Հեղինակի գրքերը (1)

Օնլայն

Պատմություն

Ժողովրդական շարժումները Սասունում և Արևմտյան Հայաստանի այլ շրջաններում XIX դարի 90-ական թվականներին

Աշխատությունը նվիրված է XIX դարի վերջին տասնամյակում Սասունում և Արևմտյան Հայաստանի այլ շրջաններում ծավալված ժողովրդական շարժումների պատմությանը՝ ներկայացնելով հայ բնակչության հասարակական, քաղաքական և ազգային կյանքի բարդ իրադրությունը, ազատագրական ձգտումները և օտար տիրապետության պայմաններում ձևավորված դիմադրական տրամադրությունները։ XIX դարի 90-ական թվականները արևմտահայության պատմության մեջ առանձնահատուկ նշանակություն ունեցող ժամանակաշրջան էին, երբ Օսմանյան կայսրության հայաբնակ նահանգներում սրվում էին սոցիալական և ազգային հակասությունները, խորանում էին բնակչության անապահովության ու իրավազրկության պայմանները, իսկ պետական իշխանությունների վարած քաղաքականությունը և տեղական վարչական ու զինված ուժերի գործողությունները ծանր ազդեցություն էին թողնում հայ գյուղացիության առօրյա կյանքի վրա։ Այս իրադրության պայմաններում տարբեր շրջաններում աստիճանաբար ձևավորվում էին ժողովրդական ընդվզման և ինքնապաշտպանության շարժումներ, որոնց հիմքում ընկած էին սեփական կյանքի, ունեցվածքի, արժանապատվության և ազգային գոյության պահպանման ձգտումները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Սասունին՝ որպես արևմտահայ ազգային-ազատագրական պայքարի կարևոր կենտրոններից մեկի, որի աշխարհագրական դիրքը, լեռնային բնակավայրերի առանձնահատկությունները, բնակչության ինքնուրույնության ավանդույթները և դիմադրական ոգին էական դեր էին խաղում ժողովրդական շարժումների ձևավորման ու զարգացման գործում։ Աշխատության պատմական շրջանակը հնարավորություն է տալիս դիտարկելու Սասունի իրադարձությունները ոչ թե որպես առանձին և մեկուսացված ընդվզումներ, այլ որպես Արևմտյան Հայաստանի տարբեր շրջաններում տեղի ունեցող ավելի լայն հասարակական ու ազգային գործընթացների բաղկացուցիչ մաս։ Ներկայացվող պատմական նյութը կարևոր է հասկանալու համար, թե ինչ պայմաններում էին ձևավորվում հայ բնակչության դիմադրական տրամադրությունները, ինչպիսի դեր ունեին տեղական սոցիալական հարաբերությունները, ազգային ինքնագիտակցությունը և ազատագրական գաղափարները ժողովրդական շարժումների զարգացման գործում։ XIX դարի վերջին տասնամյակի իրադարձությունները հետագայում նշանակալի ազդեցություն ունեցան հայ ազգային-ազատագրական պայքարի ընթացքի վրա՝ նպաստելով ազգային ինքնագիտակցության ամրապնդմանը, ինքնապաշտպանության գաղափարի տարածմանը և արևմտահայության դրության վերաբերյալ միջազգային ուշադրության մեծացմանը։ Սասունի և Արևմտյան Հայաստանի այլ շրջանների ժողովրդական շարժումների ուսումնասիրությունը կարևոր նշանակություն ունի նաև հայ ժողովրդի նորագույն պատմության ընդհանուր պատկերը ամբողջացնելու տեսանկյունից, քանի որ այն բացահայտում է հասարակական դիմադրության տարբեր դրսևորումները, ազատության և ինքնուրույնության ձգտումների պատմական արմատները, ինչպես նաև ժողովրդի հավաքական հիշողության մեջ ամրագրված պայքարի փորձը։ Աշխատությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում հայ ժողովրդի պատմությամբ, ազգային-ազատագրական շարժումներով, Արևմտյան Հայաստանի պատմական անցյալով և XIX դարի վերջի հասարակական-քաղաքական գործընթացներով հետաքրքրվող ընթերցողների, ուսանողների և հետազոտողների համար։ Այն արժեքավոր նյութ է պատմական իրադարձությունների ժամանակագրական և գաղափարական համատեքստը հասկանալու, Սասունի պատմական դերը գնահատելու և արևմտահայության ազատագրական պայքարի ձևավորման ու զարգացման գործընթացներն ուսումնասիրելու համար։

