Սարգսյան, Նելլի Պերճի

Գրականություն

Այս ուսումնասիրությունը նվիրված է Մկրտիչ Էմինի գիտական ժառանգությանը և հայագիտության զարգացման գործում նրա ունեցած նշանակալի դերին։ Աշխատանքի կենտրոնում նրա բազմակողմանի գործունեությունն է՝ որպես հայագետ, բանասեր, պատմաբան, աղբյուրագետ և հայկական մշակույթի հետազոտող, որի ուսումնասիրությունները կարևոր դեր են ունեցել հայ ժողովրդի պատմության, լեզվի, գրականության և հոգևոր մշակույթի գիտական ուսումնասիրման գործընթացում։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են Էմինի գիտական հետաքրքրությունների հիմնական ուղղությունները և այն մեթոդները, որոնց միջոցով նա փորձել է ուսումնասիրել հայոց անցյալի տարբեր կողմերը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում նրա աշխատանքներին, որոնք վերաբերում են հին և միջնադարյան հայկական գրականությանն ու պատմագրությանը, հայ մատենագրական աղբյուրներին, ժողովրդական ավանդություններին, առասպելաբանությանը և հայ մշակույթի ձևավորման պատմական գործընթացներին։ Նրա գիտական գործունեության կարևոր առանձնահատկություններից է հայկական աղբյուրների հավաքագրումը, ուսումնասիրությունն ու գիտական շրջանառության մեջ դնելը, ինչը հնարավորություն է տվել հետագա հետազոտողներին օգտվել արժեքավոր նյութերից և նոր տեսանկյուններից ուսումնասիրել հայ ժողովրդի մշակութային ժառանգությունը։ Աշխատանքը կարող է անդրադառնալ նաև Էմինի մասնակցությանը հայագիտության՝ որպես գիտական առանձին բնագավառի ձևավորման գործընթացին և նրա կապերին ժամանակի գիտական ու մտավոր միջավայրի հետ։ Նրա ուսումնասիրություններում հայ ժողովրդի պատմությունն ու մշակույթը հաճախ դիտարկվում են ավելի լայն տարածաշրջանային և համեմատական համատեքստում, ինչը նպաստում է տարբեր մշակույթների միջև առկա կապերի և փոխազդեցությունների բացահայտմանը։ Կարևոր նշանակություն ունի նաև նրա վերաբերմունքը հայ հին գրականության և բանահյուսության նկատմամբ, քանի որ այդ նյութերի ուսումնասիրության միջոցով նա փորձել է բացահայտել հայկական մշակույթի հնագույն շերտերը, ժողովրդական պատկերացումների ձևավորումն ու պատմական հիշողության պահպանման մեխանիզմները։ Հետազոտությունը կարող է գնահատել նաև նրա աշխատությունների աղբյուրագիտական արժեքը և դրանց ազդեցությունը հետագա հայագիտական ուսումնասիրությունների վրա։ Միաժամանակ ուշադրություն է դարձվում այն սահմանափակումներին ու գիտական մոտեցումներին, որոնք բնորոշ էին նրա ժամանակաշրջանին, որպեսզի նրա ժառանգությունը գնահատվի պատմական գիտության զարգացման համապատասխան համատեքստում։ Էմինի գիտական գործունեությունը կարևոր է ոչ միայն կոնկրետ փաստերի կամ աղբյուրների ուսումնասիրության, այլև հայ մշակույթի նկատմամբ համակարգված գիտական հետաքրքրության ձևավորման տեսանկյունից։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը ներկայացնում է Մկրտիչ Էմինին որպես հայագիտության կարևոր ներկայացուցիչ, որի բազմաբնույթ ուսումնասիրությունները նպաստել են հայոց պատմության, լեզվի, գրականության, բանահյուսության և մշակույթի գիտական ճանաչմանը և նշանակալի հիմք են ստեղծել հետագա հայագիտական հետազոտությունների զարգացման համար։