Տեր-Պետրոսյան, Լևոն

Տեր-Պետրոսյան, Լևոն

menu_book Տեսնել նյութերը

Հեղինակի գրքերը (1)

Օնլայն

Գրականություն

Հայ հին թարգմանական գրականություն

Գիրքը նվիրված է հայ հին թարգմանական գրականությանը՝ որպես հայ ժողովրդի հոգևոր, գրական և մշակութային ժառանգության կարևորագույն բաղադրիչներից մեկի։ Հայ թարգմանական գրականությունը ձևավորվել և զարգացել է հայ գրերի ստեղծումից հետո՝ դառնալով հայ մշակույթի զարգացման, գիտելիքի տարածման և համաշխարհային քաղաքակրթական արժեքներին հաղորդակից լինելու կարևոր միջոց։ Այն նշանակալի դեր է ունեցել հայ ինքնուրույն գրականության, պատմագրության, փիլիսոփայական մտքի, աստվածաբանության, կրթության և գիտության ձևավորման ու հարստացման գործում։ Ստեղծագործությունը ներկայացնում է հին հայ թարգմանական ավանդույթի պատմական ու մշակութային նշանակությունը՝ ուշադրություն դարձնելով այն գործընթացներին, որոնց միջոցով օտարալեզու գրական, կրոնական, փիլիսոփայական և գիտական երկերը թարգմանվել ու յուրացվել են հայերենով՝ համապատասխանեցվելով հայ ընթերցողի լեզվամտածողությանը և մշակութային միջավայրին։ Հայ թարգմանական գրականության պատմության մեջ առանձնահատուկ տեղ են զբաղեցնում հունարենից, ասորերենից և այլ լեզուներից կատարված թարգմանությունները, որոնց շնորհիվ հայերեն են ներմուծվել անտիկ աշխարհի և վաղ միջնադարի բազմաթիվ կարևոր գաղափարներ, գիտական պատկերացումներ, գրական ժանրեր ու մտածողության ձևեր։ Այս գործընթացը միայն օտար գրական ստեղծագործությունների լեզվական փոխադրություն չէր, այլև մշակութային ստեղծագործական յուրացում, որի ընթացքում հայ թարգմանիչները հաճախ հանդես էին գալիս որպես գիտելիքի մեկնաբաններ, տարածողներ և ազգային մտավոր ավանդույթի ձևավորողներ։ Հին թարգմանական գրականությունը կարևոր նշանակություն է ունեցել նաև հայոց լեզվի զարգացման համար՝ նպաստելով նրա բառապաշարի հարստացմանը, արտահայտչական հնարավորությունների ընդլայնմանը, գիտական ու փիլիսոփայական եզրաբանության ձևավորմանը և գրական լեզվի մշակմանը։ Թարգմանական երկերի միջոցով հայ իրականություն են ներթափանցել համաշխարհային մտքի տարբեր ուղղություններ, իսկ դրանց հայերեն պահպանված տարբերակները որոշ դեպքերում ձեռք են բերել բացառիկ արժեք՝ որպես այնպիսի բնագրերի վկայություններ, որոնք այլ լեզուներով ամբողջությամբ չեն պահպանվել կամ հետագայում կորցրել են իրենց նախնական ձևը։ Այդ հանգամանքը հայ հին թարգմանական գրականությանը հաղորդում է ոչ միայն ազգային, այլև համաշխարհային գիտական ու մշակութային նշանակություն։ Գրականագիտական տեսանկյունից այս ժառանգությունը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու թարգմանության սկզբունքները, լեզվական և ոճական առանձնահատկությունները, տարբեր մշակույթների փոխազդեցությունը, ինչպես նաև հայ միջնադարյան մտավորականության աշխարհայացքն ու գեղագիտական պատկերացումները։ Գիրքը արժեքավոր է հայ գրականության պատմությամբ, հին ձեռագրերով, թարգմանական արվեստով և ազգային մշակույթի ձևավորման գործընթացներով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։ Այն նպաստում է հայ թարգմանական ավանդույթի պատմական դերի գիտակցմանը և ընդգծում այն կարևոր հանգամանքը, որ թարգմանությունը դարեր շարունակ եղել է հայ ժողովրդի հոգևոր ինքնության պահպանման, գիտելիքի փոխանցման և համաշխարհային մշակութային ժառանգության հետ կապի հաստատման հիմնարար միջոցներից մեկը։