Թարմացվել է՝ 2026-11-21
Ժողովրդական շարժումները Սասունում և Արևմտյան Հայաստանի այլ շրջաններում XIX դարի 90-ական թվականներին

Անվճար

Գրիգոր Նարեկացի Գրիգոր Նարեկացի 951 թ․ – 1003 թ․ Գրիգոր Նարեկացին միջնադարյան հայ գրականության և քրիստոնեական մտքի ամենամեծ ներկայացուցիչներից է։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործությունը «Մատյան ողբերգությունն» է, որը հաճախ կոչվում է պարզապես «Նարեկ»։ Գիրքը բաղկացած է աղոթքներից և հոգևոր խորհրդածություններից։ Նարեկացին խորությամբ ուսումնասիրել է մարդու հոգին, մեղքը, ապաշխարությունն ու հավատքը։ Նրա լեզուն չափազանց հարուստ և պատկերավոր է։ Նարեկացու ստեղծագործությունները մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ հոգևոր մշակույթի վրա։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ 2015 թվականին նա հռչակվել է Կաթոլիկ եկեղեցու Վարդապետ։ Նարեկացին համարվում է համաշխարհային քրիստոնեական գրականության կարևոր հեղինակներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ուսումնասիրվել ամբողջ աշխարհում։ menu_book29 Տեսնել ավելին Հակոբ Պարոնյան Հակոբ Պարոնյան 1843 թ․ – 1891 թ․ Հակոբ Պարոնյանը հայ երգիծական գրականության ամենամեծ ներկայացուցիչներից է։ Նա իր ստեղծագործություններում քննադատել է հասարակական արատները, կեղծավորությունը և անարդարությունը։ Նրա հումորը սուր է և հաճախ շատ արդիական նույնիսկ այսօր։ Պարոնյանը ստեղծել է բազմաթիվ հիշարժան կերպարներ։ Նրա գործերը համատեղում են ծիծաղն ու հասարակական քննադատությունը։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ երգիծանքի զարգացման վրա։ Նրա լեզուն կենդանի է և արտահայտիչ։ Պարոնյանի ստեղծագործությունները լայնորեն ուսումնասիրվում են դպրոցներում և համալսարաններում։ Նա համարվում է հայ սատիրայի դասականը։ Նրա գրական ժառանգությունը շարունակում է հետաքրքրել ընթերցողներին։ menu_book2 Տեսնել ավելին Ավետիք Իսահակյան Ավետիք Իսահակյան 1875 թ․ – 1957 թ․ Ավետիք Իսահակյանը հայ քնարերգության մեծագույն ներկայացուցիչներից է։ Նրա պոեզիան լի է սիրո, հայրենիքի, կարոտի և մարդկային զգացմունքների թեմաներով։ Նրա ստեղծագործությունները մեծ ճանաչում են ստացել նաև արտերկրում։Ավետիք Իսահակյանը հայ քնարերգության ամենանշանավոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ են զբաղեցնում սերը, հայրենիքը, կարոտը և մարդու ներաշխարհը։ Իսահակյանի լեզուն առանձնանում է մեղմությամբ, երաժշտականությամբ և խոր զգացմունքայնությամբ։ Նրա հայտնի գործերից են «Աբու Լալա Մահարին» և բազմաթիվ քնարական բանաստեղծություններ։ Նա երկար տարիներ ապրել է արտասահմանում, սակայն մշտապես կապված է եղել հայրենիքի հետ։ Իսահակյանի պոեզիան մեծ ճանաչում է ստացել նաև միջազգային մակարդակով։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ Նա եղել է նաև հասարակական և մշակութային ակտիվ գործիչ։ Իսահակյանի ստեղծագործությունները շարունակում են սիրել տարբեր սերունդներ։ Նա համարվում է հայ պոեզիայի