Варданян, Вреж Мкртичович

Варданян, Вреж Мкртичович

menu_book Տեսնել նյութերը

Հեղինակի գրքերը (1)

Օնլայն

Պատմություն

Վասպուրականի Արծրունյաց իշխանապետության քաղաքական և սոցիալ-տնտեսական հարաբերությունները (VI դարի կեսերից մինչև 908 թվականը)

Աշխատությունը նվիրված է միջնադարյան Հայաստանի կարևորագույն քաղաքական և պատմական կենտրոններից մեկի՝ Վասպուրականի Արծրունյաց իշխանապետության ձևավորման, զարգացման և ներքին կառուցվածքի համակողմանի ուսումնասիրությանը՝ VI դարի կեսերից մինչև 908 թվականն ընկած ժամանակաշրջանում։ Այն ներկայացնում է Արծրունյաց իշխանական տոհմի քաղաքական դիրքերի ամրապնդման, իշխանության տարածքային ընդլայնման, նախարարական տների միջև հարաբերությունների և Վասպուրականի՝ որպես պատմական ու վարչաքաղաքական միասնական տարածքի ձևավորման գործընթացները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում տարածաշրջանի քաղաքական կյանքի վրա արտաքին ուժերի ազդեցությանը, մասնավորապես՝ Բյուզանդական կայսրության, Սասանյան Պարսկաստանի և Արաբական խալիֆայության հետ հարաբերություններին, ինչպես նաև հայ իշխանական տների քաղաքական կողմնորոշումներին և ինքնուրույնության պահպանման ձգտումներին։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է Արծրունիների և Բագրատունիների փոխհարաբերությունների բացահայտումը, նրանց միջև քաղաքական մրցակցության, դաշնակցային կապերի, իշխանական շահերի բախումների և տարածաշրջանում գերիշխանության հաստատման գործընթացների վերլուծությունը։ Ներկայացվում է նաև Վասպուրականի տարբեր նախարարական տների գործունեությունը, դրանց աստիճանական միավորումը Արծրունիների շուրջ, իշխանական տոհմերի ներքին հարաբերությունները և առանձին ճյուղերի միջև տարածքային ու քաղաքական ազդեցության բաժանումը։ Աշխատության մեջ զգալի տեղ է հատկացվում VIII դարի երկրորդ կեսի քաղաքական իրադարձություններին, հատկապես արաբական տիրապետության դեմ 774–775 թվականների համահայկական ապստամբությանը, Վասպուրականի իշխանական տների մասնակցությանը և հասարակ ժողովրդի ներգրավվածությանը ազատագրական պայքարում։ Քննարկվում են նաև խալիֆայության վարչական ու հարկային քաղաքականությունը, արաբական իշխանությունների և տեղական իշխանական տների հարաբերությունները, ինչպես նաև այն պայմանները, որոնց ներքո Արծրունիները կարողացան պահպանել և աստիճանաբար ընդլայնել իրենց քաղաքական ինքնուրույնությունը։ Քաղաքական պատմության ուսումնասիրությունը զուգակցվում է իշխանապետության սոցիալ-տնտեսական կյանքի մանրամասն քննությամբ։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում ֆեոդալական հողատիրության ձևավորմանն ու զարգացմանը, աշխարհիկ իշխանների և հոգևոր հաստատությունների հողային սեփականությանը, վանական տնտեսություններին, գյուղական համայնքների կառուցվածքին և բնակչության տարբեր սոցիալական խմբերի իրավական ու տնտեսական դրությանը։ Բացահայտվում են հողատիրական հարաբերությունների առանձնահատկությունները, ֆեոդալական աստիճանակարգության ձևավորումը, գյուղացիության պարտավորությունները, հարկային համակարգը և իշխանական տների տնտեսական հզորության հիմքերը։ Կարևորվում է նաև Վասպուրականի քաղաքային կյանքի ուսումնասիրությունը՝ արհեստագործության, առևտրի, դրամական շրջանառության և քաղաքային տնտեսության զարգացման համատեքստում։ Ներկայացվում են տարածաշրջանի տնտեսական գործունեության հիմնական ուղղությունները, արհեստագործական արտադրության զարգացման միտումները, առևտրային հարաբերությունների ընդլայնումը և խաղաղ ժամանակաշրջաններում քաղաքային մշակույթի ու տնտեսական կյանքի աշխուժացումը։ Աշխատության կարևոր առանձնահատկություններից է քաղաքական իրադարձությունների և սոցիալ-տնտեսական գործընթացների փոխկապակցված դիտարկումը, որի միջոցով բացահայտվում են իշխանական հարաբերությունների, հողատիրության, հարկային քաղաքականության և հասարակական կառուցվածքի փոխադարձ ազդեցությունները։ Պատմական իրադարձությունները ներկայացվում են ոչ միայն որպես առանձին քաղաքական դրվագներ, այլև որպես միջնադարյան հայկական հասարակության զարգացման ընդհանուր գործընթացի բաղադրիչներ։ Ուսումնասիրությունը կարևոր նշանակություն ունի նաև Վասպուրական աշխարհագրական և վարչաքաղաքական հասկացության պատմական բովանդակության պարզաբանման, նրա տարածքային սահմանների, ներքին բաժանումների և քաղաքական միավորման փուլերի բացահայտման տեսանկյունից։ Այն նպաստում է Արծրունյաց իշխանական տան պատմության, միջնադարյան Հայաստանի ֆեոդալական հարաբերությունների, իշխանական համակարգի և հասարակական կյանքի վերաբերյալ գիտելիքների ամբողջացմանը։ Պատմագիտական արժեքն ընդգծվում է հայկական և օտարալեզու միջնադարյան սկզբնաղբյուրների, պատմագրական երկերի, իրավական ու եկեղեցական նյութերի, ձեռագրային հիշատակությունների և վիմագրական տվյալների համադրմամբ։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս ավելի խորությամբ հասկանալու Հայաստանի հարավային նահանգների քաղաքական զարգացումները, տեղական իշխանությունների և արտաքին տերությունների փոխհարաբերությունները, ինչպես նաև այն պատմական ու սոցիալ-տնտեսական նախադրյալները, որոնք նպաստեցին Արծրունյաց իշխանության ամրապնդմանը և հետագայում Վասպուրականի թագավորության ձևավորմանը։ Այն արժեքավոր ուսումնասիրություն է հայ միջնադարյան պատմությամբ, նախարարական համակարգով, ֆեոդալական հասարակության կառուցվածքով, տնտեսական հարաբերություններով և Հայաստանի քաղաքական պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների, ուսանողների ու հետազոտողների համար։

