Саникидзе, Л. Д.

Саникидзе, Л. Д.

menu_book Տեսնել նյութերը

Հեղինակի գրքերը (1)

Օնլայն

Պատմություն

Հռոմեական Հանրապետության պատմության արևելյան հարցը (մ.թ.ա. 200–60 թթ.)

Աշխատությունը նվիրված է Հռոմեական Հանրապետության պատմության կարևորագույն ուղղություններից մեկին՝ արևելյան հարցին, որը մ.թ.ա. II–I դարերում էական ազդեցություն է ունեցել հռոմեական պետության արտաքին քաղաքականության, ռազմական գործունեության, դիվանագիտական հարաբերությունների և միջազգային դիրքի ձևավորման վրա։ Քննության առարկան Հռոմի և Արևելյան Միջերկրականի քաղաքական աշխարհի միջև ձևավորված հարաբերություններն են՝ ընդգրկելով այն ժամանակաշրջանը, երբ Հռոմեական Հանրապետությունը աստիճանաբար ընդլայնում էր իր ազդեցությունը Մակեդոնիայում, Հունաստանում, Փոքր Ասիայում, Սիրիայում և տարածաշրջանի մյուս քաղաքական կենտրոններում։ Արևելյան հարցը ներկայացվում է որպես բազմաշերտ պատմական գործընթաց, որի հիմքում ընկած էին Հռոմի ռազմաքաղաքական շահերը, տարածքային ընդարձակման ձգտումները, առևտրատնտեսական հետաքրքրությունները, դաշնակցային հարաբերությունները և տարածաշրջանում ուժերի հավասարակշռության փոփոխությունները։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի այն հանգամանքը, որ Հռոմի արևելյան քաղաքականությունը ձևավորվում էր ոչ միայն արտաքին նվաճումների և ռազմական բախումների, այլև տեղական թագավորությունների, քաղաքային միությունների, հելլենիստական պետությունների և տարբեր քաղաքական ուժերի հետ բանակցությունների, պայմանավորվածությունների ու հակասությունների միջոցով։ Մ.թ.ա. 200–60 թվականներն ընդգրկող ժամանակահատվածը Հռոմի պատմության մեջ բնութագրվում է որպես արևելյան ուղղությամբ նրա գերիշխանության հաստատման և ամրապնդման վճռորոշ փուլ։ Այս ժամանակաշրջանում հռոմեական պետությունը ներգրավվեց Հունաստանի և Մակեդոնիայի քաղաքական իրադարձություններին, բախվեց հելլենիստական խոշոր տերությունների շահերին, ընդլայնեց իր ազդեցությունը Փոքր Ասիայում և աստիճանաբար դարձավ Արևելյան Միջերկրականի քաղաքական զարգացումների գլխավոր մասնակիցներից մեկը։ Աշխատանքի թեմատիկ շրջանակը հնարավորություն է տալիս դիտարկել Հռոմի հարաբերությունները տարածաշրջանի տարբեր պետությունների և ժողովուրդների հետ՝ բացահայտելով դրանց քաղաքական, ռազմական և դիվանագիտական շարժառիթները, ինչպես նաև հռոմեական արտաքին քաղաքականության փոփոխվող առաջնահերթությունները։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում նաև արևելյան նվաճումների ազդեցությունը հենց Հռոմեական Հանրապետության ներքին կյանքի վրա։ Նոր տարածքների ձեռքբերումը, հսկայական նյութական միջոցների և հարստությունների ներհոսքը, ռազմական արշավների շարունակականությունը և արևելյան աշխարհի հետ մշակութային շփումների խորացումը նպաստեցին հռոմեական հասարակության տնտեսական, սոցիալական և քաղաքական վերափոխումներին։ Միաժամանակ արտաքին ընդարձակումը սերտորեն կապված էր հանրապետական կառավարման համակարգում ազդեցության և իշխանության համար մղվող պայքարի, հռոմեական քաղաքական գործիչների մրցակցության և ռազմական հեղինակության աճի հետ։ Արևելյան քաղաքականության ուսումնասիրությունը կարևոր է նաև հելլենիստական աշխարհի աստիճանական վերափոխումը հասկանալու տեսանկյունից, քանի որ Հռոմի միջամտությունը փոխեց տարածաշրջանի քաղաքական կառուցվածքը և ազդեց նախկինում ինքնուրույն գործող պետությունների հետագա զարգացման վրա։ Պատմագիտական տեսանկյունից թեման հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու Հռոմեական Հանրապետության արտաքին քաղաքականության սկզբունքները, նվաճողական քաղաքականության ձևավորման մեխանիզմները, դիվանագիտության և ռազմական ուժի փոխհարաբերությունները, ինչպես նաև Հռոմի և արևելյան ժողովուրդների միջև ձևավորված քաղաքական ու մշակութային կապերը։ Աշխատանքի կարևորությունն այն է, որ այն անդրադառնում է մի պատմական գործընթացի, որի հետևանքները դուրս եկան առանձին ռազմական արշավների կամ տարածքային փոփոխությունների սահմաններից և նպաստեցին Հռոմի՝ տարածաշրջանային տերությունից միջերկրածովյան գերիշխանության հավակնող պետության վերածվելուն։ Այն արժեքավոր է Հին Հռոմի արտաքին քաղաքականությամբ, հելլենիստական պետությունների պատմությամբ, հին աշխարհի միջազգային հարաբերություններով և Միջերկրական տարածաշրջանի քաղաքական զարգացումներով հետաքրքրվող ընթերցողների, ուսանողների և հետազոտողների համար՝ հնարավորություն տալով ամբողջական պատկերացում կազմելու արևելյան ուղղությամբ Հռոմեական Հանրապետության քաղաքականության, դրա շարժառիթների և պատմական հետևանքների մասին։

