Сотавов, Надыр-паша Алыпкачевич

Сотавов, Надыр-паша Алыпкачевич

menu_book Տեսնել նյութերը

Հեղինակի գրքերը (1)

Օնլայն

Պատմություն

Հյուսիսային Կովկասը XVIII դարի ռուս-իրանական և ռուս-թուրքական հարաբերություններում (Կոստանդնուպոլսի պայմանագրից մինչև Քյուչուկ-Կայնարջայի հաշտության պայմանագիրը՝ 1700–1774 թթ.)

Աշխատությունը նվիրված է XVIII դարի Հյուսիսային Կովկասի քաղաքական, ռազմավարական և դիվանագիտական նշանակության ուսումնասիրությանը՝ այն դիտարկելով Ռուսաստանի, Իրանի և Օսմանյան կայսրության միջև ձևավորված բարդ հարաբերությունների համատեքստում։ Հետազոտության առանցքում տարածաշրջանի նկատմամբ երեք խոշոր տերությունների քաղաքական շահերն են, նրանց միջև ծավալված մրցակցությունը, տարածքային ազդեցության ընդլայնման ձգտումները և Կովկասում քաղաքական գերիշխանություն հաստատելու փորձերը։ XVIII դարը Հյուսիսային Կովկասի պատմության մեջ առանձնահատուկ նշանակություն ունեցող ժամանակաշրջան էր, երբ տարածաշրջանը վերածվել էր Ռուսաստանի, Իրանի և Օսմանյան կայսրության աշխարհաքաղաքական շահերի բախման կարևոր կենտրոններից մեկի։ Նրա աշխարհագրական դիրքը՝ Սև և Կասպից ծովերի միջև, ինչպես նաև դեպի Հարավային Կովկաս, Մերձավոր Արևելք և Կենտրոնական Ասիա տանող ճանապարհների նկատմամբ վերահսկողության հնարավորությունը տարածաշրջանին հաղորդում էին ռազմաքաղաքական և տնտեսական մեծ նշանակություն։ Ուսումնասիրության մեջ ուշադրության կենտրոնում են Ռուսաստանի արտաքին քաղաքականության աստիճանական ակտիվացումը Կովկասում, Իրանի և Օսմանյան կայսրության ավանդական ազդեցության պահպանումն ու ամրապնդումը, ինչպես նաև այդ պետությունների միջև ձևավորված դիվանագիտական հարաբերությունների և ռազմական հակամարտությունների փոխազդեցությունը։ Հատուկ կարևորություն ունի Կոստանդնուպոլսի պայմանագրից մինչև Քյուչուկ-Կայնարջայի հաշտության պայմանագիրն ընդգրկող պատմական ժամանակաշրջանը, որի ընթացքում տարածաշրջանի քաղաքական իրադրությունը բազմիցս փոփոխվել է՝ պայմանավորված ռազմական արշավանքներով, դիվանագիտական բանակցություններով, պայմանագրային համաձայնություններով և տերությունների միջև ուժերի հարաբերակցության փոփոխությամբ։ Աշխատանքը հնարավորություն է տալիս դիտարկելու, թե ինչպես էին Ռուսաստանի, Իրանի և Օսմանյան կայսրության ռազմավարական նպատակները պայմանավորում Հյուսիսային Կովկասի քաղաքական զարգացումները, ինչ դեր էին խաղում տարածաշրջանի ժողովուրդները, տեղական իշխանություններն ու քաղաքական կազմավորումները միջազգային հարաբերությունների համակարգում, և ինչպես էին արտաքին ուժերի շահերը ներգործում նրանց քաղաքական կողմնորոշումների ու փոխհարաբերությունների վրա։ Կարևորվում է նաև պայմանագրերի և դիվանագիտական համաձայնությունների պատմական նշանակությունը, քանի որ դրանք ոչ միայն արտահայտում էին տվյալ ժամանակաշրջանի քաղաքական ուժերի հարաբերակցությունը, այլև հիմք էին ստեղծում տարածաշրջանում հետագա ազդեցության սահմանների, քաղաքական կարգավորումների և նոր հակասությունների ձևավորման համար։ Պատմական իրադարձությունների ուսումնասիրությունը նպաստում է XVIII դարի միջազգային հարաբերությունների առանձնահատկությունների, տարածաշրջանային հակամարտությունների պատճառների և մեծ տերությունների արտաքին քաղաքականության մեխանիզմների առավել ամբողջական ընկալմանը։ Աշխատության գիտական արժեքը պայմանավորված է Հյուսիսային Կովկասի պատմությունը ռուս-իրանական և ռուս-թուրքական հարաբերությունների լայն համատեքստում ներկայացնելու հնարավորությամբ՝ բացահայտելով տարածաշրջանի տեղը Արևելյան Եվրոպայի, Կովկասի և Մերձավոր Արևելքի քաղաքական գործընթացների փոխկապակցված համակարգում։ Այն կարևոր նշանակություն ունի Կովկասի քաղաքական պատմությամբ, Ռուսաստանի արտաքին քաղաքականությամբ, իրանական և օսմանյան պատմությամբ, միջազգային դիվանագիտությամբ ու աշխարհաքաղաքական գործընթացներով հետաքրքրվող ընթերցողների, ուսանողների և հետազոտողների համար՝ հնարավորություն ընձեռելով ավելի խորությամբ հասկանալու XVIII դարում տարածաշրջանում ձևավորված քաղաքական իրադրությունը և այն պատմական նախադրյալները, որոնք հետագայում էական ազդեցություն են ունեցել Կովկասի քաղաքական զարգացման վրա։