Թարմացվել է՝ 2026-11-18
Հայ հին թարգմանական գրականություն

Անվճար

Խաչատուր Աբովյան Խաչատուր Աբովյան 1809 թ․ – 1848 թ․ Խաչատուր Աբովյանը նոր հայ գրականության հիմնադիրն է։ Նա առաջիններից էր, ով գրական ստեղծագործություններ գրեց աշխարհաբար հայերենով։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործությունը «Վերք Հայաստանի» վեպն է։ Այդ վեպը նկարագրում է հայ ժողովրդի պայքարը և ազգային ոգին։ Աբովյանը եղել է նաև մանկավարժ և լուսավորիչ։ Նա մեծ ուշադրություն է դարձրել կրթության զարգացմանը։ Իր գործունեությամբ նպաստել է ժամանակակից հայ մշակույթի ձևավորմանը։ Նրա գաղափարները մեծ ազդեցություն են ունեցել հետագա գրողների վրա։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա թողել է հարուստ գրական ժառանգություն։ Նրա անհետացումը մինչև այսօր մնում է հայկական պատմության առեղծվածներից մեկը։ menu_book5 Տեսնել ավելին Պերճ Պռոշյան Պերճ Պռոշյան 1837 թ․ – 1907 թ․ Պերճ Պռոշյանը հայ ռեալիստական արձակի կարևոր ներկայացուցիչներից է։ Նա իր ստեղծագործություններում պատկերել է գյուղական կյանքը և հասարակ մարդկանց առօրյան։ Նրա հերոսները սովորական մարդիկ են՝ իրենց խնդիրներով ու երազանքներով։ Պռոշյանը մեծ ուշադրություն է դարձրել սոցիալական հարցերին։ Նրա գրքերը արժեքավոր տեղեկություններ են տալիս 19-րդ դարի հայկական կյանքի մասին։ Նա կարևորել է կրթության և լուսավորության դերը։ Նրա լեզուն պարզ է և բնական։ Պռոշյանի ստեղծագործությունները աչքի են ընկնում իրատեսական նկարագրություններով։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ արձակի զարգացման վրա։ Նրա անունը շարունակում է հիշվել որպես ռեալիզմի կարևոր ներկայացուցիչ։ menu_book3 Տեսնել ավելին Մովսես Խորենացի Մովսես Խորենացի 410 թ․ – 490 թ․ Մովսես Խորենացին հայ պատմագրության հիմնադիրն է և հայտնի է որպես «Հայ պատմության հայր»։ Նրա «Հայոց պատմություն» աշխատությունը համարվում է հայկական պատմության կարևորագույն սկզբնաղբյուրներից մեկը։ Այն նկարագրում է հայ ժողովրդի ծագումը, թագավորությունները, մշակույթը և պատմական զարգացումը։Մովսես Խորենացին համարվում է հայ պատմագրության հիմնադիրը և հաճախ կոչվում է «Հայ պատմության հայր»։ Նրա գլխավոր աշխատությունը՝ «Հայոց պատմությունը», հայկական պատմության կարևորագույն սկզբնաղբյուրներից է։ Այս գրքում նա ներկայացրել է հայ ժողովրդի ծագումը, թագավորությունների պատմությունը և ազգային ավանդույթները։ Խորենացին օգտագործել է ինչպես գրավոր, այնպես էլ բանավոր աղբյուրներ։ Նրա աշխատությունը մեծ նշանակություն ունի ոչ միայն պատմաբանների, այլև գրականագետների համար։ Գրքի լեզուն հարուստ է և պատկերավոր։ Նա կարևոր դեր է ունեցել հայկական ազգային ինքնագիտակցության ձևավորման մեջ։ Խորենացու ազդեցությունը զգացվում է հետագա դարերի գրականության և պատմագրության վրա։ Նրա անունը դարձել է հայկական գիտական մտքի խորհրդանիշ։ Այսօր նա շարունակում է մնալ հայ մշակույթի ամենահարգված դեմքերից մեկը։ menu_book8 Տեսնել ավելին Գրիգոր Զոհրապ Գրիգոր