Թովմասյան, Ն. Ռ.

Թովմասյան, Ն. Ռ.

menu_book Տեսնել նյութերը

Հեղինակի գրքերը (1)

Օնլայն

Տնտեսագիտություն

Սոցիալ-տնտեսագիտական միտքը Հայաստանում 15–18-րդ դարերում

Աշխատությունը նվիրված է միջնադարյան և վաղ նոր ժամանակների Հայաստանում սոցիալ-տնտեսագիտական մտքի ձևավորման, զարգացման և գաղափարական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ ընդգրկելով հայ հասարակական մտքի պատմության մի կարևոր ժամանակաշրջան՝ 15–18-րդ դարերը։ Այն ներկայացնում է հայ իրականության մեջ տնտեսական և հասարակական հարաբերությունների վերաբերյալ պատկերացումների զարգացումը, դրանց արտացոլումը ժամանակի մտավոր, փիլիսոփայական, պատմագրական և հասարակական ժառանգության մեջ, ինչպես նաև տնտեսական կյանքի տարբեր երևույթների նկատմամբ հայ մտածողների վերաբերմունքը։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է հասարակության սոցիալական կառուցվածքի, տնտեսական գործունեության, արտադրության, առևտրի, սեփականության, աշխատանքի, հարստության և նյութական բարեկեցության վերաբերյալ պատկերացումների ուսումնասիրությունը՝ դրանք դիտարկելով տվյալ ժամանակաշրջանի պատմական պայմանների և հասարակական զարգացման առանձնահատկությունների համատեքստում։ 15–18-րդ դարերը հայ ժողովրդի պատմության մեջ առանձնանում էին քաղաքական բարդ իրավիճակով, օտար տիրապետության պայմաններում գոյատևելու անհրաժեշտությամբ, տնտեսական կյանքի փոփոխություններով, առևտրական կապերի զարգացմամբ և հասարակական հարաբերությունների վերափոխումներով։ Այս հանգամանքներն անմիջականորեն ազդում էին նաև տնտեսական մտածողության վրա՝ առաջ բերելով սեփականության, հարկային պարտավորությունների, հողօգտագործման, արհեստագործության, առևտրի, արտադրական գործունեության և հասարակական բարեկեցության վերաբերյալ տարաբնույթ հարցադրումներ։ Ուսումնասիրության շրջանակում առանձնահատուկ նշանակություն ունի այն, թե ինչպես էին հայ մտավորականները, մատենագիրները, հասարակական գործիչներն ու գիտելիքի տարբեր ոլորտների ներկայացուցիչները մեկնաբանում իրենց ժամանակի տնտեսական իրողությունները, գնահատում հասարակական անհավասարությունը, անդրադառնում ժողովրդի նյութական վիճակին և արտահայտում պատկերացումներ հասարակության կազմակերպման ու տնտեսական կյանքի բարելավման հնարավորությունների մասին։ Սոցիալ-տնտեսագիտական մտքի զարգացումը դիտարկվում է ոչ միայն որպես առանձին գաղափարների ամբողջություն, այլև որպես պատմականորեն պայմանավորված մտավոր գործընթաց, որն արտացոլում է հայ հասարակության կենսական պահանջները, ազգային ինքնագիտակցության առանձնահատկությունները և հասարակական առաջընթացի վերաբերյալ պատկերացումները։ Աշխատության գիտական արժեքը պայմանավորված է նրանով, որ այն հայ մտքի պատմությունը դիտարկում է նաև տնտեսական և սոցիալական գաղափարների տեսանկյունից՝ բացահայտելով այդ գաղափարների կապը ժամանակի քաղաքական, մշակութային և տնտեսական իրադրության հետ։ Այն հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել հայ հասարակական մտքի զարգացման ընթացքի, տնտեսական երևույթների վերաբերյալ պատմական պատկերացումների և սոցիալական խնդիրների գիտակցման ձևերի մասին։ Միաժամանակ ուսումնասիրությունը կարևոր նշանակություն ունի հայ տնտեսական մտքի պատմական ակունքների բացահայտման, տարբեր ժամանակաշրջանների գաղափարական շարունակականության ընկալման և ազգային մտավոր ժառանգության գիտական գնահատման համար։ Գիրքը արժեքավոր է Հայաստանի պատմությամբ, տնտեսագիտության պատմությամբ, սոցիալական հարաբերություններով և հայ հասարակական-քաղաքական մտքի զարգացմամբ հետաքրքրվող ընթերցողների, հետազոտողների, դասախոսների ու ուսանողների համար՝ նպաստելով հայ պատմական փորձի և տնտեսական մտածողության առանձնահատկությունների խորքային ըմբռնմանը։

