Книги автора (1)

Онлайн

История

Հռոմեական Հանրապետության պատմության արևելյան հարցը (մ.թ.ա. 200–60 թթ.)

Աշխատությունը նվիրված է Հռոմեական Հանրապետության պատմության կարևորագույն ուղղություններից մեկին՝ արևելյան հարցին, որը մ.թ.ա. II–I դարերում էական ազդեցություն է ունեցել հռոմեական պետության արտաքին քաղաքականության, ռազմական գործունեության, դիվանագիտական հարաբերությունների և միջազգային դիրքի ձևավորման վրա։ Քննության առարկան Հռոմի և Արևելյան Միջերկրականի քաղաքական աշխարհի միջև ձևավորված հարաբերություններն են՝ ընդգրկելով այն ժամանակաշրջանը, երբ Հռոմեական Հանրապետությունը աստիճանաբար ընդլայնում էր իր ազդեցությունը Մակեդոնիայում, Հունաստանում, Փոքր Ասիայում, Սիրիայում և տարածաշրջանի մյուս քաղաքական կենտրոններում։ Արևելյան հարցը ներկայացվում է որպես բազմաշերտ պատմական գործընթաց, որի հիմքում ընկած էին Հռոմի ռազմաքաղաքական շահերը, տարածքային ընդարձակման ձգտումները, առևտրատնտեսական հետաքրքրությունները, դաշնակցային հարաբերությունները և տարածաշրջանում ուժերի հավասարակշռության փոփոխությունները։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի այն հանգամանքը, որ Հռոմի արևելյան քաղաքականությունը ձևավորվում էր ոչ միայն արտաքին նվաճումների և ռազմական բախումների, այլև տեղական թագավորությունների, քաղաքային միությունների, հելլենիստական պետությունների և տարբեր քաղաքական ուժերի հետ բանակցությունների, պայմանավորվածությունների ու հակասությունների միջոցով։ Մ.թ.ա. 200–60 թվականներն ընդգրկող ժամանակահատվածը Հռոմի պատմության մեջ բնութագրվում է որպես արևելյան ուղղությամբ նրա գերիշխանության հաստատման և ամրապնդման վճռորոշ փուլ։ Այս ժամանակաշրջանում հռոմեական պետությունը ներգրավվեց Հունաստանի և Մակեդոնիայի քաղաքական իրադարձություններին, բախվեց հելլենիստական խոշոր տերությունների շահերին, ընդլայնեց իր ազդեցությունը Փոքր Ասիայում և աստիճանաբար դարձավ Արևելյան Միջերկրականի քաղաքական զարգացումների գլխավոր մասնակիցներից մեկը։ Աշխատանքի թեմատիկ շրջանակը հնարավորություն է տալիս դիտարկել Հռոմի հարաբերությունները տարածաշրջանի տարբեր պետությունների և ժողովուրդների հետ՝ բացահայտելով դրանց քաղաքական, ռազմական և դիվանագիտական շարժառիթները, ինչպես նաև հռոմեական արտաքին քաղաքականության փոփոխվող առաջնահերթությունները։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում նաև արևելյան նվաճումների ազդեցությունը հենց Հռոմեական Հանրապետության ներքին կյանքի վրա։ Նոր տարածքների ձեռքբերումը, հսկայական նյութական միջոցների և հարստությունների ներհոսքը, ռազմական արշավների շարունակականությունը և արևելյան աշխարհի հետ մշակութային շփումների խորացումը նպաստեցին հռոմեական հասարակության տնտեսական, սոցիալական և քաղաքական վերափոխումներին։ Միաժամանակ արտաքին ընդարձակումը սերտորեն կապված էր հանրապետական կառավարման համակարգում ազդեցության և իշխանության համար մղվող պայքարի, հռոմեական քաղաքական գործիչների մրցակցության և ռազմական հեղինակության աճի հետ։ Արևելյան քաղաքականության ուսումնասիրությունը կարևոր է նաև հելլենիստական աշխարհի աստիճանական վերափոխումը հասկանալու տեսանկյունից, քանի որ Հռոմի միջամտությունը փոխեց տարածաշրջանի քաղաքական կառուցվածքը և ազդեց նախկինում ինքնուրույն գործող պետությունների հետագա զարգացման վրա։ Պատմագիտական տեսանկյունից թեման հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու Հռոմեական Հանրապետության արտաքին քաղաքականության սկզբունքները, նվաճողական քաղաքականության ձևավորման մեխանիզմները, դիվանագիտության և ռազմական ուժի փոխհարաբերությունները, ինչպես նաև Հռոմի և արևելյան ժողովուրդների միջև ձևավորված քաղաքական ու մշակութային կապերը։ Աշխատանքի կարևորությունն այն է, որ այն անդրադառնում է մի պատմական գործընթացի, որի հետևանքները դուրս եկան առանձին ռազմական արշավների կամ տարածքային փոփոխությունների սահմաններից և նպաստեցին Հռոմի՝ տարածաշրջանային տերությունից միջերկրածովյան գերիշխանության հավակնող պետության վերածվելուն։ Այն արժեքավոր է Հին Հռոմի արտաքին քաղաքականությամբ, հելլենիստական պետությունների պատմությամբ, հին աշխարհի միջազգային հարաբերություններով և Միջերկրական տարածաշրջանի քաղաքական զարգացումներով հետաքրքրվող ընթերցողների, ուսանողների և հետազոտողների համար՝ հնարավորություն տալով ամբողջական պատկերացում կազմելու արևելյան ուղղությամբ Հռոմեական Հանրապետության քաղաքականության, դրա շարժառիթների և պատմական հետևանքների մասին։