Թարմացվել է՝ 2026-11-20
Վասպուրականի Արծրունյաց իշխանապետության քաղաքական և սոցիալ-տնտեսական հարաբերությունները (VI դարի կեսերից մինչև 908 թվականը)

Անվճար

Րաֆֆի (Հակոբ Մելիք-Հակոբյան) Րաֆֆի (Հակոբ Մելիք-Հակոբյան) 1835 թ․ – 1888 թ․ Րաֆֆին հայ պատմավեպի ամենահայտնի ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ են զբաղեցնում ազգային ազատագրության և հայրենասիրության թեմաները։ «Սամվել», «Խենթը» և «Դավիթ Բեկ» վեպերը համարվում են հայ գրականության դասականներ։ Նա ստեղծել է ուժեղ և հիշվող հերոսներ։ Րաֆֆու կերպարները պայքարում են հանուն ազատության և արդարության։ Նրա գրքերը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ երիտասարդության վրա։ Նա կարողացել է պատմությունը ներկայացնել հետաքրքիր և կենդանի ձևով։ Նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս լայնորեն ընթերցվում են։ Րաֆֆին համարվում է ազգային մտածողության ձևավորման կարևոր գործիչ։ Նրա անունը մշտապես կապված է հայրենասիրական գրականության հետ։ menu_book18 Տեսնել ավելին Մովսես Խորենացի Մովսես Խորենացի 410 թ․ – 490 թ․ Մովսես Խորենացին հայ պատմագրության հիմնադիրն է և հայտնի է որպես «Հայ պատմության հայր»։ Նրա «Հայոց պատմություն» աշխատությունը համարվում է հայկական պատմության կարևորագույն սկզբնաղբյուրներից մեկը։ Այն նկարագրում է հայ ժողովրդի ծագումը, թագավորությունները, մշակույթը և պատմական զարգացումը։Մովսես Խորենացին համարվում է հայ պատմագրության հիմնադիրը և հաճախ կոչվում է «Հայ պատմության հայր»։ Նրա գլխավոր աշխատությունը՝ «Հայոց պատմությունը», հայկական պատմության կարևորագույն սկզբնաղբյուրներից է։ Այս գրքում նա ներկայացրել է հայ ժողովրդի ծագումը, թագավորությունների պատմությունը և ազգային ավանդույթները։ Խորենացին օգտագործել է ինչպես գրավոր, այնպես էլ բանավոր աղբյուրներ։ Նրա աշխատությունը մեծ նշանակություն ունի ոչ միայն պատմաբանների, այլև գրականագետների համար։ Գրքի լեզուն հարուստ է և պատկերավոր։ Նա կարևոր դեր է ունեցել հայկական ազգային ինքնագիտակցության ձևավորման մեջ։ Խորենացու ազդեցությունը զգացվում է հետագա դարերի գրականության և պատմագրության վրա։ Նրա անունը դարձել է հայկական գիտական մտքի խորհրդանիշ։ Այսօր նա շարունակում է մնալ հայ մշակույթի ամենահարգված դեմքերից մեկը։ menu_book8 Տեսնել ավելին Ներսես Շնորհալի Ներսես Շնորհալի 1102 թ․ – 1173 թ․ Ներսես Շնորհալին եղել է հայ եկեղեցու կաթողիկոս, բանաստեղծ և աստվածաբան։ Նա հայտնի է իր հոգևոր երգերով, աղոթքներով և բանաստեղծություններով։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ են զբաղեցնում բարությունը, սերը և մարդասիրությունը։ Շնորհալին ձգտել է միավորել մարդկանց և ամրապնդել քրիստոնեական արժեքները։ Նրա գրական լեզուն պարզ է, բայց միևնույն ժամանակ խորիմաստ։ Նա նաև գրել է բազմաթիվ եկեղեցական շարականներ։ Ներսես Շնորհալու ստեղծագործությունները