Жамкочян, Агавни Сизефровна

Жамкочян, Агавни Сизефровна

menu_book Տեսնել նյութերը

Հեղինակի գրքերը (1)

Օնլայն

Պատմություն

Հայաստանի միջնադարյան խեցեղենը (IX–XIV դարեր․ Դվինի, Անիի, Ամբերդի և Գառնիի նյութերի հիման վրա)

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի միջնադարյան խեցեգործական արվեստի կարևորագույն ուղղություններից մեկի՝ ջնարակապատ խեցեղենի և ֆայանսի ուսումնասիրությանը՝ ընդգրկելով IX–XIV դարերի պատմամշակութային ժամանակաշրջանը։ Հիմք ընդունելով Դվինի, Անիի, Ամբերդի և Գառնիի հնագիտական նյութերը՝ ներկայացվում է միջնադարյան Հայաստանի խեցեգործության զարգացման, տեխնոլոգիական կատարելագործման և գեղարվեստական արտահայտչամիջոցների ձևավորման ընդհանուր պատկերը։ Ուսումնասիրության առանցքում խեցեղենը դիտարկվում է ոչ միայն որպես կենցաղային նշանակություն ունեցող առարկա, այլև որպես ժամանակաշրջանի նյութական մշակույթի, գեղագիտական մտածողության, արհեստագործական հմտությունների և գեղարվեստական ճաշակի արտահայտություն։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի տարբեր պատմական կենտրոններից հայտնաբերված նմուշների ուսումնասիրությունը, քանի որ դրանք հնարավորություն են տալիս բացահայտելու խեցեգործական արտադրության տեղական առանձնահատկությունները, տեխնիկական լուծումները, ձևերի բազմազանությունն ու զարդարվեստի զարգացումը։ Դվինը՝ որպես միջնադարյան Հայաստանի կարևորագույն քաղաքային և արհեստագործական կենտրոններից մեկը, Անիի զարգացած քաղաքային միջավայրը, Ամբերդի ամրոցային համալիրի և Գառնիի պատմամշակութային ժառանգության նյութերը ներկայացնում են խեցեգործական արվեստի տարածքային և գործառնական տարբեր դրսևորումների ուսումնասիրման արժեքավոր հիմք։ Նյութերի համեմատական դիտարկումը կարևոր է միջնադարյան Հայաստանի տարբեր բնակավայրերում կիրառված արտադրական ավանդույթների, գեղարվեստական նախասիրությունների և տեխնոլոգիական հնարավորությունների բացահայտման տեսանկյունից։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս անդրադառնալու ֆայանսի պատրաստման հումքային և տեխնոլոգիական հիմքերին, խեցեղենի ձևավորման ու թրծման առանձնահատկություններին, մակերեսների մշակման և ջնարակապատման եղանակներին, ինչպես նաև զարդանախշերի ու գունային լուծումների գեղարվեստական նշանակությանը։ Նման նյութերի ուսումնասիրությունը կարևոր դեր ունի նաև միջնադարյան Հայաստանի տնտեսական և մշակութային կյանքի ճանաչողության գործում, քանի որ խեցեղենը տեղեկություններ է հաղորդում արհեստագործական արտադրության կազմակերպման, կենցաղային մշակույթի, քաղաքային կյանքի և նյութական արժեքների շրջանառության մասին։ Թեման առանձնահատուկ նշանակություն ունի հայկական միջնադարյան արվեստի պատմության մեջ՝ ընդգծելով տեղական գեղարվեստական ավանդույթների զարգացումը և Հայաստանի մշակութային կապերը տարածաշրջանի այլ կենտրոնների հետ։ Հնագիտական նյութերի հիման վրա իրականացվող ուսումնասիրությունը նպաստում է միջնադարյան խեցեգործության առանձին տեսակների դասակարգմանը, դրանց տեխնիկական ու գեղարվեստական բնութագրերի բացահայտմանը և Հայաստանի նյութական մշակույթի պատմության ամբողջական ընկալմանը։ Աշխատությունը արժեքավոր է հնագետների, պատմաբանների, արվեստաբանների, մշակութաբանների և հայկական կիրառական արվեստով հետաքրքրվող ընթերցողների համար՝ որպես միջնադարյան Հայաստանի արհեստագործական ժառանգության, գեղարվեստական մտածողության և պատմական միջավայրի ուսումնասիրության մասնագիտական նյութ։

Թարմացվել է՝ 2026-11-20
Հայաստանի միջնադարյան խեցեղենը (IX–XIV դարեր․ Դվինի, Անիի, Ամբերդի և Գառնիի նյութերի հիման վրա)

Անվճար

Դանիել Վարուժան Դանիել Վարուժան 1884 թ․ – 1915 թ․ Դանիել Վարուժանը արևմտահայ պոեզիայի ամենատաղանդավոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունեն բնությունը, գյուղական կյանքը և մարդու ստեղծագործ ուժը։ Վարուժանը հիանում էր աշխատանքի գեղեցկությամբ և մարդու հոգևոր ուժով։ Նրա բանաստեղծությունները հարուստ են պատկերներով և զգացմունքներով։ Նա ձգտել է վերածնել ազգային մշակութային արժեքները։ Հայոց ցեղասպանության ժամանակ նա ձերբակալվել և սպանվել է։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա թողել է մեծ գրական ժառանգություն։ Նրա գործերը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ պոեզիայի զարգացման վրա։ Վարուժանի ստեղծագործությունները մինչ օրս լայնորեն ընթերցվում են։ Նա համարվում է արևմտահայ գրականության դասականներից մեկը։ menu_book3 Տեսնել ավելին Հովհաննես Շիրազ Հովհաննես Շիրազ 1915 թ․ – 1984 թ․ Հովհաննես Շիրազը հայ ժողովրդի ամենասիրված բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործությունները խորապես կապված են հայրենիքի, մոր կերպարի և ազգային ցավի հետ։ Շիրազի լեզուն պարզ է, ժողովրդական և շատ հուզական։ Նրա հայտնի գործերից են «Հայոց դանթեականը», «Մայրս» և բազմաթիվ հայրենասիրական բանաստեղծություններ։ Նա հաճախ արտահայտել է ժողովրդի ցավն ու ուրախությունը։ Շիրազը մեծ ազդեցություն է ունեցել սերունդների վրա իր անմիջական ոճով։ Նրա պոեզիան հաճախ արտասանվում է դպրոցներում և միջոցառումների ժամանակ։ Նա համարվում է 20-րդ դարի ամենաժողովրդական բանաստեղծներից մեկը։ Նրա ստեղծագործությունները դարձել են ազգային հիշողության մաս։ Շիրազը մինչ օրս սիրելի է ընթերցողների լայն շրջանակի համար։ menu_book5 Տեսնել ավելին Պերճ Պռոշյան Պերճ Պռոշյան 1837 թ․ – 1907 թ․ Պերճ Պռոշյանը հայ ռեալիստական արձակի կարևոր ներկայացուցիչներից է։ Նա իր ստեղծագործություններում պատկերել է գյուղական կյանքը և հասարակ մարդկանց առօրյան։ Նրա հերոսները սովորական մարդիկ են՝ իրենց խնդիրներով ու երազանքներով։ Պռոշյանը մեծ ուշադրություն է դարձրել սոցիալական հարցերին։ Նրա գրքերը արժեքավոր տեղեկություններ են տալիս 19-րդ դարի հայկական կյանքի մասին։ Նա կարևորել է կրթության և լուսավորության դերը։ Նրա լեզուն պարզ է և բնական։ Պռոշյանի ստեղծագործությունները աչքի են ընկնում իրատեսական նկարագրություններով։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ արձակի զարգացման վրա։ Նրա անունը շարունակում է հիշվել որպես ռեալիզմի կարևոր ներկայացուցիչ։ menu_book3 Տեսնել ավելին Ակսել Բակունց Ակսել Բակունց 1899 թ․ – 1937 թ․ Ակսել Բակունցը հայ արձակի ամենաբարձր մակարդակի վարպետներից է։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ ունի գյուղական կյանքի, մարդու և բնության ներդաշնակության պատկերումը։ Բակունցը առանձնանում է նուրբ հոգեբանական դիտարկումներով և լեզվական ճշգրտությամբ։ Նրա հայտնի գործերից են «Ալպիական մանուշակ», «Մթնաձոր» և այլ պատմվածքներ։ Նա համարվում է հայ կարճ արձակի անգերազանցելի հեղինակներից մեկը։ Բակունցի ստեղծագործությունները լի են մարդկային խորությամբ և լուռ տխրությամբ։ Նրա հերոսները հաճախ պայքարում են սոցիալական դժվարությունների հետ։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա թողել է մեծ գրական ժառանգություն։ Նրա գործերը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ արձակի զարգացման վրա։ Նա զոհվել է ստալինյան բռնաճնշումների ժամանակ։ menu_book5 Տեսնել ավելին Ալեքսանդր Շիրվանզադե Ալեքսանդր Շիրվանզադե 1858 թ․ – 1935 թ․ Ալեքսանդր Շիրվանզադեն հայ ռեալիստական արձակի մեծագույն ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում արտացոլված են հասարակության տարբեր խավերի կյանքը և սոցիալական խնդիրները։ Նա գրել է վեպեր, պատմվածքներ և դրամատիկական գործեր։ Շիրվանզադեն մեծ ուշադրություն է դարձրել մարդկային հարաբերություններին։ Նրա հերոսները հոգեբանորեն խորն են մշակված։ Նա համարձակորեն քննադատել է հասարակական անարդարությունները։ Նրա ստեղծագործությունները մեծ ճանաչում են ստացել նաև թատերական բեմերում։ Շիրվանզադեն համարվում է հայ արձակի դասականներից մեկը։ Նրա ազդեցությունը զգալի է հետագա գրողների ստեղծագործություններում։ Նա շարունակում է մնալ հայ գրականության կարևորագույն անուններից մեկը։ menu_book17 Տեսնել ավելին Սիամանթո (Ատոմ Յարճանյան) Սիամանթո (Ատոմ Յարճանյան) 1878 թ․ – 1915 թ․ Սիամանթոն արևմտահայ գրականության ամենահզոր բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործությունները նվիրված են ազգային պայքարին, ազատությանը և մարդկային արժանապատվությանը։ Նա մեծ ցավով նկարագրել է հայ ժողովրդի ողբերգական ճակատագիրը։ Սիամանթոյի լեզուն ուժեղ է, կրակոտ և հուզական։ Նրա պոեզիան հաճախ արտահայտում է բողոք և արդարության պահանջ։ Հայոց ցեղասպանության տարիներին նա զոհվել է օսմանյան իշխանությունների կողմից։ Նրա գործերը դարձել են ազգային հիշողության կարևոր մաս։ Սիամանթոն մեծ ազդեցություն է ունեցել հետագա հայ բանաստեղծների վրա։ Նրա ստեղծագործությունները շարունակում են արդիական մնալ։ Նա համարվում է ազատատենչ պոեզիայի խորհրդանիշներից մեկը։ menu_book2 Տեսնել ավելին