Саникидзе, Л. Д.

Саникидзе, Л. Д.

menu_book View materials

Books by this author (1)

Online

History

Հռոմեական Հանրապետության պատմության արևելյան հարցը (մ.թ.ա. 200–60 թթ.)

Աշխատությունը նվիրված է Հռոմեական Հանրապետության պատմության կարևորագույն ուղղություններից մեկին՝ արևելյան հարցին, որը մ.թ.ա. II–I դարերում էական ազդեցություն է ունեցել հռոմեական պետության արտաքին քաղաքականության, ռազմական գործունեության, դիվանագիտական հարաբերությունների և միջազգային դիրքի ձևավորման վրա։ Քննության առարկան Հռոմի և Արևելյան Միջերկրականի քաղաքական աշխարհի միջև ձևավորված հարաբերություններն են՝ ընդգրկելով այն ժամանակաշրջանը, երբ Հռոմեական Հանրապետությունը աստիճանաբար ընդլայնում էր իր ազդեցությունը Մակեդոնիայում, Հունաստանում, Փոքր Ասիայում, Սիրիայում և տարածաշրջանի մյուս քաղաքական կենտրոններում։ Արևելյան հարցը ներկայացվում է որպես բազմաշերտ պատմական գործընթաց, որի հիմքում ընկած էին Հռոմի ռազմաքաղաքական շահերը, տարածքային ընդարձակման ձգտումները, առևտրատնտեսական հետաքրքրությունները, դաշնակցային հարաբերությունները և տարածաշրջանում ուժերի հավասարակշռության փոփոխությունները։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի այն հանգամանքը, որ Հռոմի արևելյան քաղաքականությունը ձևավորվում էր ոչ միայն արտաքին նվաճումների և ռազմական բախումների, այլև տեղական թագավորությունների, քաղաքային միությունների, հելլենիստական պետությունների և տարբեր քաղաքական ուժերի հետ բանակցությունների, պայմանավորվածությունների ու հակասությունների միջոցով։ Մ.թ.ա. 200–60 թվականներն ընդգրկող ժամանակահատվածը Հռոմի պատմության մեջ բնութագրվում է որպես արևելյան ուղղությամբ նրա գերիշխանության հաստատման և ամրապնդման վճռորոշ փուլ։ Այս ժամանակաշրջանում հռոմեական պետությունը ներգրավվեց Հունաստանի և Մակեդոնիայի քաղաքական իրադարձություններին, բախվեց հելլենիստական խոշոր տերությունների շահերին, ընդլայնեց իր ազդեցությունը Փոքր Ասիայում և աստիճանաբար դարձավ Արևելյան Միջերկրականի քաղաքական զարգացումների գլխավոր մասնակիցներից մեկը։ Աշխատանքի թեմատիկ շրջանակը հնարավորություն է տալիս դիտարկել Հռոմի հարաբերությունները տարածաշրջանի տարբեր պետությունների և ժողովուրդների հետ՝ բացահայտելով դրանց քաղաքական, ռազմական և դիվանագիտական շարժառիթները, ինչպես նաև հռոմեական արտաքին քաղաքականության փոփոխվող առաջնահերթությունները։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում նաև արևելյան նվաճումների ազդեցությունը հենց Հռոմեական Հանրապետության ներքին կյանքի վրա։ Նոր տարածքների ձեռքբերումը, հսկայական նյութական միջոցների և հարստությունների ներհոսքը, ռազմական արշավների շարունակականությունը և արևելյան աշխարհի հետ մշակութային շփումների խորացումը նպաստեցին հռոմեական հասարակության տնտեսական, սոցիալական և քաղաքական վերափոխումներին։ Միաժամանակ արտաքին ընդարձակումը սերտորեն կապված էր հանրապետական կառավարման համակարգում ազդեցության և իշխանության համար մղվող պայքարի, հռոմեական քաղաքական գործիչների մրցակցության և ռազմական հեղինակության աճի հետ։ Արևելյան քաղաքականության ուսումնասիրությունը կարևոր է նաև հելլենիստական աշխարհի աստիճանական վերափոխումը հասկանալու տեսանկյունից, քանի որ Հռոմի միջամտությունը փոխեց տարածաշրջանի քաղաքական կառուցվածքը և ազդեց նախկինում ինքնուրույն գործող պետությունների հետագա զարգացման վրա։ Պատմագիտական տեսանկյունից թեման հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու Հռոմեական Հանրապետության արտաքին քաղաքականության սկզբունքները, նվաճողական քաղաքականության ձևավորման մեխանիզմները, դիվանագիտության և ռազմական ուժի փոխհարաբերությունները, ինչպես նաև Հռոմի և արևելյան ժողովուրդների միջև ձևավորված քաղաքական ու մշակութային կապերը։ Աշխատանքի կարևորությունն այն է, որ այն անդրադառնում է մի պատմական գործընթացի, որի հետևանքները դուրս եկան առանձին ռազմական արշավների կամ տարածքային փոփոխությունների սահմաններից և նպաստեցին Հռոմի՝ տարածաշրջանային տերությունից միջերկրածովյան գերիշխանության հավակնող պետության վերածվելուն։ Այն արժեքավոր է Հին Հռոմի արտաքին քաղաքականությամբ, հելլենիստական պետությունների պատմությամբ, հին աշխարհի միջազգային հարաբերություններով և Միջերկրական տարածաշրջանի քաղաքական զարգացումներով հետաքրքրվող ընթերցողների, ուսանողների և հետազոտողների համար՝ հնարավորություն տալով ամբողջական պատկերացում կազմելու արևելյան ուղղությամբ Հռոմեական Հանրապետության քաղաքականության, դրա շարժառիթների և պատմական հետևանքների մասին։

