Վանգ, Հայժեն

Մանկավարժություն

Աշխատությունը նվիրված է ռուսերենի բայական համակարգի ուսուցման լեզվաբանական և մեթոդական հիմքերի ուսումնասիրությանը չինախոս ուսանողների համար՝ ռուսերենի և չինարենի հակադրական վերլուծության կիրառմամբ։ Հետազոտության առանցքում երկու լեզուների բայական համակարգերի կառուցվածքային ու գործառական տարբերությունների բացահայտումն է և դրանց հիման վրա ուսուցման ընթացքում առաջացող բնորոշ դժվարությունների կանխատեսումն ու համակարգումը։ Հատուկ ուշադրություն կարող է հատկացվել այն հանգամանքին, որ ռուսերենում բայը բնութագրվում է ձևաբանական հարուստ համակարգով, մինչդեռ չինարենում բազմաթիվ քերականական իմաստներ արտահայտվում են այլ լեզվական միջոցներով։ Այս տարբերությունը կարող է էական նշանակություն ունենալ ժամանակի, կերպի, եղանակի, դեմքի և թվի հետ կապված ռուսերեն ձևերի յուրացման գործընթացում։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է ռուսերենի կատարյալ և անկատար կերպերի հակադրության ուսումնասիրությունը, քանի որ գործողության ընթացքը, ավարտվածությունը և արդյունքը երկու լեզուներում կարող են արտահայտվել կառուցվածքային տարբեր միջոցներով։ Քննության առարկա կարող են դառնալ նաև ռուսերեն բայերի խոնարհումը, անցյալ, ներկա և ապառնի ժամանակների ձևավորումը, շարժման բայերը, վերադարձական ձևերը, բայական կառավարումը և նախածանցների միջոցով իմաստային փոփոխությունների արտահայտումը։ Հակադրական վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս որոշելու այն դեպքերը, երբ սովորողի մայրենի լեզվի կառուցվածքը կարող է նպաստել ռուսերենի որոշ երևույթների ընկալմանը, ինչպես նաև այն ոլորտները, որտեղ լեզուների տարբերությունները կարող են հանգեցնել փոխանցման ազդեցության և համակարգային սխալների։ Այդ տվյալների հիման վրա կարող են մշակվել քերականական նյութի ներկայացման հաջորդականության, վարժությունների ընտրության և հաղորդակցական իրավիճակներում բայական ձևերի ամրապնդման մեթոդական սկզբունքներ։ Կարևորվում է ոչ միայն ձևերի մեխանիկական յուրացումը, այլև դրանց իմաստային ու գործառական տարբերությունների գիտակցումը՝ սովորողին հնարավորություն տալով համապատասխան բայական ձևն ընտրել խոսքային կոնկրետ իրավիճակում։ Ուսումնասիրությունը կարող է ներառել նաև չինախոս ուսանողների բնորոշ սխալների դասակարգում և դրանց լեզվաբանական պատճառների բացահայտում, ինչը կարևոր հիմք է նպատակային ուսուցման ռազմավարությունների ձևավորման համար։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է հակադրական լեզվաբանության, ռուսերենի քերականության, երկրորդ լեզվի յուրացման տեսության և օտար լեզվի դասավանդման մեթոդիկայի մոտեցումները՝ նպաստելով չինախոս ուսանողների համար ռուսերենի բայական համակարգի առավել համակարգված և լեզվաբանորեն հիմնավորված ուսուցման կազմակերպմանը։