Թովմասյան, Ն. Ռ.

Թովմասյան, Ն. Ռ.

menu_book View materials

Books by this author (1)

Online

Economics

Սոցիալ-տնտեսագիտական միտքը Հայաստանում 15–18-րդ դարերում

Աշխատությունը նվիրված է միջնադարյան և վաղ նոր ժամանակների Հայաստանում սոցիալ-տնտեսագիտական մտքի ձևավորման, զարգացման և գաղափարական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ ընդգրկելով հայ հասարակական մտքի պատմության մի կարևոր ժամանակաշրջան՝ 15–18-րդ դարերը։ Այն ներկայացնում է հայ իրականության մեջ տնտեսական և հասարակական հարաբերությունների վերաբերյալ պատկերացումների զարգացումը, դրանց արտացոլումը ժամանակի մտավոր, փիլիսոփայական, պատմագրական և հասարակական ժառանգության մեջ, ինչպես նաև տնտեսական կյանքի տարբեր երևույթների նկատմամբ հայ մտածողների վերաբերմունքը։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է հասարակության սոցիալական կառուցվածքի, տնտեսական գործունեության, արտադրության, առևտրի, սեփականության, աշխատանքի, հարստության և նյութական բարեկեցության վերաբերյալ պատկերացումների ուսումնասիրությունը՝ դրանք դիտարկելով տվյալ ժամանակաշրջանի պատմական պայմանների և հասարակական զարգացման առանձնահատկությունների համատեքստում։ 15–18-րդ դարերը հայ ժողովրդի պատմության մեջ առանձնանում էին քաղաքական բարդ իրավիճակով, օտար տիրապետության պայմաններում գոյատևելու անհրաժեշտությամբ, տնտեսական կյանքի փոփոխություններով, առևտրական կապերի զարգացմամբ և հասարակական հարաբերությունների վերափոխումներով։ Այս հանգամանքներն անմիջականորեն ազդում էին նաև տնտեսական մտածողության վրա՝ առաջ բերելով սեփականության, հարկային պարտավորությունների, հողօգտագործման, արհեստագործության, առևտրի, արտադրական գործունեության և հասարակական բարեկեցության վերաբերյալ տարաբնույթ հարցադրումներ։ Ուսումնասիրության շրջանակում առանձնահատուկ նշանակություն ունի այն, թե ինչպես էին հայ մտավորականները, մատենագիրները, հասարակական գործիչներն ու գիտելիքի տարբեր ոլորտների ներկայացուցիչները մեկնաբանում իրենց ժամանակի տնտեսական իրողությունները, գնահատում հասարակական անհավասարությունը, անդրադառնում ժողովրդի նյութական վիճակին և արտահայտում պատկերացումներ հասարակության կազմակերպման ու տնտեսական կյանքի բարելավման հնարավորությունների մասին։ Սոցիալ-տնտեսագիտական մտքի զարգացումը դիտարկվում է ոչ միայն որպես առանձին գաղափարների ամբողջություն, այլև որպես պատմականորեն պայմանավորված մտավոր գործընթաց, որն արտացոլում է հայ հասարակության կենսական պահանջները, ազգային ինքնագիտակցության առանձնահատկությունները և հասարակական առաջընթացի վերաբերյալ պատկերացումները։ Աշխատության գիտական արժեքը պայմանավորված է նրանով, որ այն հայ մտքի պատմությունը դիտարկում է նաև տնտեսական և սոցիալական գաղափարների տեսանկյունից՝ բացահայտելով այդ գաղափարների կապը ժամանակի քաղաքական, մշակութային և տնտեսական իրադրության հետ։ Այն հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել հայ հասարակական մտքի զարգացման ընթացքի, տնտեսական երևույթների վերաբերյալ պատմական պատկերացումների և սոցիալական խնդիրների գիտակցման ձևերի մասին։ Միաժամանակ ուսումնասիրությունը կարևոր նշանակություն ունի հայ տնտեսական մտքի պատմական ակունքների բացահայտման, տարբեր ժամանակաշրջանների գաղափարական շարունակականության ընկալման և ազգային մտավոր ժառանգության գիտական գնահատման համար։ Գիրքը արժեքավոր է Հայաստանի պատմությամբ, տնտեսագիտության պատմությամբ, սոցիալական հարաբերություններով և հայ հասարակական-քաղաքական մտքի զարգացմամբ հետաքրքրվող ընթերցողների, հետազոտողների, դասախոսների ու ուսանողների համար՝ նպաստելով հայ պատմական փորձի և տնտեսական մտածողության առանձնահատկությունների խորքային ըմբռնմանը։

