Сотавов, Надыр-паша Алыпкачевич

Сотавов, Надыр-паша Алыпкачевич

menu_book Посмотреть материалы

Книги автора (1)

Онлайн

История

Հյուսիսային Կովկասը XVIII դարի ռուս-իրանական և ռուս-թուրքական հարաբերություններում (Կոստանդնուպոլսի պայմանագրից մինչև Քյուչուկ-Կայնարջայի հաշտության պայմանագիրը՝ 1700–1774 թթ.)

Աշխատությունը նվիրված է XVIII դարի Հյուսիսային Կովկասի քաղաքական, ռազմավարական և դիվանագիտական նշանակության ուսումնասիրությանը՝ այն դիտարկելով Ռուսաստանի, Իրանի և Օսմանյան կայսրության միջև ձևավորված բարդ հարաբերությունների համատեքստում։ Հետազոտության առանցքում տարածաշրջանի նկատմամբ երեք խոշոր տերությունների քաղաքական շահերն են, նրանց միջև ծավալված մրցակցությունը, տարածքային ազդեցության ընդլայնման ձգտումները և Կովկասում քաղաքական գերիշխանություն հաստատելու փորձերը։ XVIII դարը Հյուսիսային Կովկասի պատմության մեջ առանձնահատուկ նշանակություն ունեցող ժամանակաշրջան էր, երբ տարածաշրջանը վերածվել էր Ռուսաստանի, Իրանի և Օսմանյան կայսրության աշխարհաքաղաքական շահերի բախման կարևոր կենտրոններից մեկի։ Նրա աշխարհագրական դիրքը՝ Սև և Կասպից ծովերի միջև, ինչպես նաև դեպի Հարավային Կովկաս, Մերձավոր Արևելք և Կենտրոնական Ասիա տանող ճանապարհների նկատմամբ վերահսկողության հնարավորությունը տարածաշրջանին հաղորդում էին ռազմաքաղաքական և տնտեսական մեծ նշանակություն։ Ուսումնասիրության մեջ ուշադրության կենտրոնում են Ռուսաստանի արտաքին քաղաքականության աստիճանական ակտիվացումը Կովկասում, Իրանի և Օսմանյան կայսրության ավանդական ազդեցության պահպանումն ու ամրապնդումը, ինչպես նաև այդ պետությունների միջև ձևավորված դիվանագիտական հարաբերությունների և ռազմական հակամարտությունների փոխազդեցությունը։ Հատուկ կարևորություն ունի Կոստանդնուպոլսի պայմանագրից մինչև Քյուչուկ-Կայնարջայի հաշտության պայմանագիրն ընդգրկող պատմական ժամանակաշրջանը, որի ընթացքում տարածաշրջանի քաղաքական իրադրությունը բազմիցս փոփոխվել է՝ պայմանավորված ռազմական արշավանքներով, դիվանագիտական բանակցություններով, պայմանագրային համաձայնություններով և տերությունների միջև ուժերի հարաբերակցության փոփոխությամբ։ Աշխատանքը հնարավորություն է տալիս դիտարկելու, թե ինչպես էին Ռուսաստանի, Իրանի և Օսմանյան կայսրության ռազմավարական նպատակները պայմանավորում Հյուսիսային Կովկասի քաղաքական զարգացումները, ինչ դեր էին խաղում տարածաշրջանի ժողովուրդները, տեղական իշխանություններն ու քաղաքական կազմավորումները միջազգային հարաբերությունների համակարգում, և ինչպես էին արտաքին ուժերի շահերը ներգործում նրանց քաղաքական կողմնորոշումների ու փոխհարաբերությունների վրա։ Կարևորվում է նաև պայմանագրերի և դիվանագիտական համաձայնությունների պատմական նշանակությունը, քանի որ դրանք ոչ միայն արտահայտում էին տվյալ ժամանակաշրջանի քաղաքական ուժերի հարաբերակցությունը, այլև հիմք էին ստեղծում տարածաշրջանում հետագա ազդեցության սահմանների, քաղաքական կարգավորումների և նոր հակասությունների ձևավորման համար։ Պատմական իրադարձությունների ուսումնասիրությունը նպաստում է XVIII դարի միջազգային հարաբերությունների առանձնահատկությունների, տարածաշրջանային հակամարտությունների պատճառների և մեծ տերությունների արտաքին քաղաքականության մեխանիզմների առավել ամբողջական ընկալմանը։ Աշխատության գիտական արժեքը պայմանավորված է Հյուսիսային Կովկասի պատմությունը ռուս-իրանական և ռուս-թուրքական հարաբերությունների լայն համատեքստում ներկայացնելու հնարավորությամբ՝ բացահայտելով տարածաշրջանի տեղը Արևելյան Եվրոպայի, Կովկասի և Մերձավոր Արևելքի քաղաքական գործընթացների փոխկապակցված համակարգում։ Այն կարևոր նշանակություն ունի Կովկասի քաղաքական պատմությամբ, Ռուսաստանի արտաքին քաղաքականությամբ, իրանական և օսմանյան պատմությամբ, միջազգային դիվանագիտությամբ ու աշխարհաքաղաքական գործընթացներով հետաքրքրվող ընթերցողների, ուսանողների և հետազոտողների համար՝ հնարավորություն ընձեռելով ավելի խորությամբ հասկանալու XVIII դարում տարածաշրջանում ձևավորված քաղաքական իրադրությունը և այն պատմական նախադրյալները, որոնք հետագայում էական ազդեցություն են ունեցել Կովկասի քաղաքական զարգացման վրա։