մեծագույն վարպետներից մեկը։ menu_book4 Տեսնել ավելին Սիլվա Կապուտիկյան Սիլվա Կապուտիկյան 1919 թ․ – 2006 թ․ Սիլվա Կապուտիկյանը հայ պոեզիայի ամենաազդեցիկ կին հեղինակներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունեն հայրենիքը, սերը, լեզուն և ազգային ինքնությունը։ Կապուտիկյանը գրել է բազմաթիվ բանաստեղծություններ և հրապարակախոսական նյութեր։ Նրա լեզուն պարզ է, բայց խորքային և զգացմունքային։ Նա մեծ ուշադրություն է դարձրել հայ լեզվի պահպանման հարցերին։ Նրա գործերը լայն ճանաչում են ստացել ինչպես Հայաստանում, այնպես էլ սփյուռքում։ Կապուտիկյանը նաև ակտիվ հասարակական գործիչ էր։ Նրա ստեղծագործությունները հաճախ նվիրված են ազգային արժեքներին։ Նա համարվում է հայ կին պոեզիայի ամենակարևոր դեմքերից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է մնալ ազդեցիկ։ menu_book2 Տեսնել ավելին Մովսես Խորենացի Մովսես Խորենացի 410 թ․ – 490 թ․ Մովսես Խորենացին հայ պատմագրության հիմնադիրն է և հայտնի է որպես «Հայ պատմության հայր»։ Նրա «Հայոց պատմություն» աշխատությունը համարվում է հայկական պատմության կարևորագույն սկզբնաղբյուրներից մեկը։ Այն նկարագրում է հայ ժողովրդի ծագումը, թագավորությունները, մշակույթը և պատմական զարգացումը։Մովսես Խորենացին համարվում է հայ պատմագրության հիմնադիրը և հաճախ կոչվում է «Հայ պատմության հայր»։ Նրա գլխավոր աշխատությունը՝ «Հայոց պատմությունը», հայկական պատմության կարևորագույն սկզբնաղբյուրներից է։ Այս գրքում նա ներկայացրել է հայ ժողովրդի ծագումը, թագավորությունների պատմությունը և ազգային ավանդույթները։ Խորենացին օգտագործել է ինչպես գրավոր, այնպես էլ բանավոր աղբյուրներ։ Նրա աշխատությունը մեծ նշանակություն ունի ոչ միայն պատմաբանների, այլև գրականագետների համար։ Գրքի լեզուն հարուստ է և պատկերավոր։ Նա կարևոր դեր է ունեցել հայկական ազգային ինքնագիտակցության ձևավորման մեջ։ Խորենացու ազդեցությունը զգացվում է հետագա դարերի գրականության և պատմագրության վրա։ Նրա անունը դարձել է հայկական գիտական մտքի խորհրդանիշ։ Այսօր նա շարունակում է մնալ հայ մշակույթի ամենահարգված դեմքերից մեկը։ menu_book8 Տեսնել ավելին Գուրգեն Մահարի Գուրգեն Մահարի 1903 թ․ – 1969 թ․ Գուրգեն Մահարին հայ արձակի և հուշագրության կարևոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործությունները հաճախ հիմնված են սեփական կյանքի փորձի վրա։ Նա նկարագրել է խորհրդային ժամանակների դժվարությունները և բանտային կյանքը։ Նրա հայտնի գործերից է «Ծաղկած փշալարեր» վեպը։ Մահարու լեզուն պարզ է, բայց խորքային և զգացմունքային։ Նրա ստեղծագործություններում կարևոր տեղ ունի մարդու ազատության գաղափարը։ Նա նաև անդրադարձել է պատմական և սոցիալական թեմաներին։ Մահարու գործերը արժեքավոր վկայություն են ժամանակաշրջանի մասին։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ժամանակակից արձակի վրա։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ուսումնասիրվել այսօր։ menu_book4 Տեսնել ավելին