Updated: 2026-11-21
Սոցիալ-տնտեսագիտական միտքը Հայաստանում 15–18-րդ դարերում

Free

Դերենիկ Դեմիրճյան Դերենիկ Դեմիրճյան 1877 թ․ – 1956 թ․ Դերենիկ Դեմիրճյանը գրող, դրամատուրգ և հասարակական գործիչ էր։ Նա առավել հայտնի է իր «Վարդանանք» պատմական վեպով, որը հայ գրականության կարևորագույն ստեղծագործություններից է։ Դեմիրճյանը մեծ հետաքրքրություն է ցուցաբերել հայկական պատմության և ազգային հերոսների նկատմամբ։ Նրա գործերում հաճախ հանդիպում են հայրենասիրական գաղափարներ։ Նա նաև գրել է բազմաթիվ պիեսներ և պատմվածքներ։ Դեմիրճյանի լեզուն հարուստ է և արտահայտիչ։ Նրա ստեղծագործությունները մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ պատմական արձակի զարգացման վրա։ Նա կարևոր դեր է ունեցել նաև հայկական թատրոնի զարգացման գործում։ Նրա աշխատանքները մինչ օրս լայնորեն ուսումնասիրվում են։ Դեմիրճյանը համարվում է հայ դասական գրականության կարևոր ներկայացուցիչներից մեկը։ menu_book7 Read more Ղազարոս Աղայան Ղազարոս Աղայան 1840 թ․ – 1911 թ․ Ղազարոս Աղայանը մանկական գրականության հիմնադիրներից է։ Նա գրել է բազմաթիվ հեքիաթներ, պատմվածքներ և կրթական նյութեր երեխաների համար։ Նրա ստեղծագործություններն ունեն դաստիարակչական և բարոյական նշանակություն։ Աղայանը նաև ակտիվ մանկավարժ էր։ Նա մեծ դեր է ունեցել ազգային կրթության զարգացման գործում։ Նրա հերոսները սովորեցնում են ազնվություն, աշխատասիրություն և բարություն։ Աղայանի լեզուն պարզ և հասկանալի է երեխաների համար։ Նրա հեքիաթները մինչ օրս ընդգրկված են դպրոցական ծրագրերում։ Մի քանի սերունդ մեծացել է նրա գրքերով։ Նա համարվում է հայ մանկական գրականության դասականներից մեկը։ menu_book5 Read more Գրիգոր Նարեկացի Գրիգոր Նարեկացի 951 թ․ – 1003 թ․ Գրիգոր Նարեկացին միջնադարյան հայ գրականության և քրիստոնեական մտքի ամենամեծ ներկայացուցիչներից է։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործությունը «Մատյան ողբերգությունն» է, որը հաճախ կոչվում է պարզապես «Նարեկ»։ Գիրքը բաղկացած է աղոթքներից և հոգևոր խորհրդածություններից։ Նարեկացին խորությամբ ուսումնասիրել է մարդու հոգին, մեղքը, ապաշխարությունն ու հավատքը։ Նրա լեզուն չափազանց հարուստ և պատկերավոր է։ Նարեկացու ստեղծագործությունները մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ հոգևոր մշակույթի վրա։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ 2015 թվականին նա հռչակվել է Կաթոլիկ եկեղեցու Վարդապետ։ Նարեկացին համարվում է համաշխարհային քրիստոնեական գրականության կարևոր հեղինակներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ուսումնասիրվել ամբողջ աշխարհում։ menu_book29 Read more