Տեր-Ղևոնդյան, Արամ

Տեր-Ղևոնդյան, Արամ

menu_book Տեսնել նյութերը

Հեղինակի գրքերը (1)

Օնլայն

Պատմություն

Հայաստանը VI–VIII դարերում․ արաբական նվաճումներին նախորդող ժամանակաշրջանը և արաբական տիրապետության հաստատման առաջին շրջանը

Գիրքը նվիրված է Հայաստանի պատմության կարևորագույն և բարդ ժամանակաշրջաններից մեկին՝ VI–VIII դարերին, երբ հայ ժողովուրդը հայտնվել էր տարածաշրջանի երկու հզոր տերությունների՝ Բյուզանդական կայսրության և Սասանյան Պարսկաստանի քաղաքական ու ռազմական շահերի բախման կենտրոնում, իսկ հետագայում ստիպված եղավ դիմակայել արաբական նվաճումներին և նոր աշխարհաքաղաքական իրադրության պայմաններում հարմարվել օտար տիրապետության հաստատմանը։ Աշխատությունն ընդգրկում է արաբական արշավանքներին նախորդող պատմական իրադարձությունները, Հայաստանի քաղաքական, հասարակական և տնտեսական կյանքի առանձնահատկությունները, ինչպես նաև արաբական իշխանության ձևավորման ու ամրապնդման սկզբնական ընթացքը։ Առանձնահատուկ նշանակություն է տրվում VI–VII դարերի քաղաքական զարգացումներին, տարածաշրջանում ուժերի հարաբերակցության փոփոխություններին, Հայաստանի՝ Բյուզանդիայի և Պարսկաստանի միջև ունեցած ռազմավարական դիրքին, ինչպես նաև այդ տերությունների վարած քաղաքականության ազդեցությանը երկրի ներքին կյանքի վրա։ Քննարկվող ժամանակաշրջանը կարևոր է նաև հայ ժողովրդի ազգային ինքնության, պետականության պահպանման և հասարակական կառույցների զարգացման տեսանկյունից, քանի որ օտար տիրապետությունների պայմաններում հայ նախարարական համակարգը, եկեղեցին և տեղական իշխանական ուժերը շարունակում էին էական դեր ունենալ երկրի քաղաքական ու հասարակական կյանքում։ Աշխատության պատմական ընդգրկումը հնարավորություն է տալիս անդրադառնալ Սասանյան Պարսկաստանի ազդեցության թուլացմանը, Բյուզանդական կայսրության քաղաքականության փոփոխություններին, արաբական խալիֆայության ձևավորմանը և վերջինիս ռազմական ընդարձակմանը, որոնք արմատապես փոխեցին Մերձավոր Արևելքի քաղաքական քարտեզը։ Արաբական նվաճումները ներկայացվում են ոչ միայն որպես ռազմական արշավանքների և տարածքային վերափոխումների հաջորդականություն, այլև որպես պատմական գործընթաց, որն աստիճանաբար հանգեցրեց Հայաստանի քաղաքական ենթակայության նոր ձևերի հաստատմանը, կառավարման համակարգի վերակազմավորմանը և հարկային ու վարչական հարաբերությունների փոփոխությանը։ Կարևոր տեղ է հատկացվում արաբական իշխանության հաստատման առաջին շրջանի առանձնահատկություններին, հայ իշխանական տների և նոր իշխանությունների փոխհարաբերություններին, տեղական ինքնավարության պահպանման հնարավորություններին, ինչպես նաև նվաճումների հետևանքով առաջացած քաղաքական ու հասարակական խնդիրներին։ Պատմական իրադարձությունների ուսումնասիրությունը թույլ է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել նաև հայ եկեղեցու դերի մասին, որը միջնադարում ոչ միայն հոգևոր կյանքի կենտրոնն էր, այլև ազգային ինքնության, մշակութային շարունակականության և հասարակական համախմբման կարևոր հենասյուներից մեկը։ VI–VIII դարերը նշանակալի էին նաև հայ մշակույթի և հոգևոր կյանքի զարգացման տեսանկյունից․ այդ ժամանակաշրջանում շարունակվում էին քրիստոնեական ավանդույթների ամրապնդումը, գրավոր մշակույթի զարգացումը, պատմագրական մտքի ձևավորումն ու տարածումը, իսկ եկեղեցին կարևոր դեր էր կատարում ազգային ինքնատիպության պահպանման գործում։ Գրքի պատմագիտական արժեքը պայմանավորված է նրանով, որ այն մի ամբողջ ժամանակաշրջան դիտարկում է պատմական իրադարձությունների փոխկապակցվածության և երկարաժամկետ հետևանքների տեսանկյունից՝ հնարավորություն տալով հասկանալու, թե ինչպես արտաքին քաղաքական ճնշումները, ռազմական բախումները և իշխանական հարաբերությունների փոփոխությունները ներգործեցին Հայաստանի ներքին զարգացման վրա։ Այն կարևոր նշանակություն ունի Հայաստանի վաղ միջնադարյան պատմության ուսումնասիրության համար, քանի որ լուսաբանում է անցումային մի դարաշրջան, երբ հին քաղաքական համակարգի աստիճանական անկմանը զուգահեռ ձևավորվում էին նոր իշխանական հարաբերություններ և կառավարման իրողություններ։ Աշխատությունը արժեքավոր է պատմաբանների, արևելագետների, հայագետների, միջնադարի պատմությամբ հետաքրքրվող հետազոտողների, ուսանողների և ընթերցողների համար, որոնք ցանկանում են խորությամբ ուսումնասիրել Հայաստանի քաղաքական դիրքը վաղ միջնադարյան աշխարհում, արաբական նվաճումների նախապատմությունն ու հետևանքները, ինչպես նաև հայ ժողովրդի պատմական դիմադրողականության, ինքնության պահպանման և պետական-քաղաքական շարունակականության հիմնահարցերը։