Թարմացվել է՝ 2026-11-21
Հյուսիսային Կովկասը XVIII դարի ռուս-իրանական և ռուս-թուրքական հարաբերություններում (Կոստանդնուպոլսի պայմանագրից մինչև Քյուչուկ-Կայնարջայի հաշտության պայմանագիրը՝ 1700–1774 թթ.)

Անվճար

Դանիել Վարուժան Դանիել Վարուժան 1884 թ․ – 1915 թ․ Դանիել Վարուժանը արևմտահայ պոեզիայի ամենատաղանդավոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունեն բնությունը, գյուղական կյանքը և մարդու ստեղծագործ ուժը։ Վարուժանը հիանում էր աշխատանքի գեղեցկությամբ և մարդու հոգևոր ուժով։ Նրա բանաստեղծությունները հարուստ են պատկերներով և զգացմունքներով։ Նա ձգտել է վերածնել ազգային մշակութային արժեքները։ Հայոց ցեղասպանության ժամանակ նա ձերբակալվել և սպանվել է։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա թողել է մեծ գրական ժառանգություն։ Նրա գործերը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ պոեզիայի զարգացման վրա։ Վարուժանի ստեղծագործությունները մինչ օրս լայնորեն ընթերցվում են։ Նա համարվում է արևմտահայ գրականության դասականներից մեկը։ menu_book3 Տեսնել ավելին Գրիգոր Նարեկացի Գրիգոր Նարեկացի 951 թ․ – 1003 թ․ Գրիգոր Նարեկացին միջնադարյան հայ գրականության և քրիստոնեական մտքի ամենամեծ ներկայացուցիչներից է։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործությունը «Մատյան ողբերգությունն» է, որը հաճախ կոչվում է պարզապես «Նարեկ»։ Գիրքը բաղկացած է աղոթքներից և հոգևոր խորհրդածություններից։ Նարեկացին խորությամբ ուսումնասիրել է մարդու հոգին, մեղքը, ապաշխարությունն ու հավատքը։ Նրա լեզուն չափազանց հարուստ և պատկերավոր է։ Նարեկացու ստեղծագործությունները մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ հոգևոր մշակույթի վրա։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ 2015 թվականին նա հռչակվել է Կաթոլիկ եկեղեցու Վարդապետ։ Նարեկացին համարվում է համաշխարհային քրիստոնեական գրականության կարևոր հեղինակներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ուսումնասիրվել ամբողջ աշխարհում։ menu_book29 Տեսնել ավելին Մովսես Խորենացի Մովսես Խորենացի 410 թ․ – 490 թ․ Մովսես Խորենացին հայ պատմագրության հիմնադիրն է և հայտնի է որպես «Հայ պատմության հայր»։ Նրա «Հայոց պատմություն» աշխատությունը համարվում է հայկական պատմության կարևորագույն սկզբնաղբյուրներից մեկը։ Այն նկարագրում է հայ ժողովրդի ծագումը, թագավորությունները, մշակույթը և պատմական զարգացումը։Մովսես Խորենացին համարվում է հայ պատմագրության հիմնադիրը և հաճախ կոչվում է «Հայ պատմության հայր»։ Նրա գլխավոր աշխատությունը՝ «Հայոց պատմությունը», հայկական պատմության կարևորագույն սկզբնաղբյուրներից է։ Այս գրքում նա ներկայացրել է հայ ժողովրդի ծագումը, թագավորությունների պատմությունը և ազգային ավանդույթները։ Խորենացին օգտագործել է ինչպես գրավոր, այնպես էլ բանավոր աղբյուրներ։ Նրա աշխատությունը մեծ նշանակություն ունի ոչ միայն պատմաբանների, այլև գրականագետների համար։ Գրքի լեզուն հարուստ է և պատկերավոր։ Նա կարևոր դեր է ունեցել հայկական ազգային ինքնագիտակցության ձևավորման մեջ։ Խորենացու ազդեցությունը զգացվում է հետագա դարերի գրականության և պատմագրության վրա։ Նրա անունը դարձել է հայկական գիտական մտքի խորհրդանիշ։ Այսօր նա շարունակում է մնալ հայ մշակույթի ամենահարգված դեմքերից մեկը։ menu_book8 Տեսնել ավելին Ակսել Բակունց Ակսել Բակունց 1899 թ․ – 1937 թ․ Ակսել Բակունցը հայ արձակի ամենաբարձր մակարդակի վարպետներից է։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ ունի գյուղական կյանքի, մարդու և բնության ներդաշնակության պատկերումը։ Բակունցը առանձնանում է նուրբ հոգեբանական դիտարկումներով և լեզվական ճշգրտությամբ։ Նրա հայտնի գործերից են «Ալպիական մանուշակ», «Մթնաձոր» և այլ պատմվածքներ։ Նա համարվում է հայ կարճ արձակի անգերազանցելի հեղինակներից մեկը։ Բակունցի ստեղծագործությունները լի են մարդկային խորությամբ և լուռ տխրությամբ։ Նրա հերոսները հաճախ պայքարում են սոցիալական դժվարությունների հետ։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա թողել է մեծ գրական ժառանգություն։ Նրա գործերը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ արձակի զարգացման վրա։ Նա զոհվել է ստալինյան բռնաճնշումների ժամանակ։ menu_book5 Տեսնել ավելին Մխիթար Գոշ Մխիթար Գոշ 1130 թ․ – 1213 թ․ Մխիթար Գոշ միջնադարյան հայ մեծ մտածող, իրավագետ, առակագիր, մանկավարժ և հասարակական գործիչ էր, որը ապրել է XII–XIII դարերում։ Նա հայտնի է որպես հայ իրավագիտության ամենանշանավոր ներկայացուցիչներից մեկը։ Նրա ամենահայտնի աշխատությունը «Դատաստանագիրքն» է, որը համարվում է հայկական իրավունքի կարևորագույն հուշարձաններից և երկար ժամանակ ծառայել է որպես օրենքների ժողովածու։ Մխիթար Գոշը գրել է նաև բազմաթիվ առակներ, որոնց միջոցով քարոզել է բարություն, արդարություն, իմաստություն և ազնվություն։ Նա մեծ դեր է ունեցել կրթության և մշակույթի զարգացման գործում, հիմնել է դպրոցներ և նպաստել գիտելիքների տարածմանը։ Գոշի ստեղծագործությունները կարևոր նշանակություն ունեն հայ գրականության, իրավունքի և մանկավարժության պատմության մեջ։ Նրա անունը մինչ օրս համարվում է իմաստության, արդարադատության և ազգային մշակույթի խորհրդանիշ։ menu_book9 Տեսնել ավելին Ղազարոս Աղայան Ղազարոս Աղայան 1840 թ․ – 1911 թ․ Ղազարոս Աղայանը մանկական գրականության հիմնադիրներից է։ Նա գրել է բազմաթիվ հեքիաթներ, պատմվածքներ և կրթական նյութեր երեխաների համար։ Նրա ստեղծագործություններն ունեն դաստիարակչական և բարոյական նշանակություն։ Աղայանը նաև ակտիվ մանկավարժ էր։ Նա մեծ դեր է ունեցել ազգային կրթության զարգացման գործում։ Նրա հերոսները սովորեցնում են ազնվություն, աշխատասիրություն և բարություն։ Աղայանի լեզուն պարզ և հասկանալի է երեխաների համար։ Նրա հեքիաթները մինչ օրս ընդգրկված են դպրոցական ծրագրերում։ Մի քանի սերունդ մեծացել է նրա գրքերով։ Նա համարվում է հայ մանկական գրականության դասականներից մեկը։ menu_book5 Տեսնել ավելին