Տեր-Պետրոսյան, Լևոն

Տեր-Պետրոսյան, Լևոն

menu_book Посмотреть материалы

Книги автора (1)

Онлайн

Литература

Հայ հին թարգմանական գրականություն

Գիրքը նվիրված է հայ հին թարգմանական գրականությանը՝ որպես հայ ժողովրդի հոգևոր, գրական և մշակութային ժառանգության կարևորագույն բաղադրիչներից մեկի։ Հայ թարգմանական գրականությունը ձևավորվել և զարգացել է հայ գրերի ստեղծումից հետո՝ դառնալով հայ մշակույթի զարգացման, գիտելիքի տարածման և համաշխարհային քաղաքակրթական արժեքներին հաղորդակից լինելու կարևոր միջոց։ Այն նշանակալի դեր է ունեցել հայ ինքնուրույն գրականության, պատմագրության, փիլիսոփայական մտքի, աստվածաբանության, կրթության և գիտության ձևավորման ու հարստացման գործում։ Ստեղծագործությունը ներկայացնում է հին հայ թարգմանական ավանդույթի պատմական ու մշակութային նշանակությունը՝ ուշադրություն դարձնելով այն գործընթացներին, որոնց միջոցով օտարալեզու գրական, կրոնական, փիլիսոփայական և գիտական երկերը թարգմանվել ու յուրացվել են հայերենով՝ համապատասխանեցվելով հայ ընթերցողի լեզվամտածողությանը և մշակութային միջավայրին։ Հայ թարգմանական գրականության պատմության մեջ առանձնահատուկ տեղ են զբաղեցնում հունարենից, ասորերենից և այլ լեզուներից կատարված թարգմանությունները, որոնց շնորհիվ հայերեն են ներմուծվել անտիկ աշխարհի և վաղ միջնադարի բազմաթիվ կարևոր գաղափարներ, գիտական պատկերացումներ, գրական ժանրեր ու մտածողության ձևեր։ Այս գործընթացը միայն օտար գրական ստեղծագործությունների լեզվական փոխադրություն չէր, այլև մշակութային ստեղծագործական յուրացում, որի ընթացքում հայ թարգմանիչները հաճախ հանդես էին գալիս որպես գիտելիքի մեկնաբաններ, տարածողներ և ազգային մտավոր ավանդույթի ձևավորողներ։ Հին թարգմանական գրականությունը կարևոր նշանակություն է ունեցել նաև հայոց լեզվի զարգացման համար՝ նպաստելով նրա բառապաշարի հարստացմանը, արտահայտչական հնարավորությունների ընդլայնմանը, գիտական ու փիլիսոփայական եզրաբանության ձևավորմանը և գրական լեզվի մշակմանը։ Թարգմանական երկերի միջոցով հայ իրականություն են ներթափանցել համաշխարհային մտքի տարբեր ուղղություններ, իսկ դրանց հայերեն պահպանված տարբերակները որոշ դեպքերում ձեռք են բերել բացառիկ արժեք՝ որպես այնպիսի բնագրերի վկայություններ, որոնք այլ լեզուներով ամբողջությամբ չեն պահպանվել կամ հետագայում կորցրել են իրենց նախնական ձևը։ Այդ հանգամանքը հայ հին թարգմանական գրականությանը հաղորդում է ոչ միայն ազգային, այլև համաշխարհային գիտական ու մշակութային նշանակություն։ Գրականագիտական տեսանկյունից այս ժառանգությունը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու թարգմանության սկզբունքները, լեզվական և ոճական առանձնահատկությունները, տարբեր մշակույթների փոխազդեցությունը, ինչպես նաև հայ միջնադարյան մտավորականության աշխարհայացքն ու գեղագիտական պատկերացումները։ Գիրքը արժեքավոր է հայ գրականության պատմությամբ, հին ձեռագրերով, թարգմանական արվեստով և ազգային մշակույթի ձևավորման գործընթացներով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։ Այն նպաստում է հայ թարգմանական ավանդույթի պատմական դերի գիտակցմանը և ընդգծում այն կարևոր հանգամանքը, որ թարգմանությունը դարեր շարունակ եղել է հայ ժողովրդի հոգևոր ինքնության պահպանման, գիտելիքի փոխանցման և համաշխարհային մշակութային ժառանգության հետ կապի հաստատման հիմնարար միջոցներից մեկը։