Թարմացվել է՝ 2026-11-17
Հայաստանը VI–VIII դարերում․ արաբական նվաճումներին նախորդող ժամանակաշրջանը և արաբական տիրապետության հաստատման առաջին շրջանը

Անվճար

Դանիել Վարուժան Դանիել Վարուժան 1884 թ․ – 1915 թ․ Դանիել Վարուժանը արևմտահայ պոեզիայի ամենատաղանդավոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունեն բնությունը, գյուղական կյանքը և մարդու ստեղծագործ ուժը։ Վարուժանը հիանում էր աշխատանքի գեղեցկությամբ և մարդու հոգևոր ուժով։ Նրա բանաստեղծությունները հարուստ են պատկերներով և զգացմունքներով։ Նա ձգտել է վերածնել ազգային մշակութային արժեքները։ Հայոց ցեղասպանության ժամանակ նա ձերբակալվել և սպանվել է։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա թողել է մեծ գրական ժառանգություն։ Նրա գործերը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ պոեզիայի զարգացման վրա։ Վարուժանի ստեղծագործությունները մինչ օրս լայնորեն ընթերցվում են։ Նա համարվում է արևմտահայ գրականության դասականներից մեկը։ menu_book3 Տեսնել ավելին Հակոբ Պարոնյան Հակոբ Պարոնյան 1843 թ․ – 1891 թ․ Հակոբ Պարոնյանը հայ երգիծական գրականության ամենամեծ ներկայացուցիչներից է։ Նա իր ստեղծագործություններում քննադատել է հասարակական արատները, կեղծավորությունը և անարդարությունը։ Նրա հումորը սուր է և հաճախ շատ արդիական նույնիսկ այսօր։ Պարոնյանը ստեղծել է բազմաթիվ հիշարժան կերպարներ։ Նրա գործերը համատեղում են ծիծաղն ու հասարակական քննադատությունը։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ երգիծանքի զարգացման վրա։ Նրա լեզուն կենդանի է և արտահայտիչ։ Պարոնյանի ստեղծագործությունները լայնորեն ուսումնասիրվում են դպրոցներում և համալսարաններում։ Նա համարվում է հայ սատիրայի դասականը։ Նրա գրական ժառանգությունը շարունակում է հետաքրքրել ընթերցողներին։ menu_book2 Տեսնել ավելին Սիլվա Կապուտիկյան Սիլվա Կապուտիկյան 1919 թ․ – 2006 թ․ Սիլվա Կապուտիկյանը հայ պոեզիայի ամենաազդեցիկ կին հեղինակներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունեն հայրենիքը, սերը, լեզուն և ազգային ինքնությունը։ Կապուտիկյանը գրել է բազմաթիվ բանաստեղծություններ և հրապարակախոսական նյութեր։ Նրա լեզուն պարզ է, բայց խորքային և զգացմունքային։ Նա մեծ ուշադրություն է դարձրել հայ լեզվի պահպանման հարցերին։ Նրա գործերը լայն ճանաչում են ստացել ինչպես Հայաստանում, այնպես էլ սփյուռքում։ Կապուտիկյանը նաև ակտիվ հասարակական գործիչ էր։ Նրա ստեղծագործությունները հաճախ նվիրված են ազգային արժեքներին։ Նա համարվում է հայ կին պոեզիայի ամենակարևոր դեմքերից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է