Թարմացվել է՝ 2026-11-21
Հռոմեական Հանրապետության պատմության արևելյան հարցը (մ.թ.ա. 200–60 թթ.)

Անվճար

Մխիթար Գոշ Մխիթար Գոշ 1130 թ․ – 1213 թ․ Մխիթար Գոշ միջնադարյան հայ մեծ մտածող, իրավագետ, առակագիր, մանկավարժ և հասարակական գործիչ էր, որը ապրել է XII–XIII դարերում։ Նա հայտնի է որպես հայ իրավագիտության ամենանշանավոր ներկայացուցիչներից մեկը։ Նրա ամենահայտնի աշխատությունը «Դատաստանագիրքն» է, որը համարվում է հայկական իրավունքի կարևորագույն հուշարձաններից և երկար ժամանակ ծառայել է որպես օրենքների ժողովածու։ Մխիթար Գոշը գրել է նաև բազմաթիվ առակներ, որոնց միջոցով քարոզել է բարություն, արդարություն, իմաստություն և ազնվություն։ Նա մեծ դեր է ունեցել կրթության և մշակույթի զարգացման գործում, հիմնել է դպրոցներ և նպաստել գիտելիքների տարածմանը։ Գոշի ստեղծագործությունները կարևոր նշանակություն ունեն հայ գրականության, իրավունքի և մանկավարժության պատմության մեջ։ Նրա անունը մինչ օրս համարվում է իմաստության, արդարադատության և ազգային մշակույթի խորհրդանիշ։ menu_book9 Տեսնել ավելին Ներսես Շնորհալի Ներսես Շնորհալի 1102 թ․ – 1173 թ․ Ներսես Շնորհալին եղել է հայ եկեղեցու կաթողիկոս, բանաստեղծ և աստվածաբան։ Նա հայտնի է իր հոգևոր երգերով, աղոթքներով և բանաստեղծություններով։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ են զբաղեցնում բարությունը, սերը և մարդասիրությունը։ Շնորհալին ձգտել է միավորել մարդկանց և ամրապնդել քրիստոնեական արժեքները։ Նրա գրական լեզուն պարզ է, բայց միևնույն ժամանակ խորիմաստ։ Նա նաև գրել է բազմաթիվ եկեղեցական շարականներ։ Ներսես Շնորհալու ստեղծագործությունները մինչ օրս օգտագործվում են հայկական եկեղեցական կյանքում։ Նրա ազդեցությունը զգալի է հայ մշակույթի և կրթության զարգացման մեջ։ Նա համարվում է հայ միջնադարյան գրականության ամենակարևոր դեմքերից մեկը։ Նրա անունը շարունակում է մնալ ազգային հպարտության աղբյուր։ menu_book13 Տեսնել ավելին Պարույր Սևակ Պարույր Սևակ 1924 թ․ – 1971 թ․ Պարույր Սևակը հայ գրականության ամենախոր և վերլուծական մտածող բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունեն մարդու ներաշխարհը, հասարակությունը և պատմական հիշողությունը։ Սևակը հայտնի է իր «Անլռելի զանգակատուն» պոեմով, որը նվիրված է Կոմիտասին։ Նրա լեզուն համարձակ է, նորարարական և մտավոր։ Սևակը հաճախ քննադատել է հասարակական խնդիրները և կեղծ արժեքները։ Նրա պոեզիան համադրում է զգացմունքներն ու ինտելեկտը։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ժամանակակից պոեզիայի վրա։ Նրա ստեղծագործությունները լայնորեն ուսումնասիրվում են։ Սևակը համարվում է 20-րդ դարի ամենաազդեցիկ բանաստեղծներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ոգեշնչել նոր սերունդներին։ menu_book9 Տեսնել ավելին Մովսես Խորենացի Մովսես Խորենացի 410 թ․ – 490 թ․ Մովսես Խորենացին հայ պատմագրության հիմնադիրն է և հայտնի