մինչ օրս օգտագործվում են հայկական եկեղեցական կյանքում։ Նրա ազդեցությունը զգալի է հայ մշակույթի և կրթության զարգացման մեջ։ Նա համարվում է հայ միջնադարյան գրականության ամենակարևոր դեմքերից մեկը։ Նրա անունը շարունակում է մնալ ազգային հպարտության աղբյուր։ menu_book13 Տեսնել ավելին Հակոբ Պարոնյան Հակոբ Պարոնյան 1843 թ․ – 1891 թ․ Հակոբ Պարոնյանը հայ երգիծական գրականության ամենամեծ ներկայացուցիչներից է։ Նա իր ստեղծագործություններում քննադատել է հասարակական արատները, կեղծավորությունը և անարդարությունը։ Նրա հումորը սուր է և հաճախ շատ արդիական նույնիսկ այսօր։ Պարոնյանը ստեղծել է բազմաթիվ հիշարժան կերպարներ։ Նրա գործերը համատեղում են ծիծաղն ու հասարակական քննադատությունը։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ երգիծանքի զարգացման վրա։ Նրա լեզուն կենդանի է և արտահայտիչ։ Պարոնյանի ստեղծագործությունները լայնորեն ուսումնասիրվում են դպրոցներում և համալսարաններում։ Նա համարվում է հայ սատիրայի դասականը։ Նրա գրական ժառանգությունը շարունակում է հետաքրքրել ընթերցողներին։ menu_book2 Տեսնել ավելին Վահան Տերյան Վահան Տերյան 1885 թ․ – 1920 թ․ Վահան Տերյանը հայ քնարական պոեզիայի ամենասիրելի հեղինակներից է։ Նրա ստեղծագործություններում արտահայտված են սերը, մենությունը, կարոտը և կյանքի անցողիկությունը։ Տերյանի բանաստեղծությունները հայտնի են իրենց երաժշտականությամբ և նուրբ տրամադրությամբ։ Նա մեծ ազդեցություն է կրել եվրոպական խորհրդապաշտությունից։ Նրա պոեզիան նոր շունչ է բերել հայկական գրականությանը։ Տերյանի լեզուն մեղմ է, գեղեցիկ և հուզական։ Նրա բազմաթիվ բանաստեղծություններ դարձել են երգեր։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հետագա սերունդների բանաստեղծների վրա։ Տերյանի ստեղծագործությունները շարունակում են մնալ ամենաընթերցվողներից։ Նա համարվում է հայ քնարերգության մեծագույն վարպետներից մեկը։ menu_book4 Տեսնել ավելին Հովհաննես Թումանյան Հովհաննես Թումանյան 1869 թ․ – 1923 թ․ Հովհաննես Թումանյանը հայ ժողովրդի ամենասիրված գրողներից և բանաստեղծներից է։ Նա ծնվել է Լոռու Դսեղ գյուղում և իր ստեղծագործություններում հաճախ պատկերել է ժողովրդական կյանքն ու ավանդույթները։ Թումանյանը գրել է հեքիաթներ, պոեմներ, պատմվածքներ և բանաստեղծություններ։ Նրա ամենահայտնի գործերից են «Գիքոր», «Անուշ», «Քաջ Նազար» և «Թմկաբերդի առումը»։ Նրա լեզուն պարզ է, բնական և հասկանալի բոլոր սերունդների համար։ Թումանյանի ստեղծագործությունները լի են հումորով, իմաստությամբ և մարդասիրությամբ։ Նա նաև ակտիվ հասարակական գործիչ էր և զբաղվել է բարեգործությամբ։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ Թումանյանը հաճախ անվանվում է «Ամենայն հայոց բանաստեղծ»։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է մնալ հայկական մշակույթի հիմնասյուներից մեկը։ menu_book11 Տեսնել ավելին