Книги автора (1)

Онлайн

История

Ժողովրդական շարժումները Սասունում և Արևմտյան Հայաստանի այլ շրջաններում XIX դարի 90-ական թվականներին

Աշխատությունը նվիրված է XIX դարի վերջին տասնամյակում Սասունում և Արևմտյան Հայաստանի այլ շրջաններում ծավալված ժողովրդական շարժումների պատմությանը՝ ներկայացնելով հայ բնակչության հասարակական, քաղաքական և ազգային կյանքի բարդ իրադրությունը, ազատագրական ձգտումները և օտար տիրապետության պայմաններում ձևավորված դիմադրական տրամադրությունները։ XIX դարի 90-ական թվականները արևմտահայության պատմության մեջ առանձնահատուկ նշանակություն ունեցող ժամանակաշրջան էին, երբ Օսմանյան կայսրության հայաբնակ նահանգներում սրվում էին սոցիալական և ազգային հակասությունները, խորանում էին բնակչության անապահովության ու իրավազրկության պայմանները, իսկ պետական իշխանությունների վարած քաղաքականությունը և տեղական վարչական ու զինված ուժերի գործողությունները ծանր ազդեցություն էին թողնում հայ գյուղացիության առօրյա կյանքի վրա։ Այս իրադրության պայմաններում տարբեր շրջաններում աստիճանաբար ձևավորվում էին ժողովրդական ընդվզման և ինքնապաշտպանության շարժումներ, որոնց հիմքում ընկած էին սեփական կյանքի, ունեցվածքի, արժանապատվության և ազգային գոյության պահպանման ձգտումները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Սասունին՝ որպես արևմտահայ ազգային-ազատագրական պայքարի կարևոր կենտրոններից մեկի, որի աշխարհագրական դիրքը, լեռնային բնակավայրերի առանձնահատկությունները, բնակչության ինքնուրույնության ավանդույթները և դիմադրական ոգին էական դեր էին խաղում ժողովրդական շարժումների ձևավորման ու զարգացման գործում։ Աշխատության պատմական շրջանակը հնարավորություն է տալիս դիտարկելու Սասունի իրադարձությունները ոչ թե որպես առանձին և մեկուսացված ընդվզումներ, այլ որպես Արևմտյան Հայաստանի տարբեր շրջաններում տեղի ունեցող ավելի լայն հասարակական ու ազգային գործընթացների բաղկացուցիչ մաս։ Ներկայացվող պատմական նյութը կարևոր է հասկանալու համար, թե ինչ պայմաններում էին ձևավորվում հայ բնակչության դիմադրական տրամադրությունները, ինչպիսի դեր ունեին տեղական սոցիալական հարաբերությունները, ազգային ինքնագիտակցությունը և ազատագրական գաղափարները ժողովրդական շարժումների զարգացման գործում։ XIX դարի վերջին տասնամյակի իրադարձությունները հետագայում նշանակալի ազդեցություն ունեցան հայ ազգային-ազատագրական պայքարի ընթացքի վրա՝ նպաստելով ազգային ինքնագիտակցության ամրապնդմանը, ինքնապաշտպանության գաղափարի տարածմանը և արևմտահայության դրության վերաբերյալ միջազգային ուշադրության մեծացմանը։ Սասունի և Արևմտյան Հայաստանի այլ շրջանների ժողովրդական շարժումների ուսումնասիրությունը կարևոր նշանակություն ունի նաև հայ ժողովրդի նորագույն պատմության ընդհանուր պատկերը ամբողջացնելու տեսանկյունից, քանի որ այն բացահայտում է հասարակական դիմադրության տարբեր դրսևորումները, ազատության և ինքնուրույնության ձգտումների պատմական արմատները, ինչպես նաև ժողովրդի հավաքական հիշողության մեջ ամրագրված պայքարի փորձը։ Աշխատությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում հայ ժողովրդի պատմությամբ, ազգային-ազատագրական շարժումներով, Արևմտյան Հայաստանի պատմական անցյալով և XIX դարի վերջի հասարակական-քաղաքական գործընթացներով հետաքրքրվող ընթերցողների, ուսանողների և հետազոտողների համար։ Այն արժեքավոր նյութ է պատմական իրադարձությունների ժամանակագրական և գաղափարական համատեքստը հասկանալու, Սասունի պատմական դերը գնահատելու և արևմտահայության ազատագրական պայքարի ձևավորման ու զարգացման գործընթացներն ուսումնասիրելու համար։

Обновлено. 2026-11-21
Ժողովրդական շարժումները Սասունում և Արևմտյան Հայաստանի այլ շրջաններում XIX դարի 90-ական թվականներին