Обновлено. 2026-11-21
Հռոմեական Հանրապետության պատմության արևելյան հարցը (մ.թ.ա. 200–60 թթ.)

Бесплатно

Другие авторы

Все авторы
Ավետիք Իսահակյան Ավետիք Իսահակյան 1875 թ․ – 1957 թ․ Ավետիք Իսահակյանը հայ քնարերգության մեծագույն ներկայացուցիչներից է։ Նրա պոեզիան լի է սիրո, հայրենիքի, կարոտի և մարդկային զգացմունքների թեմաներով։ Նրա ստեղծագործությունները մեծ ճանաչում են ստացել նաև արտերկրում։Ավետիք Իսահակյանը հայ քնարերգության ամենանշանավոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ են զբաղեցնում սերը, հայրենիքը, կարոտը և մարդու ներաշխարհը։ Իսահակյանի լեզուն առանձնանում է մեղմությամբ, երաժշտականությամբ և խոր զգացմունքայնությամբ։ Նրա հայտնի գործերից են «Աբու Լալա Մահարին» և բազմաթիվ քնարական բանաստեղծություններ։ Նա երկար տարիներ ապրել է արտասահմանում, սակայն մշտապես կապված է եղել հայրենիքի հետ։ Իսահակյանի պոեզիան մեծ ճանաչում է ստացել նաև միջազգային մակարդակով։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ Նա եղել է նաև հասարակական և մշակութային ակտիվ գործիչ։ Իսահակյանի ստեղծագործությունները շարունակում են սիրել տարբեր սերունդներ։ Նա համարվում է հայ պոեզիայի մեծագույն վարպետներից մեկը։ menu_book4 Подробнее Հրանտ Մաթևոսյան Հրանտ Մաթևոսյան 1935 թ․ – 2002 թ․ Հրանտ Մաթևոսյանը համարվում է 20-րդ դարի հայ արձակի մեծագույն վարպետներից մեկը։ Նրա ստեղծագործություններում խորությամբ ներկայացված են գյուղական կյանքը, մարդկային հարաբերությունները և ազգային մտածողությունը։Հրանտ Մաթևոսյանը հայ արձակի ամենամեծ վարպետներից է։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ ունի գյուղական աշխարհի, մարդու և բնության փոխհարաբերությունը։ Նա հայտնի է իր խորը հոգեբանական դիտարկումներով և յուրահատուկ լեզվով։ Նրա գործերը հաճախ ներկայացնում են մարդու ներքին պայքարը և ազգային մտածողությունը։ Մաթևոսյանի հայտնի գործերից են «Մենք ենք, մեր սարերը» և բազմաթիվ պատմվածքներ։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ժամանակակից գրականության վրա։ Նրա լեզուն պատկերավոր և փիլիսոփայական է։ Նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս ուսումնասիրվում են։ Նա համարվում է 20-րդ դարի հայ արձակի հիմնասյուներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը ազգային արժեք է։ menu_book4 Подробнее Խաչատուր Աբովյան Խաչատուր Աբովյան 1809 թ․ – 1848 թ․ Խաչատուր Աբովյանը նոր հայ գրականության հիմնադիրն է։ Նա առաջիններից էր, ով գրական ստեղծագործություններ գրեց աշխարհաբար հայերենով։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործությունը «Վերք Հայաստանի» վեպն է։ Այդ վեպը նկարագրում է հայ ժողովրդի պայքարը և ազգային ոգին։ Աբովյանը եղել է նաև մանկավարժ և լուսավորիչ։ Նա մեծ ուշադրություն է դարձրել կրթության զարգացմանը։ Իր գործունեությամբ նպաստել է ժամանակակից հայ մշակույթի ձևավորմանը։ Նրա գաղափարները մեծ ազդեցություն են ունեցել հետագա գրողների վրա։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա թողել է հարուստ գրական ժառանգություն։ Նրա անհետացումը մինչև այսօր մնում է հայկական պատմության առեղծվածներից մեկը։ menu_book5 Подробнее Հակոբ Պարոնյան Հակոբ Պարոնյան 1843 թ․ – 1891 թ․ Հակոբ Պարոնյանը հայ երգիծական գրականության ամենամեծ ներկայացուցիչներից է։ Նա իր ստեղծագործություններում քննադատել է հասարակական արատները, կեղծավորությունը և անարդարությունը։ Նրա հումորը սուր է և հաճախ շատ արդիական նույնիսկ այսօր։ Պարոնյանը ստեղծել է բազմաթիվ հիշարժան կերպարներ։ Նրա գործերը համատեղում են ծիծաղն ու հասարակական քննադատությունը։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ երգիծանքի զարգացման վրա։ Նրա լեզուն կենդանի է և արտահայտիչ։ Պարոնյանի ստեղծագործությունները լայնորեն ուսումնասիրվում են դպրոցներում և համալսարաններում։ Նա համարվում է հայ սատիրայի դասականը։ Նրա գրական ժառանգությունը շարունակում է հետաքրքրել ընթերցողներին։ menu_book2 Подробнее Պերճ Պռոշյան Պերճ Պռոշյան 1837 թ․ – 1907 թ․ Պերճ Պռոշյանը հայ ռեալիստական արձակի կարևոր ներկայացուցիչներից է։ Նա իր ստեղծագործություններում պատկերել է գյուղական կյանքը և հասարակ մարդկանց առօրյան։ Նրա հերոսները սովորական մարդիկ են՝ իրենց խնդիրներով ու երազանքներով։ Պռոշյանը մեծ ուշադրություն է դարձրել սոցիալական հարցերին։ Նրա գրքերը արժեքավոր տեղեկություններ են տալիս 19-րդ դարի հայկական կյանքի մասին։ Նա կարևորել է կրթության և լուսավորության դերը։ Նրա լեզուն պարզ է և բնական։ Պռոշյանի ստեղծագործությունները աչքի են ընկնում իրատեսական նկարագրություններով։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ արձակի զարգացման վրա։ Նրա անունը շարունակում է հիշվել որպես ռեալիզմի կարևոր ներկայացուցիչ։ menu_book3 Подробнее Վահան Թեքեյան Վահան Թեքեյան 1878 թ․ – 1945 թ․ Վահան Թեքեյանը սփյուռքահայ գրականության ամենահայտնի բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործությունները հայտնի են իրենց խորը քնարականությամբ և հայրենասիրությամբ։ Թեքեյանը գրել է սիրո, հայրենիքի և մարդկային կյանքի մասին։ Նա նաև ակտիվ լրագրող և հասարակական գործիչ էր։ Նրա պոեզիան մեծ ճանաչում է ստացել հայկական սփյուռքում։ Թեքեյանի լեզուն նուրբ է և արտահայտիչ։ Նա կարևոր դեր է ունեցել արևմտահայ մշակույթի պահպանման գործում։ Նրա գործերը թարգմանվել են տարբեր լեզուներով։ Շատ գրականագետներ նրան անվանում են «Սփյուռքի բանաստեղծ իշխան»։ Նրա անունը շարունակում է մնալ հայ պոեզիայի կարևոր էջերից մեկը։ menu_book2 Подробнее