Հեղինակի գրքերը (1)

Օնլայն

Լեզվաբանություն

Արաբական փոխառությունների բառային և իմաստային փոփոխությունները ժամանակակից դարի և տաջիկերեն լեզուներում

Աշխատությունը նվիրված է արաբական փոխառությունների բառային և իմաստային փոփոխությունների ուսումնասիրությանը ժամանակակից դարի և տաջիկերեն լեզուներում՝ ներկայացնելով արաբերենի պատմական և մշակութային ազդեցությունը պարսկերեն լեզվական աշխարհի երկու կարևոր ներկայացուցիչների բառապաշարի ձևավորման և զարգացման գործընթացներում։ Ուսումնասիրության առանցքում արաբական ծագում ունեցող բառերի փոխառության, յուրացման, գործածության և իմաստային վերափոխման առանձնահատկություններն են, ինչպես նաև այն լեզվական օրինաչափությունները, որոնց միջոցով օտար լեզվից ներթափանցած բառերը ժամանակի ընթացքում դառնում են ընդունող լեզվի բառային համակարգի բնական բաղադրիչ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում դարիի և տաջիկերենի պատմական զարգացման պայմաններին, արաբերենի հետ ունեցած երկարատև լեզվամշակութային շփումներին և այդ շփումների հետևանքով առաջացած բառապաշարային ընդհանրություններին ու տարբերություններին։ Արաբական փոխառությունները կարևոր տեղ են զբաղեցնում պարսկերեն լեզվական ավանդույթում՝ ընդգրկելով հասարակական կյանքի, գիտության, կրոնի, կրթության, գրականության, փիլիսոփայության, վարչական կառավարման և առօրյա հաղորդակցության տարբեր ոլորտներ։ Դրանց մի մասը երկու լեզուներում պահպանել է սկզբնական նշանակությունը, իսկ մյուսները ենթարկվել են իմաստային ընդլայնման, նեղացման, փոփոխության կամ նոր իմաստային երանգների ձեռքբերման։ Նման գործընթացները պայմանավորված են ոչ միայն լեզվական ներքին զարգացումներով, այլև տարբեր պատմական իրադարձություններով, հասարակական հարաբերությունների փոփոխություններով, մշակութային միջավայրով և լեզվակիր հանրությունների հաղորդակցական պահանջներով։ Աշխատանքի կարևոր ուղղություններից է դարիի և տաջիկերենի բառապաշարի համեմատական դիտարկումը՝ բացահայտելու համար արաբական ծագում ունեցող բառերի գործածության առանձնահատկությունները, դրանց իմաստային տարբերակները և երկու լեզուներում ձևավորված յուրահատուկ նշանակությունները։ Այս տեսանկյունից ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալու, թե ինչպես կարող են նույն ծագումն ունեցող բառերը տարբեր լեզվական և մշակութային պայմաններում ձեռք բերել տարբեր իմաստային բովանդակություն, գործառույթ և կիրառության շրջանակ։ Թեման առանձնահատուկ նշանակություն ունի նաև այն պատճառով, որ դարին և տաջիկերենը, ունենալով ընդհանուր պարսկերեն լեզվական հիմք, զարգացել են տարբեր պատմաքաղաքական և սոցիալմշակութային միջավայրերում, ինչն արտացոլվել է դրանց ժամանակակից բառապաշարի կառուցվածքում և իմաստային համակարգում։ Արաբական փոխառությունների ուսումնասիրությունը թույլ է տալիս բացահայտել այդ տարբեր միջավայրերի ազդեցությունը լեզվական զարգացման վրա, տարբերակել ընդհանուր ժառանգված բառապաշարը հետագա լեզվական նորամուծություններից և ավելի հստակ պատկերացում կազմել երկու լեզուների փոխհարաբերությունների մասին։ Աշխատանքը կարևոր է իրանագիտության, համեմատական լեզվաբանության, բառագիտության, իմաստաբանության և արաբական լեզվամշակութային ազդեցությունների ուսումնասիրության տեսանկյունից։ Այն արժեքավոր նյութ է տրամադրում արաբական փոխառությունների պատմական զարգացման, լեզուների միջև բառային կապերի և իմաստային փոփոխությունների օրինաչափությունների ուսումնասիրման համար՝ միաժամանակ նպաստելով ժամանակակից դարիի և տաջիկերենի բառապաշարային առանձնահատկությունների առավել խորքային ընկալմանը։ Ուսումնասիրությունը կարող է օգտակար լինել լեզվաբանների, իրանագետների, արաբագետների, թարգմանիչների, արևելագետների, ինչպես նաև պարսկերեն լեզվի տարբերակներով և լեզվական շփումների պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Թարմացվել է՝ 2026-11-21
Արաբական փոխառությունների բառային և իմաստային փոփոխությունները ժամանակակից դարի և տաջիկերեն լեզուներում