Updated: 2026-11-21
Հռոմեական Հանրապետության պատմության արևելյան հարցը (մ.թ.ա. 200–60 թթ.)

Free

Գուրգեն Մահարի Գուրգեն Մահարի 1903 թ․ – 1969 թ․ Գուրգեն Մահարին հայ արձակի և հուշագրության կարևոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործությունները հաճախ հիմնված են սեփական կյանքի փորձի վրա։ Նա նկարագրել է խորհրդային ժամանակների դժվարությունները և բանտային կյանքը։ Նրա հայտնի գործերից է «Ծաղկած փշալարեր» վեպը։ Մահարու լեզուն պարզ է, բայց խորքային և զգացմունքային։ Նրա ստեղծագործություններում կարևոր տեղ ունի մարդու ազատության գաղափարը։ Նա նաև անդրադարձել է պատմական և սոցիալական թեմաներին։ Մահարու գործերը արժեքավոր վկայություն են ժամանակաշրջանի մասին։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ժամանակակից արձակի վրա։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ուսումնասիրվել այսօր։ menu_book4 Read more Գրիգոր Զոհրապ Գրիգոր Զոհրապ 1861 թ․ – 1915 թ․ Հայ նշանավոր գրող, հրապարակախոս, իրավաբան և քաղաքական գործիչ էր։ Նա ծնվել է 1861 թվականի հունիսի 26-ին՝ Կոստանդնուպոլսում, և մահացել 1915 թվականին՝ Հայոց ցեղասպանության ժամանակ։ Զոհրապը համարվում է արևմտահայ գրականության ամենահայտնի նովելիստներից մեկը։ Նրա ստեղծագործություններում պատկերավորվում են մարդու հոգեբանությունը, հասարակական հարաբերությունները և քաղաքային կյանքի խնդիրները։ Նա գրել է բազմաթիվ պատմվածքներ և նորավեպեր, որոնք առանձնանում են իրատեսական ոճով և խոր հոգեբանական վերլուծությամբ։ Բացի գրական գործունեությունից, Զոհրապը եղել է հայտնի իրավաբան և Օսմանյան խորհրդարանի պատգամավոր։ Նրա կյանքն ու գործունեությունը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ մշակույթի և հասարակական մտքի զարգացման վրա, իսկ նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս համարվում են հայ գրականության արժեքավոր էջերից։ menu_book5 Read more Վահան Թեքեյան Վահան Թեքեյան 1878 թ․ – 1945 թ․ Վահան Թեքեյանը սփյուռքահայ գրականության ամենահայտնի բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործությունները հայտնի են իրենց խորը քնարականությամբ և հայրենասիրությամբ։ Թեքեյանը գրել է սիրո, հայրենիքի և մարդկային կյանքի մասին։ Նա նաև ակտիվ լրագրող և հասարակական գործիչ էր։ Նրա պոեզիան մեծ ճանաչում է ստացել հայկական սփյուռքում։ Թեքեյանի լեզուն նուրբ է և արտահայտիչ։ Նա կարևոր դեր է ունեցել արևմտահայ մշակույթի պահպանման գործում։ Նրա գործերը թարգմանվել են տարբեր լեզուներով։ Շատ գրականագետներ նրան անվանում են «Սփյուռքի բանաստեղծ իշխան»։ Նրա անունը շարունակում է մնալ հայ պոեզիայի կարևոր էջերից մեկը։ menu_book2 Read more Վահան Թոթովենց Վահան Թոթովենց 1894 թ․ – 1938 թ․ Վահան Թոթովենց հայ արձակագիր, դրամատուրգ և լրագրող է, որը համարվում է XX դարի հայ գրականության կարևոր դեմքերից մեկը։ Նրա ստեղծագործությունները առանձնանում են իրականության խոր ու պատկերավոր նկարագրություններով, որտեղ արտացոլված են հայ ժողովրդի կյանքը, ցավը և դիմադրողականությունը պատմական ծանր ժամանակներում։ Թոթովենցի