափարը։ Նա նաև անդրադարձել է պատմական և սոցիալական թեմաներին։ Մահարու գործերը արժեքավոր վկայություն են ժամանակաշրջանի մասին։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ժամանակակից արձակի վրա։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ուսումնասիրվել այսօր։ menu_book4 Տեսնել ավելին Գրիգոր Նարեկացի Գրիգոր Նարեկացի 951 թ․ – 1003 թ․ Գրիգոր Նարեկացին միջնադարյան հայ գրականության և քրիստոնեական մտքի ամենամեծ ներկայացուցիչներից է։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործությունը «Մատյան ողբերգությունն» է, որը հաճախ կոչվում է պարզապես «Նարեկ»։ Գիրքը բաղկացած է աղոթքներից և հոգևոր խորհրդածություններից։ Նարեկացին խորությամբ ուսումնասիրել է մարդու հոգին, մեղքը, ապաշխարությունն ու հավատքը։ Նրա լեզուն չափազանց հարուստ և պատկերավոր է։ Նարեկացու ստեղծագործությունները մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ հոգևոր մշակույթի վրա։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ 2015 թվականին նա հռչակվել է Կաթոլիկ եկեղեցու Վարդապետ։ Նարեկացին համարվում է համաշխարհային քրիստոնեական գրականության կարևոր հեղինակներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ուսումնասիրվել ամբողջ աշխարհում։ menu_book29 Տեսնել ավելին