Бесплатно

Другие авторы

Все авторы
Վահան Տերյան Վահան Տերյան 1885 թ․ – 1920 թ․ Վահան Տերյանը հայ քնարական պոեզիայի ամենասիրելի հեղինակներից է։ Նրա ստեղծագործություններում արտահայտված են սերը, մենությունը, կարոտը և կյանքի անցողիկությունը։ Տերյանի բանաստեղծությունները հայտնի են իրենց երաժշտականությամբ և նուրբ տրամադրությամբ։ Նա մեծ ազդեցություն է կրել եվրոպական խորհրդապաշտությունից։ Նրա պոեզիան նոր շունչ է բերել հայկական գրականությանը։ Տերյանի լեզուն մեղմ է, գեղեցիկ և հուզական։ Նրա բազմաթիվ բանաստեղծություններ դարձել են երգեր։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հետագա սերունդների բանաստեղծների վրա։ Տերյանի ստեղծագործությունները շարունակում են մնալ ամենաընթերցվողներից։ Նա համարվում է հայ քնարերգության մեծագույն վարպետներից մեկը։ menu_book4 Подробнее Դանիել Վարուժան Դանիել Վարուժան 1884 թ․ – 1915 թ․ Դանիել Վարուժանը արևմտահայ պոեզիայի ամենատաղանդավոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունեն բնությունը, գյուղական կյանքը և մարդու ստեղծագործ ուժը։ Վարուժանը հիանում էր աշխատանքի գեղեցկությամբ և մարդու հոգևոր ուժով։ Նրա բանաստեղծությունները հարուստ են պատկերներով և զգացմունքներով։ Նա ձգտել է վերածնել ազգային մշակութային արժեքները։ Հայոց ցեղասպանության ժամանակ նա ձերբակալվել և սպանվել է։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա թողել է մեծ գրական ժառանգություն։ Նրա գործերը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ պոեզիայի զարգացման վրա։ Վարուժանի ստեղծագործությունները մինչ օրս լայնորեն ընթերցվում են։ Նա համարվում է արևմտահայ գրականության դասականներից մեկը։ menu_book3 Подробнее Եղիշե Չարենց Եղիշե Չարենց 1897 թ․ – 1937 թ․ Եղիշե Չարենցը հայ նորագույն գրականության ամենաազդեցիկ հեղինակներից է։ Նա բանաստեղծ, արձակագիր և թարգմանիչ էր, որը նորարարական մոտեցումներ բերեց հայ պոեզիա։ Նրա ստեղծագործություններում միահյուսված են հայրենասիրությունը, հեղափոխական գաղափարները և մարդու ներքին պայքարը։ «Ես իմ անուշ Հայաստանի» բանաստեղծությունը դարձել է ազգային խորհրդանիշ։ Չարենցի լեզուն համարձակ է, հարուստ և ժամանակակից։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել 20-րդ դարի հայ գրականության զարգացման վրա։ Չնայած քաղաքական հալածանքներին, նրա ստեղծագործությունները պահպանեցին իրենց արժեքը։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ Չարենցը համարվում է հայ մշակույթի խորհրդանշական դեմքերից մեկը։ Նրա գրական ժառանգությունը շարունակում է ոգեշնչել նոր սերունդներին։ menu_book10 Подробнее Վահան Թեքեյան Վահան Թեքեյան 1878 թ․ – 1945 թ․ Վահան Թեքեյանը սփյուռքահայ գրականության ամենահայտնի բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործությունները հայտնի են իրենց խորը քնարականությամբ և հայրենասիրությամբ։ Թեքեյանը գրել է սիրո, հայրենիքի և մարդկային կյանքի մասին։ Նա նաև ակտիվ լրագրող և հասարակական գործիչ էր։ Նրա պոեզիան մեծ ճանաչում է ստացել հայկական սփյուռքում։ Թեքեյանի լեզուն նուրբ է և արտահայտիչ։ Նա կարևոր դեր է ունեցել արևմտահայ մշակույթի պահպանման գործում։ Նրա գործերը թարգմանվել են տարբեր լեզուներով։ Շատ գրականագետներ նրան անվանում են «Սփյուռքի բանաստեղծ իշխան»։ Նրա անունը շարունակում է մնալ հայ պոեզիայի կարևոր էջերից մեկը։ menu_book2 Подробнее Միսաք Մեծարենց Միսաք Մեծարենց 1886 թ․ – 1908 թ․ Միսաք Մեծարենցը արևմտահայ քնարական պոեզիայի ամենապայծառ ներկայացուցիչներից է։ Չնայած կարճ կյանքին, նա ստեղծել է բարձրարժեք գրական ժառանգություն։Միսաք Մեծարենցը արևմտահայ քնարերգության ամենապայծառ անուններից է։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ ունեն բնությունը, սերը և կյանքի գեղեցկությունը։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա հասցրել է ստեղծել բարձրարժեք պոեզիա։ Նրա լեզուն երաժշտական է և նուրբ։ Մեծարենցը մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ռոմանտիկ պոեզիայի վրա։ Նրա բանաստեղծությունները լի են լույսով և զգացմունքայնությամբ։ Նա համարվում է արևմտահայ պոեզիայի ամենաքնարական ձայներից մեկը։ Նրա գործերը մինչ օրս սիրով ընթերցվում են։ Նրա ժառանգությունը փոքր ծավալով, բայց մեծ արժեք ունի։ Նա հայ գրականության բացառիկ տաղանդներից է։ menu_book2 Подробнее Ալեքսանդր Շիրվանզադե Ալեքսանդր Շիրվանզադե 1858 թ․ – 1935 թ․ Ալեքսանդր Շիրվանզադեն հայ ռեալիստական արձակի մեծագույն ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում արտացոլված են հասարակության տարբեր խավերի կյանքը և սոցիալական խնդիրները։ Նա գրել է վեպեր, պատմվածքներ և դրամատիկական գործեր։ Շիրվանզադեն մեծ ուշադրություն է դարձրել մարդկային հարաբերություններին։ Նրա հերոսները հոգեբանորեն խորն են մշակված։ Նա համարձակորեն քննադատել է հասարակական անարդարությունները։ Նրա ստեղծագործությունները մեծ ճանաչում են ստացել նաև թատերական բեմերում։ Շիրվանզադեն համարվում է հայ արձակի դասականներից մեկը։ Նրա ազդեցությունը զգալի է հետագա գրողների ստեղծագործություններում։ Նա շարունակում է մնալ հայ գրականության կարևորագույն անուններից մեկը։ menu_book17 Подробнее