Обновлено. 2026-11-21
Հյուսիսային Կովկասը XVIII դարի ռուս-իրանական և ռուս-թուրքական հարաբերություններում (Կոստանդնուպոլսի պայմանագրից մինչև Քյուչուկ-Կայնարջայի հաշտության պայմանագիրը՝ 1700–1774 թթ.)

Бесплатно

Другие авторы

Все авторы
Ղազարոս Աղայան Ղազարոս Աղայան 1840 թ․ – 1911 թ․ Ղազարոս Աղայանը մանկական գրականության հիմնադիրներից է։ Նա գրել է բազմաթիվ հեքիաթներ, պատմվածքներ և կրթական նյութեր երեխաների համար։ Նրա ստեղծագործություններն ունեն դաստիարակչական և բարոյական նշանակություն։ Աղայանը նաև ակտիվ մանկավարժ էր։ Նա մեծ դեր է ունեցել ազգային կրթության զարգացման գործում։ Նրա հերոսները սովորեցնում են ազնվություն, աշխատասիրություն և բարություն։ Աղայանի լեզուն պարզ և հասկանալի է երեխաների համար։ Նրա հեքիաթները մինչ օրս ընդգրկված են դպրոցական ծրագրերում։ Մի քանի սերունդ մեծացել է նրա գրքերով։ Նա համարվում է հայ մանկական գրականության դասականներից մեկը։ menu_book5 Подробнее Պերճ Պռոշյան Պերճ Պռոշյան 1837 թ․ – 1907 թ․ Պերճ Պռոշյանը հայ ռեալիստական արձակի կարևոր ներկայացուցիչներից է։ Նա իր ստեղծագործություններում պատկերել է գյուղական կյանքը և հասարակ մարդկանց առօրյան։ Նրա հերոսները սովորական մարդիկ են՝ իրենց խնդիրներով ու երազանքներով։ Պռոշյանը մեծ ուշադրություն է դարձրել սոցիալական հարցերին։ Նրա գրքերը արժեքավոր տեղեկություններ են տալիս 19-րդ դարի հայկական կյանքի մասին։ Նա կարևորել է կրթության և լուսավորության դերը։ Նրա լեզուն պարզ է և բնական։ Պռոշյանի ստեղծագործությունները աչքի են ընկնում իրատեսական նկարագրություններով։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ արձակի զարգացման վրա։ Նրա անունը շարունակում է հիշվել որպես ռեալիզմի կարևոր ներկայացուցիչ։ menu_book3 Подробнее Րաֆֆի (Հակոբ Մելիք-Հակոբյան) Րաֆֆի (Հակոբ Մելիք-Հակոբյան) 1835 թ․ – 1888 թ․ Րաֆֆին հայ պատմավեպի ամենահայտնի ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ են զբաղեցնում ազգային ազատագրության և հայրենասիրության թեմաները։ «Սամվել», «Խենթը» և «Դավիթ Բեկ» վեպերը համարվում են հայ գրականության դասականներ։ Նա ստեղծել է ուժեղ և հիշվող հերոսներ։ Րաֆֆու կերպարները պայքարում են հանուն ազատության և արդարության։ Նրա գրքերը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ երիտասարդության վրա։ Նա կարողացել է պատմությունը ներկայացնել հետաքրքիր և կենդանի ձևով։ Նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս լայնորեն ընթերցվում են։ Րաֆֆին համարվում է ազգային մտածողության ձևավորման կարևոր գործիչ։ Նրա անունը մշտապես կապված է հայրենասիրական գրականության հետ։ menu_book18 Подробнее Խաչատուր Աբովյան Խաչատուր Աբովյան 1809 թ․ – 1848 թ․ Խաչատուր Աբովյանը նոր հայ գրականության հիմնադիրն է։ Նա առաջիններից էր, ով գրական ստեղծագործություններ գրեց աշխարհաբար հայերենով։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործությունը «Վերք Հայաստանի» վեպն է։ Այդ վեպը նկարագրում է հայ ժողովրդի պայքարը և ազգային ոգին։ Աբովյանը եղել է նաև մանկավարժ և լուսավորիչ։ Նա մեծ ուշադրություն է դարձրել կրթության զարգացմանը։ Իր գործունեությամբ նպաստել է ժամանակակից հայ մշակույթի ձևավորմանը։ Նրա գաղափարները մեծ ազդեցություն են ունեցել հետագա գրողների վրա։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա թողել է հարուստ գրական ժառանգություն։ Նրա անհետացումը մինչև այսօր մնում է հայկական պատմության առեղծվածներից մեկը։ menu_book5 Подробнее Եղիշե Չարենց Եղիշե Չարենց 1897 թ․ – 1937 թ․ Եղիշե Չարենցը հայ նորագույն գրականության ամենաազդեցիկ հեղինակներից է։ Նա բանաստեղծ, արձակագիր և թարգմանիչ էր, որը նորարարական մոտեցումներ բերեց հայ պոեզիա։ Նրա ստեղծագործություններում միահյուսված են հայրենասիրությունը, հեղափոխական գաղափարները և մարդու ներքին պայքարը։ «Ես իմ անուշ Հայաստանի» բանաստեղծությունը դարձել է ազգային խորհրդանիշ։ Չարենցի լեզուն համարձակ է, հարուստ և ժամանակակից։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել 20-րդ դարի հայ գրականության զարգացման վրա։ Չնայած քաղաքական հալածանքներին, նրա ստեղծագործությունները պահպանեցին իրենց արժեքը։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ Չարենցը համարվում է հայ մշակույթի խորհրդանշական դեմքերից մեկը։ Նրա գրական ժառանգությունը շարունակում է ոգեշնչել նոր սերունդներին։ menu_book10 Подробнее Հրանտ Մաթևոսյան Հրանտ Մաթևոսյան 1935 թ․ – 2002 թ․ Հրանտ Մաթևոսյանը համարվում է 20-րդ դարի հայ արձակի մեծագույն վարպետներից մեկը։ Նրա ստեղծագործություններում խորությամբ ներկայացված են գյուղական կյանքը, մարդկային հարաբերությունները և ազգային մտածողությունը։Հրանտ Մաթևոսյանը հայ արձակի ամենամեծ վարպետներից է։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ ունի գյուղական աշխարհի, մարդու և բնության փոխհարաբերությունը։ Նա հայտնի է իր խորը հոգեբանական դիտարկումներով և յուրահատուկ լեզվով։ Նրա գործերը հաճախ ներկայացնում են մարդու ներքին պայքարը և ազգային մտածողությունը։ Մաթևոսյանի հայտնի գործերից են «Մենք ենք, մեր սարերը» և բազմաթիվ պատմվածքներ։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ժամանակակից գրականության վրա։ Նրա լեզուն պատկերավոր և փիլիսոփայական է։ Նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս ուսումնասիրվում են։ Նա համարվում է 20-րդ դարի հայ արձակի հիմնասյուներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը ազգային արժեք է։ menu_book4 Подробнее