Գաբրիել Սունդուկյան Գաբրիել Սունդուկյան 1825 թ․ – 1912 թ․ Հայ մեծ դրամատուրգ, արձակագիր և հասարակական գործիչ էր, որը համարվում է հայկական ռեալիստական դրամատուրգիայի հիմնադիրը։ Նա ծնվել է 1825 թվականի հուլիսի 11-ին՝ Թիֆլիսում, և մահացել 1912 թվականի մարտի 29-ին։ Սունդուկյանի ստեղծագործություններում արտացոլված են XIX դարի հայ հասարակության կյանքը, կենցաղը, սովորույթներն ու սոցիալական խնդիրները։ Նրա ամենահայտնի պիեսներից են «Պեպո»-ն, «Խաթաբալա»-ն և «Էլի մեկ զոհ»-ը, որոնք մեծ ժողովրդականություն են վայելում մինչ օրս։ Սունդուկյանը կարևոր դեր է ունեցել հայկական թատրոնի զարգացման գործում, իսկ նրա ստեղծագործությունները դարձել են հայ դրամատուրգիայի դասական նմուշներ։ Նրա անունը կրում է Գաբրիել Սունդուկյանի անվան ազգային ակադեմիական թատրոնը, որը Հայաստանի ամենահեղինակավոր թատրոններից է։ menu_book2 Read more Վահան Տերյան Վահան Տերյան 1885 թ․ – 1920 թ․ Վահան Տերյանը հայ քնարական պոեզիայի ամենասիրելի հեղինակներից է։ Նրա ստեղծագործություններում արտահայտված են սերը, մենությունը, կարոտը և կյանքի անցողիկությունը։ Տերյանի բանաստեղծությունները հայտնի են իրենց երաժշտականությամբ և նուրբ տրամադրությամբ։ Նա մեծ ազդեցություն է կրել եվրոպական խորհրդապաշտությունից։ Նրա պոեզիան նոր շունչ է բերել հայկական գրականությանը։ Տերյանի լեզուն մեղմ է, գեղեցիկ և հուզական։ Նրա բազմաթիվ բանաստեղծություններ դարձել են երգեր։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հետագա սերունդների բանաստեղծների վրա։ Տերյանի ստեղծագործությունները շարունակում են մնալ ամենաընթերցվողներից։ Նա համարվում է հայ քնարերգության մեծագույն վարպետներից մեկը։ menu_book4 Read more Միսաք Մեծարենց Միսաք Մեծարենց 1886 թ․ – 1908 թ․ Միսաք Մեծարենցը արևմտահայ քնարական պոեզիայի ամենապայծառ ներկայացուցիչներից է։ Չնայած կարճ կյանքին, նա ստեղծել է բարձրարժեք գրական ժառանգություն։Միսաք Մեծարենցը արևմտահայ քնարերգության ամենապայծառ անուններից է։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ ունեն բնությունը, սերը և կյանքի գեղեցկությունը։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա հասցրել է ստեղծել բարձրարժեք պոեզիա։ Նրա լեզուն երաժշտական է և նուրբ։ Մեծարենցը մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ռոմանտիկ պոեզիայի վրա։ Նրա բանաստեղծությունները լի են լույսով և զգացմունքայնությամբ։ Նա համարվում է արևմտահայ պոեզիայի ամենաքնարական ձայներից մեկը։ Նրա գործերը մինչ օրս սիրով ընթերցվում են։ Նրա ժառանգությունը փոքր ծավալով, բայց մեծ արժեք ունի։ Նա հայ գրականության բացառիկ տաղանդներից է։ menu_book2 Read more