Սարգսյան, Շողիկ Հրաչի

Մանկավարժություն

Աշխատությունը նվիրված է շարահյուսական գիտելիքների ուսուցման դերին կրտսեր դպրոցականների խոսքի զարգացման գործընթացում։ Ուսումնասիրության կենտրոնում այն գաղափարն է, որ նախադասության կառուցվածքի, բառերի միջև քերականական կապերի և խոսքի ճիշտ կազմակերպման վերաբերյալ գիտելիքների աստիճանական յուրացումը կարևոր հիմք է երեխայի բանավոր և գրավոր խոսքի զարգացման համար։ Աշխատության շրջանակում դիտարկվում են կրտսեր դպրոցականների տարիքային և հոգեբանական առանձնահատկությունները, նրանց լեզվական կարողությունների ձևավորման օրինաչափությունները և շարահյուսական նյութի ուսուցման արդյունավետ կազմակերպման պայմանները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում պարզ և բարդ նախադասությունների կառուցվածքի ընկալմանը, նախադասության անդամների ճիշտ կիրառմանը, բառերի կապակցմանը, մտքերը հաջորդական և տրամաբանական ձևով արտահայտելուն, ինչպես նաև խոսքի կառուցվածքային ու բովանդակային հստակության ապահովմանը։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ ուսուցման տարբեր մեթոդների և վարժությունների կիրառմանը, որոնք նպաստում են երեխաների շարահյուսական մտածողության, լեզվական զգացողության և հաղորդակցական կարողությունների զարգացմանը։ Կարևոր տեղ է հատկացվում գործնական առաջադրանքներին, նախադասությունների կազմմանը և վերափոխմանը, տեքստերի վերլուծությանը, նկարների կամ իրավիճակների հիման վրա պատմություններ ստեղծելուն և սեփական մտքերը գրավոր ու բանավոր ձևով ձևակերպելուն։ Ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, որ շարահյուսական գիտելիքների ուսուցումը արդյունավետ է այն դեպքում, երբ այն չի սահմանափակվում կանոնների մեխանիկական յուրացմամբ, այլ անմիջականորեն կապվում է խոսքային գործունեության և իրական հաղորդակցական իրավիճակների հետ։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել տարրական դասարանների ուսուցիչների, մանկավարժների, մեթոդիստների և ապագա մասնագետների համար՝ որպես կրտսեր դպրոցականների խոսքի զարգացմանն ուղղված ուսուցման մեթոդների և մոտեցումների ուսումնասիրման նյութ։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը ընդգծում է շարահյուսական գիտելիքների և խոսքի զարգացման փոխկապակցվածությունը՝ կարևորելով լեզվական նյութի գործնական, նպատակային և տարիքին համապատասխան ուսուցումը։