Անվճար

Եղիշե Չարենց Եղիշե Չարենց 1897 թ․ – 1937 թ․ Եղիշե Չարենցը հայ նորագույն գրականության ամենաազդեցիկ հեղինակներից է։ Նա բանաստեղծ, արձակագիր և թարգմանիչ էր, որը նորարարական մոտեցումներ բերեց հայ պոեզիա։ Նրա ստեղծագործություններում միահյուսված են հայրենասիրությունը, հեղափոխական գաղափարները և մարդու ներքին պայքարը։ «Ես իմ անուշ Հայաստանի» բանաստեղծությունը դարձել է ազգային խորհրդանիշ։ Չարենցի լեզուն համարձակ է, հարուստ և ժամանակակից։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել 20-րդ դարի հայ գրականության զարգացման վրա։ Չնայած քաղաքական հալածանքներին, նրա ստեղծագործությունները պահպանեցին իրենց արժեքը։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ Չարենցը համարվում է հայ մշակույթի խորհրդանշական դեմքերից մեկը։ Նրա գրական ժառանգությունը շարունակում է ոգեշնչել նոր սերունդներին։ menu_book10 Տեսնել ավելին Հովհաննես Շիրազ Հովհաննես Շիրազ 1915 թ․ – 1984 թ․ Հովհաննես Շիրազը հայ ժողովրդի ամենասիրված բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործությունները խորապես կապված են հայրենիքի, մոր կերպարի և ազգային ցավի հետ։ Շիրազի լեզուն պարզ է, ժողովրդական և շատ հուզական։ Նրա հայտնի գործերից են «Հայոց դանթեականը», «Մայրս» և բազմաթիվ հայրենասիրական բանաստեղծություններ։ Նա հաճախ արտահայտել է ժողովրդի ցավն ու ուրախությունը։ Շիրազը մեծ ազդեցություն է ունեցել սերունդների վրա իր անմիջական ոճով։ Նրա պոեզիան հաճախ արտասանվում է դպրոցներում և միջոցառումների ժամանակ։ Նա համարվում է 20-րդ դարի ամենաժողովրդական բանաստեղծներից մեկը։ Նրա ստեղծագործությունները դարձել են ազգային հիշողության մաս։ Շիրազը մինչ օրս սիրելի է ընթերցողների լայն շրջանակի համար։ menu_book5 Տեսնել ավելին Սիամանթո (Ատոմ Յարճանյան) Սիամանթո (Ատոմ Յարճանյան) 1878 թ․ – 1915 թ․ Սիամանթոն արևմտահայ գրականության ամենահզոր բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործությունները նվիրված են ազգային պայքարին, ազատությանը և մարդկային արժանապատվությանը։ Նա մեծ ցավով նկարագրել է հայ ժողովրդի ողբերգական ճակատագիրը։ Սիամանթոյի լեզուն ուժեղ է, կրակոտ և հուզական։ Նրա պոեզիան հաճախ արտահայտում է բողոք և արդարության պահանջ։ Հայոց ցեղասպանության տարիներին նա զոհվել է օսմանյան իշխանությունների կողմից։ Նրա գործերը դարձել են ազգային հիշողության կարևոր մաս։ Սիամանթոն մեծ ազդեցություն է ունեցել հետագա հայ բանաստեղծների վրա։ Նրա ստեղծագործությունները շարունակում են արդիական մնալ։ Նա համարվում է ազատատենչ պոեզիայի