Обновлено. 2026-11-18
Հայ հին թարգմանական գրականություն

Бесплатно

Другие авторы

Все авторы
Հակոբ Պարոնյան Հակոբ Պարոնյան 1843 թ․ – 1891 թ․ Հակոբ Պարոնյանը հայ երգիծական գրականության ամենամեծ ներկայացուցիչներից է։ Նա իր ստեղծագործություններում քննադատել է հասարակական արատները, կեղծավորությունը և անարդարությունը։ Նրա հումորը սուր է և հաճախ շատ արդիական նույնիսկ այսօր։ Պարոնյանը ստեղծել է բազմաթիվ հիշարժան կերպարներ։ Նրա գործերը համատեղում են ծիծաղն ու հասարակական քննադատությունը։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ երգիծանքի զարգացման վրա։ Նրա լեզուն կենդանի է և արտահայտիչ։ Պարոնյանի ստեղծագործությունները լայնորեն ուսումնասիրվում են դպրոցներում և համալսարաններում։ Նա համարվում է հայ սատիրայի դասականը։ Նրա գրական ժառանգությունը շարունակում է հետաքրքրել ընթերցողներին։ menu_book2 Подробнее Պերճ Պռոշյան Պերճ Պռոշյան 1837 թ․ – 1907 թ․ Պերճ Պռոշյանը հայ ռեալիստական արձակի կարևոր ներկայացուցիչներից է։ Նա իր ստեղծագործություններում պատկերել է գյուղական կյանքը և հասարակ մարդկանց առօրյան։ Նրա հերոսները սովորական մարդիկ են՝ իրենց խնդիրներով ու երազանքներով։ Պռոշյանը մեծ ուշադրություն է դարձրել սոցիալական հարցերին։ Նրա գրքերը արժեքավոր տեղեկություններ են տալիս 19-րդ դարի հայկական կյանքի մասին։ Նա կարևորել է կրթության և լուսավորության դերը։ Նրա լեզուն պարզ է և բնական։ Պռոշյանի ստեղծագործությունները աչքի են ընկնում իրատեսական նկարագրություններով։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ արձակի զարգացման վրա։ Նրա անունը շարունակում է հիշվել որպես ռեալիզմի կարևոր ներկայացուցիչ։ menu_book3 Подробнее Ավետիք Իսահակյան Ավետիք Իսահակյան 1875 թ․ – 1957 թ․ Ավետիք Իսահակյանը հայ քնարերգության մեծագույն ներկայացուցիչներից է։ Նրա պոեզիան լի է սիրո, հայրենիքի, կարոտի և մարդկային զգացմունքների թեմաներով։ Նրա ստեղծագործությունները մեծ ճանաչում են ստացել նաև արտերկրում։Ավետիք Իսահակյանը հայ քնարերգության ամենանշանավոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ են զբաղեցնում սերը, հայրենիքը, կարոտը և մարդու ներաշխարհը։ Իսահակյանի լեզուն առանձնանում է մեղմությամբ, երաժշտականությամբ և խոր զգացմունքայնությամբ։ Նրա հայտնի գործերից են «Աբու Լալա Մահարին» և բազմաթիվ քնարական բանաստեղծություններ։ Նա երկար տարիներ ապրել է արտասահմանում, սակայն մշտապես կապված է եղել հայրենիքի հետ։ Իսահակյանի պոեզիան մեծ ճանաչում է ստացել նաև միջազգային մակարդակով։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ Նա եղել է նաև հասարակական և մշակութային ակտիվ գործիչ։ Իսահակյանի ստեղծագործությունները շարունակում են սիրել տարբեր սերունդներ։ Նա համարվում է հայ պոեզիայի մեծագույն վարպետներից մեկը։ menu_book4 Подробнее Վահան Թոթովենց Վահան Թոթովենց 1894 թ․ – 1938 թ․ Վահան Թոթովենց հայ արձակագիր, դրամատուրգ և լրագրող է, որը համարվում է XX դարի հայ գրականության կարևոր դեմքերից մեկը։ Նրա ստեղծագործությունները առանձնանում են իրականության խոր ու պատկերավոր նկարագրություններով, որտեղ արտացոլված են հայ ժողովրդի կյանքը, ցավը և դիմադրողականությունը պատմական ծանր ժամանակներում։ Թոթովենցի գրականության հիմնական թեմաներն են արևմտահայ կյանքի պատկերումը, պատերազմները, գաղթը և մարդու ճակատագիրը բարդ սոցիալական ու քաղաքական պայմաններում։ Նրա գործերում հաճախ զգացվում է անձնական փորձի ազդեցությունը, ինչը դրանք դարձնում է ավելի անկեղծ և ազդեցիկ։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործություններից է «Հին Հռոմեական ճանապարհի վրա» վեպը, որտեղ նա նկարագրում է իր մանկությունը և արևմտահայ իրականությունը՝ հարուստ ու կենդանի լեզվով։ Թոթովենցը նաև զբաղվել է լրագրությամբ և հասարակական գործունեությամբ՝ մասնակցելով ժամանակի մտավոր ու քաղաքական կյանքին։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին նա կապեր է ունեցել հայկական ռազմական ու ազգային շրջանակների հետ, ինչը մեծ ազդեցություն է ունեցել նրա աշխարհայացքի վրա։ 1938 թվականին, ստալինյան բռնաճնշումների ժամանակ, նա ձերբակալվել և գնդակահարվել է։ Չնայած իր կյանքի ողբերգական ավարտին, Վահան Թոթովենցի ստեղծագործությունները այսօր համարվում են հայ գրականության արժեքավոր մաս՝ իրենց պատմական և գեղարվեստական նշանակությամբ։ menu_book2 Подробнее Մխիթար Գոշ Մխիթար Գոշ 1130 թ․ – 1213 թ․ Մխիթար Գոշ միջնադարյան հայ մեծ մտածող, իրավագետ, առակագիր, մանկավարժ և հասարակական գործիչ էր, որը ապրել է XII–XIII դարերում։ Նա հայտնի է որպես հայ իրավագիտության ամենանշանավոր ներկայացուցիչներից մեկը։ Նրա ամենահայտնի աշխատությունը «Դատաստանագիրքն» է, որը համարվում է հայկական իրավունքի կարևորագույն հուշարձաններից և երկար ժամանակ ծառայել է որպես օրենքների ժողովածու։ Մխիթար Գոշը գրել է նաև բազմաթիվ առակներ, որոնց միջոցով քարոզել է բարություն, արդարություն, իմաստություն և ազնվություն։ Նա մեծ դեր է ունեցել կրթության և մշակույթի զարգացման գործում, հիմնել է դպրոցներ և նպաստել գիտելիքների տարածմանը։ Գոշի ստեղծագործությունները կարևոր նշանակություն ունեն հայ գրականության, իրավունքի և մանկավարժության պատմության մեջ։ Նրա անունը մինչ օրս համարվում է իմաստության, արդարադատության և ազգային մշակույթի խորհրդանիշ։ menu_book9 Подробнее Միսաք Մեծարենց Միսաք Մեծարենց 1886 թ․ – 1908 թ․ Միսաք Մեծարենցը արևմտահայ քնարական պոեզիայի ամենապայծառ ներկայացուցիչներից է։ Չնայած կարճ կյանքին, նա ստեղծել է բարձրարժեք գրական ժառանգություն։Միսաք Մեծարենցը արևմտահայ քնարերգության ամենապայծառ անուններից է։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ ունեն բնությունը, սերը և կյանքի գեղեցկությունը։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա հասցրել է ստեղծել բարձրարժեք պոեզիա։ Նրա լեզուն երաժշտական է և նուրբ։ Մեծարենցը մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ռոմանտիկ պոեզիայի վրա։ Նրա բանաստեղծությունները լի են լույսով և զգացմունքայնությամբ։ Նա համարվում է արևմտահայ պոեզիայի ամենաքնարական ձայներից մեկը։ Նրա գործերը մինչ օրս սիրով ընթերցվում են։ Նրա ժառանգությունը փոքր ծավալով, բայց մեծ արժեք ունի։ Նա հայ գրականության բացառիկ տաղանդներից է։ menu_book2 Подробнее