Թումանյան, Հեղինե Սարգսի

Գրականություն

Աշխատությունը նվիրված է ամերիկյան արձակի նշանավոր ներկայացուցչի ստեղծագործություններում ռեալիստական գեղարվեստական սկզբունքների, կերպարային համակարգի, սոցիալական միջավայրի պատկերման և հեղինակային աշխարհընկալման ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում իրականության գեղարվեստական վերարտադրման այն միջոցներն են, որոնց միջոցով ներկայացվում են հասարակության տարբեր շերտերի կյանքը, մարդու և սոցիալական միջավայրի փոխհարաբերությունները, տնտեսական դժվարությունները, անհատի բարոյական ընտրությունը, մարդկային արժանապատվության և գոյապայքարի խնդիրները։ Քննվում է, թե ինչպես է առօրյա կյանքի մանրամասների, բնական միջավայրի, աշխատանքի, ընտանեկան հարաբերությունների և հասարակական հակասությունների պատկերումը նպաստում համոզիչ ու բազմաշերտ գեղարվեստական իրականության ստեղծմանը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում հասարակ մարդկանց կերպարներին, որոնց կենսափորձի միջոցով բացահայտվում են ավելի լայն սոցիալական և բարոյահոգեբանական խնդիրներ։ Վերլուծվում են կերպարների անհատականացման միջոցները, նրանց խոսքը, վարքագիծը, ներքին հակասությունները և միջավայրի ազդեցությունը նրանց աշխարհընկալման ու գործողությունների վրա։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում սոցիալական ռեալիզմի և հոգեբանական պատկերման փոխհարաբերությունը, քանի որ արտաքին հասարակական պայմանները հաճախ ներկայացվում են հերոսների անձնական ճակատագրերի և ներքին ապրումների միջոցով։ Ուսումնասիրվում է նաև բնապատկերի գործառույթը, որը հանդես է գալիս ոչ միայն որպես գործողությունների տարածք, այլև որպես կերպարների հոգեվիճակների, հասարակական փոփոխությունների և մարդու գոյության խորհրդանշական արտահայտման միջոց։ Հետազոտության շրջանակում կարող են դիտարկվել Մեծ ճգնաժամի ժամանակաշրջանի սոցիալական իրողությունների, աղքատության, աշխատանքային անապահովության, տեղահանության, համայնքային համերաշխության և անհատի ու հասարակության միջև լարվածության գեղարվեստական արտացոլումները։ Անդրադարձ է կատարվում լեզվի պարզությանը, կենդանի երկխոսություններին, խոսակցական տարրերին, հեգնանքին և պատմողական տարբեր եղանակներին, որոնց միջոցով ստեղծվում է իրականությանը մոտ գեղարվեստական միջավայր։ Միաժամանակ քննվում է ռեալիստական պատկերման և խորհրդանշական շերտերի համադրությունը, որը ստեղծագործություններին հաղորդում է սոցիալական փաստագրությունից ավելի լայն փիլիսոփայական և համամարդկային նշանակություն։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու ամերիկյան ռեալիստական արձակի զարգացման առանձնահատկությունները և հասկանալու, թե ինչպես են սոցիալական դիտարկումը, հոգեբանական խորությունը, բնության պատկերումը և մարդասիրական գաղափարները միավորվում ամբողջական գեղարվեստական համակարգում։