մնալ ազդեցիկ։ menu_book2 Տեսնել ավելին Ներսես Շնորհալի Ներսես Շնորհալի 1102 թ․ – 1173 թ․ Ներսես Շնորհալին եղել է հայ եկեղեցու կաթողիկոս, բանաստեղծ և աստվածաբան։ Նա հայտնի է իր հոգևոր երգերով, աղոթքներով և բանաստեղծություններով։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ են զբաղեցնում բարությունը, սերը և մարդասիրությունը։ Շնորհալին ձգտել է միավորել մարդկանց և ամրապնդել քրիստոնեական արժեքները։ Նրա գրական լեզուն պարզ է, բայց միևնույն ժամանակ խորիմաստ։ Նա նաև գրել է բազմաթիվ եկեղեցական շարականներ։ Ներսես Շնորհալու ստեղծագործությունները մինչ օրս օգտագործվում են հայկական եկեղեցական կյանքում։ Նրա ազդեցությունը զգալի է հայ մշակույթի և կրթության զարգացման մեջ։ Նա համարվում է հայ միջնադարյան գրականության ամենակարևոր դեմքերից մեկը։ Նրա անունը շարունակում է մնալ ազգային հպարտության աղբյուր։ menu_book13 Տեսնել ավելին Ղազարոս Աղայան Ղազարոս Աղայան 1840 թ․ – 1911 թ․ Ղազարոս Աղայանը մանկական գրականության հիմնադիրներից է։ Նա գրել է բազմաթիվ հեքիաթներ, պատմվածքներ և կրթական նյութեր երեխաների համար։ Նրա ստեղծագործություններն ունեն դաստիարակչական և բարոյական նշանակություն։ Աղայանը նաև ակտիվ մանկավարժ էր։ Նա մեծ դեր է ունեցել ազգային կրթության զարգացման գործում։ Նրա հերոսները սովորեցնում են ազնվություն, աշխատասիրություն և բարություն։ Աղայանի լեզուն պարզ և հասկանալի է երեխաների համար։ Նրա հեքիաթները մինչ օրս ընդգրկված են դպրոցական ծրագրերում։ Մի քանի սերունդ մեծացել է նրա գրքերով։ Նա համարվում է հայ մանկական գրականության դասականներից մեկը։ menu_book5 Տեսնել ավելին Հովհաննես Թումանյան Հովհաննես Թումանյան 1869 թ․ – 1923 թ․ Հովհաննես Թումանյանը հայ ժողովրդի ամենասիրված գրողներից և բանաստեղծներից է։ Նա ծնվել է Լոռու Դսեղ գյուղում և իր ստեղծագործություններում հաճախ պատկերել է ժողովրդական կյանքն ու ավանդույթները։ Թումանյանը գրել է հեքիաթներ, պոեմներ, պատմվածքներ և բանաստեղծություններ։ Նրա ամենահայտնի գործերից են «Գիքոր», «Անուշ», «Քաջ Նազար» և «Թմկաբերդի առումը»։ Նրա լեզուն պարզ է, բնական և հասկանալի բոլոր սերունդների համար։ Թումանյանի ստեղծագործությունները լի են հումորով, իմաստությամբ և մարդասիրությամբ։ Նա նաև ակտիվ հասարակական գործիչ էր և զբաղվել է բարեգործությամբ։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ Թումանյանը հաճախ անվանվում է «Ամենայն հայոց բանաստեղծ»։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է մնալ հայկական մշակույթի հիմնասյուներից մեկը։ menu_book11 Տեսնել ավելին