է որպես «Հայ պատմության հայր»։ Նրա «Հայոց պատմություն» աշխատությունը համարվում է հայկական պատմության կարևորագույն սկզբնաղբյուրներից մեկը։ Այն նկարագրում է հայ ժողովրդի ծագումը, թագավորությունները, մշակույթը և պատմական զարգացումը։Մովսես Խորենացին համարվում է հայ պատմագրության հիմնադիրը և հաճախ կոչվում է «Հայ պատմության հայր»։ Նրա գլխավոր աշխատությունը՝ «Հայոց պատմությունը», հայկական պատմության կարևորագույն սկզբնաղբյուրներից է։ Այս գրքում նա ներկայացրել է հայ ժողովրդի ծագումը, թագավորությունների պատմությունը և ազգային ավանդույթները։ Խորենացին օգտագործել է ինչպես գրավոր, այնպես էլ բանավոր աղբյուրներ։ Նրա աշխատությունը մեծ նշանակություն ունի ոչ միայն պատմաբանների, այլև գրականագետների համար։ Գրքի լեզուն հարուստ է և պատկերավոր։ Նա կարևոր դեր է ունեցել հայկական ազգային ինքնագիտակցության ձևավորման մեջ։ Խորենացու ազդեցությունը զգացվում է հետագա դարերի գրականության և պատմագրության վրա։ Նրա անունը դարձել է հայկական գիտական մտքի խորհրդանիշ։ Այսօր նա շարունակում է մնալ հայ մշակույթի ամենահարգված դեմքերից մեկը։ menu_book8 Տեսնել ավելին Վահան Տերյան Վահան Տերյան 1885 թ․ – 1920 թ․ Վահան Տերյանը հայ քնարական պոեզիայի ամենասիրելի հեղինակներից է։ Նրա ստեղծագործություններում արտահայտված են սերը, մենությունը, կարոտը և կյանքի անցողիկությունը։ Տերյանի բանաստեղծությունները հայտնի են իրենց երաժշտականությամբ և նուրբ տրամադրությամբ։ Նա մեծ ազդեցություն է կրել եվրոպական խորհրդապաշտությունից։ Նրա պոեզիան նոր շունչ է բերել հայկական գրականությանը։ Տերյանի լեզուն մեղմ է, գեղեցիկ և հուզական։ Նրա բազմաթիվ բանաստեղծություններ դարձել են երգեր։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հետագա սերունդների բանաստեղծների վրա։ Տերյանի ստեղծագործությունները շարունակում են մնալ ամենաընթերցվողներից։ Նա համարվում է հայ քնարերգության մեծագույն վարպետներից մեկը։ menu_book4 Տեսնել ավելին Ակսել Բակունց Ակսել Բակունց 1899 թ․ – 1937 թ․ Ակսել Բակունցը հայ արձակի ամենաբարձր մակարդակի վարպետներից է։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ ունի գյուղական կյանքի, մարդու և բնության ներդաշնակության պատկերումը։ Բակունցը առանձնանում է նուրբ հոգեբանական դիտարկումներով և լեզվական ճշգրտությամբ։ Նրա հայտնի գործերից են «Ալպիական մանուշակ», «Մթնաձոր» և այլ պատմվածքներ։ Նա համարվում է հայ կարճ արձակի անգերազանցելի հեղինակներից մեկը։ Բակունցի ստեղծագործությունները լի են մարդկային խորությամբ և լուռ տխրությամբ։ Նրա հերոսները հաճախ պայքարում են սոցիալական դժվարությունների հետ։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա թողել է մեծ գրական ժառանգություն։ Նրա գործերը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ արձակի զարգացման վրա։ Նա զոհվել է ստալինյան բռնաճնշումների ժամանակ։ menu_book5 Տեսնել ավելին