Զոհրապ 1861 թ․ – 1915 թ․ Հայ նշանավոր գրող, հրապարակախոս, իրավաբան և քաղաքական գործիչ էր։ Նա ծնվել է 1861 թվականի հունիսի 26-ին՝ Կոստանդնուպոլսում, և մահացել 1915 թվականին՝ Հայոց ցեղասպանության ժամանակ։ Զոհրապը համարվում է արևմտահայ գրականության ամենահայտնի նովելիստներից մեկը։ Նրա ստեղծագործություններում պատկերավորվում են մարդու հոգեբանությունը, հասարակական հարաբերությունները և քաղաքային կյանքի խնդիրները։ Նա գրել է բազմաթիվ պատմվածքներ և նորավեպեր, որոնք առանձնանում են իրատեսական ոճով և խոր հոգեբանական վերլուծությամբ։ Բացի գրական գործունեությունից, Զոհրապը եղել է հայտնի իրավաբան և Օսմանյան խորհրդարանի պատգամավոր։ Նրա կյանքն ու գործունեությունը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ մշակույթի և հասարակական մտքի զարգացման վրա, իսկ նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս համարվում են հայ գրականության արժեքավոր էջերից։ menu_book5 Տեսնել ավելին Հրանտ Մաթևոսյան Հրանտ Մաթևոսյան 1935 թ․ – 2002 թ․ Հրանտ Մաթևոսյանը համարվում է 20-րդ դարի հայ արձակի մեծագույն վարպետներից մեկը։ Նրա ստեղծագործություններում խորությամբ ներկայացված են գյուղական կյանքը, մարդկային հարաբերությունները և ազգային մտածողությունը։Հրանտ Մաթևոսյանը հայ արձակի ամենամեծ վարպետներից է։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ ունի գյուղական աշխարհի, մարդու և բնության փոխհարաբերությունը։ Նա հայտնի է իր խորը հոգեբանական դիտարկումներով և յուրահատուկ լեզվով։ Նրա գործերը հաճախ ներկայացնում են մարդու ներքին պայքարը և ազգային մտածողությունը։ Մաթևոսյանի հայտնի գործերից են «Մենք ենք, մեր սարերը» և բազմաթիվ պատմվածքներ։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ժամանակակից գրականության վրա։ Նրա լեզուն պատկերավոր և փիլիսոփայական է։ Նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս ուսումնասիրվում են։ Նա համարվում է 20-րդ դարի հայ արձակի հիմնասյուներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը ազգային արժեք է։ menu_book4 Տեսնել ավելին Ակսել Բակունց Ակսել Բակունց 1899 թ․ – 1937 թ․ Ակսել Բակունցը հայ արձակի ամենաբարձր մակարդակի վարպետներից է։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ ունի գյուղական կյանքի, մարդու և բնության ներդաշնակության պատկերումը։ Բակունցը առանձնանում է նուրբ հոգեբանական դիտարկումներով և լեզվական ճշգրտությամբ։ Նրա հայտնի գործերից են «Ալպիական մանուշակ», «Մթնաձոր» և այլ պատմվածքներ։ Նա համարվում է հայ կարճ արձակի անգերազանցելի հեղինակներից մեկը։ Բակունցի ստեղծագործությունները լի են մարդկային խորությամբ և լուռ տխրությամբ։ Նրա հերոսները հաճախ պայքարում են սոցիալական դժվարությունների հետ։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա թողել է մեծ գրական ժառանգություն։ Նրա գործերը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ արձակի զարգացման վրա։ Նա զոհվել է ստալինյան բռնաճնշումների ժամանակ։ menu_book5 Տեսնել ավելին