գրականության հիմնական թեմաներն են արևմտահայ կյանքի պատկերումը, պատերազմները, գաղթը և մարդու ճակատագիրը բարդ սոցիալական ու քաղաքական պայմաններում։ Նրա գործերում հաճախ զգացվում է անձնական փորձի ազդեցությունը, ինչը դրանք դարձնում է ավելի անկեղծ և ազդեցիկ։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործություններից է «Հին Հռոմեական ճանապարհի վրա» վեպը, որտեղ նա նկարագրում է իր մանկությունը և արևմտահայ իրականությունը՝ հարուստ ու կենդանի լեզվով։ Թոթովենցը նաև զբաղվել է լրագրությամբ և հասարակական գործունեությամբ՝ մասնակցելով ժամանակի մտավոր ու քաղաքական կյանքին։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին նա կապեր է ունեցել հայկական ռազմական ու ազգային շրջանակների հետ, ինչը մեծ ազդեցություն է ունեցել նրա աշխարհայացքի վրա։ 1938 թվականին, ստալինյան բռնաճնշումների ժամանակ, նա ձերբակալվել և գնդակահարվել է։ Չնայած իր կյանքի ողբերգական ավարտին, Վահան Թոթովենցի ստեղծագործությունները այսօր համարվում են հայ գրականության արժեքավոր մաս՝ իրենց պատմական և գեղարվեստական նշանակությամբ։ menu_book2 Read more Ավետիք Իսահակյան Ավետիք Իսահակյան 1875 թ․ – 1957 թ․ Ավետիք Իսահակյանը հայ քնարերգության մեծագույն ներկայացուցիչներից է։ Նրա պոեզիան լի է սիրո, հայրենիքի, կարոտի և մարդկային զգացմունքների թեմաներով։ Նրա ստեղծագործությունները մեծ ճանաչում են ստացել նաև արտերկրում։Ավետիք Իսահակյանը հայ քնարերգության ամենանշանավոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ են զբաղեցնում սերը, հայրենիքը, կարոտը և մարդու ներաշխարհը։ Իսահակյանի լեզուն առանձնանում է մեղմությամբ, երաժշտականությամբ և խոր զգացմունքայնությամբ։ Նրա հայտնի գործերից են «Աբու Լալա Մահարին» և բազմաթիվ քնարական բանաստեղծություններ։ Նա երկար տարիներ ապրել է արտասահմանում, սակայն մշտապես կապված է եղել հայրենիքի հետ։ Իսահակյանի պոեզիան մեծ ճանաչում է ստացել նաև միջազգային մակարդակով։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ Նա եղել է նաև հասարակական և մշակութային ակտիվ գործիչ։ Իսահակյանի ստեղծագործությունները շարունակում են սիրել տարբեր սերունդներ։ Նա համարվում է հայ պոեզիայի մեծագույն վարպետներից մեկը։ menu_book4 Read more Հովհաննես Շիրազ Հովհաննես Շիրազ 1915 թ․ – 1984 թ․ Հովհաննես Շիրազը հայ ժողովրդի ամենասիրված բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործությունները խորապես կապված են հայրենիքի, մոր կերպարի և ազգային ցավի հետ։ Շիրազի լեզուն պարզ է, ժողովրդական և շատ հուզական։ Նրա հայտնի գործերից են «Հայոց դանթեականը», «Մայրս» և բազմաթիվ հայրենասիրական բանաստեղծություններ։ Նա հաճախ արտահայտել է ժողովրդի ցավն ու ուրախությունը։ Շիրազը մեծ ազդեցություն է ունեցել սերունդների վրա իր անմիջական ոճով։ Նրա պոեզիան հաճախ արտասանվում է դպրոցներում և միջոցառումների ժամանակ։ Նա համարվում է 20-րդ դարի ամենաժողովրդական բանաստեղծներից մեկը։ Նրա ստեղծագործությունները դարձել են ազգային հիշողության մաս։ Շիրազը մինչ օրս սիրելի է ընթերցողների լայն շրջանակի համար։ menu_book5 Read more