խորհրդանիշներից մեկը։ menu_book2 Տեսնել ավելին Րաֆֆի (Հակոբ Մելիք-Հակոբյան) Րաֆֆի (Հակոբ Մելիք-Հակոբյան) 1835 թ․ – 1888 թ․ Րաֆֆին հայ պատմավեպի ամենահայտնի ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ են զբաղեցնում ազգային ազատագրության և հայրենասիրության թեմաները։ «Սամվել», «Խենթը» և «Դավիթ Բեկ» վեպերը համարվում են հայ գրականության դասականներ։ Նա ստեղծել է ուժեղ և հիշվող հերոսներ։ Րաֆֆու կերպարները պայքարում են հանուն ազատության և արդարության։ Նրա գրքերը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ երիտասարդության վրա։ Նա կարողացել է պատմությունը ներկայացնել հետաքրքիր և կենդանի ձևով։ Նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս լայնորեն ընթերցվում են։ Րաֆֆին համարվում է ազգային մտածողության ձևավորման կարևոր գործիչ։ Նրա անունը մշտապես կապված է հայրենասիրական գրականության հետ։ menu_book18 Տեսնել ավելին Վահան Տերյան Վահան Տերյան 1885 թ․ – 1920 թ․ Վահան Տերյանը հայ քնարական պոեզիայի ամենասիրելի հեղինակներից է։ Նրա ստեղծագործություններում արտահայտված են սերը, մենությունը, կարոտը և կյանքի անցողիկությունը։ Տերյանի բանաստեղծությունները հայտնի են իրենց երաժշտականությամբ և նուրբ տրամադրությամբ։ Նա մեծ ազդեցություն է կրել եվրոպական խորհրդապաշտությունից։ Նրա պոեզիան նոր շունչ է բերել հայկական գրականությանը։ Տերյանի լեզուն մեղմ է, գեղեցիկ և հուզական։ Նրա բազմաթիվ բանաստեղծություններ դարձել են երգեր։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հետագա սերունդների բանաստեղծների վրա։ Տերյանի ստեղծագործությունները շարունակում են մնալ ամենաընթերցվողներից։ Նա համարվում է հայ քնարերգության մեծագույն վարպետներից մեկը։ menu_book4 Տեսնել ավելին Պերճ Պռոշյան Պերճ Պռոշյան 1837 թ․ – 1907 թ․ Պերճ Պռոշյանը հայ ռեալիստական արձակի կարևոր ներկայացուցիչներից է։ Նա իր ստեղծագործություններում պատկերել է գյուղական կյանքը և հասարակ մարդկանց առօրյան։ Նրա հերոսները սովորական մարդիկ են՝ իրենց խնդիրներով ու երազանքներով։ Պռոշյանը մեծ ուշադրություն է դարձրել սոցիալական հարցերին։ Նրա գրքերը արժեքավոր տեղեկություններ են տալիս 19-րդ դարի հայկական կյանքի մասին։ Նա կարևորել է կրթության և լուսավորության դերը։ Նրա լեզուն պարզ է և բնական։ Պռոշյանի ստեղծագործությունները աչքի են ընկնում իրատեսական նկարագրություններով։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ արձակի զարգացման վրա։ Նրա անունը շարունակում է հիշվել որպես ռեալիզմի կարևոր ներկայացուցիչ։ menu_book3 Տեսնել ավելին