Թարմացվել է՝ 2026-11-21
Սոցիալ-տնտեսագիտական միտքը Հայաստանում 15–18-րդ դարերում

Անվճար

Սիամանթո (Ատոմ Յարճանյան) Սիամանթո (Ատոմ Յարճանյան) 1878 թ․ – 1915 թ․ Սիամանթոն արևմտահայ գրականության ամենահզոր բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործությունները նվիրված են ազգային պայքարին, ազատությանը և մարդկային արժանապատվությանը։ Նա մեծ ցավով նկարագրել է հայ ժողովրդի ողբերգական ճակատագիրը։ Սիամանթոյի լեզուն ուժեղ է, կրակոտ և հուզական։ Նրա պոեզիան հաճախ արտահայտում է բողոք և արդարության պահանջ։ Հայոց ցեղասպանության տարիներին նա զոհվել է օսմանյան իշխանությունների կողմից։ Նրա գործերը դարձել են ազգային հիշողության կարևոր մաս։ Սիամանթոն մեծ ազդեցություն է ունեցել հետագա հայ բանաստեղծների վրա։ Նրա ստեղծագործությունները շարունակում են արդիական մնալ։ Նա համարվում է ազատատենչ պոեզիայի խորհրդանիշներից մեկը։ menu_book2 Տեսնել ավելին Պերճ Պռոշյան Պերճ Պռոշյան 1837 թ․ – 1907 թ․ Պերճ Պռոշյանը հայ ռեալիստական արձակի կարևոր ներկայացուցիչներից է։ Նա իր ստեղծագործություններում պատկերել է գյուղական կյանքը և հասարակ մարդկանց առօրյան։ Նրա հերոսները սովորական մարդիկ են՝ իրենց խնդիրներով ու երազանքներով։ Պռոշյանը մեծ ուշադրություն է դարձրել սոցիալական հարցերին։ Նրա գրքերը արժեքավոր տեղեկություններ են տալիս 19-րդ դարի հայկական կյանքի մասին։ Նա կարևորել է կրթության և լուսավորության դերը։ Նրա լեզուն պարզ է և բնական։ Պռոշյանի ստեղծագործությունները աչքի են ընկնում իրատեսական նկարագրություններով։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ արձակի զարգացման վրա։ Նրա անունը շարունակում է հիշվել որպես ռեալիզմի կարևոր ներկայացուցիչ։ menu_book3 Տեսնել ավելին Գաբրիել Սունդուկյան Գաբրիել Սունդուկյան 1825 թ․ – 1912 թ․ Հայ մեծ դրամատուրգ, արձակագիր և հասարակական գործիչ էր, որը համարվում է հայկական ռեալիստական դրամատուրգիայի հիմնադիրը։ Նա ծնվել է 1825 թվականի հուլիսի 11-ին՝ Թիֆլիսում, և մահացել 1912 թվականի մարտի 29-ին։ Սունդուկյանի ստեղծագործություններում արտացոլված են XIX դարի հայ հասարակության կյանքը, կենցաղը, սովորույթներն ու սոցիալական խնդիրները։ Նրա ամենահայտնի պիեսներից են «Պեպո»-ն, «Խաթաբալա»-ն և «Էլի մեկ զոհ»-ը, որոնք մեծ ժողովրդականություն են վայելում մինչ օրս։ Սունդուկյանը կարևոր դեր է ունեցել հայկական թատրոնի զարգացման գործում, իսկ նրա ստեղծագործությունները դարձել են հայ դրամատուրգիայի դասական նմուշներ։ Նրա անունը կրում է Գաբրիել Սունդուկյանի անվան ազգային ակադեմիական թատրոնը, որը Հայաստանի ամենահեղինակավոր թատրոններից է։ menu_book2 Տեսնել ավելին Րաֆֆի (Հակոբ Մելիք-Հակոբյան) Րաֆֆի (Հակոբ Մելիք-Հակոբյան) 1835 թ․ – 1888 թ․ Րաֆֆին հայ պատմավեպի ամենահայտնի ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ են զբաղեցնում ազգային ազատագրության և հայրենասիրության թեմաները։ «Սամվել», «Խենթը» և «Դավիթ Բեկ» վեպերը համարվում են հայ գրականության դասականներ։ Նա ստեղծել է ուժեղ և հիշվող հերոսներ։ Րաֆֆու կերպարները պայքարում են հանուն ազատության և արդարության։ Նրա գրքերը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ երիտասարդության վրա։ Նա կարողացել է պատմությունը ներկայացնել հետաքրքիր և կենդանի ձևով։ Նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս լայնորեն ընթերցվում են։ Րաֆֆին համարվում է ազգային մտածողության ձևավորման կարևոր գործիչ։ Նրա անունը մշտապես կապված է հայրենասիրական գրականության հետ։ menu_book18 Տեսնել ավելին Խաչատուր Աբովյան Խաչատուր Աբովյան 1809 թ․ – 1848 թ․ Խաչատուր Աբովյանը նոր հայ գրականության հիմնադիրն է։ Նա առաջիններից էր, ով գրական ստեղծագործություններ գրեց աշխարհաբար հայերենով։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործությունը «Վերք Հայաստանի» վեպն է։ Այդ վեպը նկարագրում է հայ ժողովրդի պայքարը և ազգային ոգին։ Աբովյանը եղել է նաև մանկավարժ և լուսավորիչ։ Նա մեծ ուշադրություն է դարձրել կրթության զարգացմանը։ Իր գործունեությամբ նպաստել է ժամանակակից հայ մշակույթի ձևավորմանը։ Նրա գաղափարները մեծ ազդեցություն են ունեցել հետագա գրողների վրա։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա թողել է հարուստ գրական ժառանգություն։ Նրա անհետացումը մինչև այսօր մնում է հայկական պատմության առեղծվածներից մեկը։ menu_book5 Տեսնել ավելին Մովսես Խորենացի Մովսես Խորենացի 410 թ․ – 490 թ․ Մովսես Խորենացին հայ պատմագրության հիմնադիրն է և հայտնի է որպես «Հայ պատմության հայր»։ Նրա «Հայոց պատմություն» աշխատությունը համարվում է հայկական պատմության կարևորագույն սկզբնաղբյուրներից մեկը։ Այն նկարագրում է հայ ժողովրդի ծագումը, թագավորությունները, մշակույթը և պատմական զարգացումը։Մովսես Խորենացին համարվում է հայ պատմագրության հիմնադիրը և հաճախ կոչվում է «Հայ պատմության հայր»։ Նրա գլխավոր աշխատությունը՝ «Հայոց պատմությունը», հայկական պատմության կարևորագույն սկզբնաղբյուրներից է։ Այս գրքում նա ներկայացրել է հայ ժողովրդի ծագումը, թագավորությունների պատմությունը և ազգային ավանդույթները։ Խորենացին օգտագործել է ինչպես գրավոր, այնպես էլ բանավոր աղբյուրներ։ Նրա աշխատությունը մեծ նշանակություն ունի ոչ միայն պատմաբանների, այլև գրականագետների համար։ Գրքի լեզուն հարուստ է և պատկերավոր։ Նա կարևոր դեր է ունեցել հայկական ազգային ինքնագիտակցության ձևավորման մեջ։ Խորենացու ազդեցությունը զգացվում է հետագա դարերի գրականության և պատմագրության վրա։ Նրա անունը դարձել է հայկական գիտական մտքի խորհրդանիշ։ Այսօր նա շարունակում է մնալ հայ մշակույթի ամենահարգված դեմքերից մեկը։ menu_book8 Տեսնել ավելին