Books by this author (1)
History
Հայաստանի միջնադարյան խեցեղենը (IX–XIV դարեր․ Դվինի, Անիի, Ամբերդի և Գառնիի նյութերի հիման վրա)
Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի միջնադարյան խեցեգործական արվեստի կարևորագույն ուղղություններից մեկի՝ ջնարակապատ խեցեղենի և ֆայանսի ուսումնասիրությանը՝ ընդգրկելով IX–XIV դարերի պատմամշակութային ժամանակաշրջանը։ Հիմք ընդունելով Դվինի, Անիի, Ամբերդի և Գառնիի հնագիտական նյութերը՝ ներկայացվում է միջնադարյան Հայաստանի խեցեգործության զարգացման, տեխնոլոգիական կատարելագործման և գեղարվեստական արտահայտչամիջոցների ձևավորման ընդհանուր պատկերը։ Ուսումնասիրության առանցքում խեցեղենը դիտարկվում է ոչ միայն որպես կենցաղային նշանակություն ունեցող առարկա, այլև որպես ժամանակաշրջանի նյութական մշակույթի, գեղագիտական մտածողության, արհեստագործական հմտությունների և գեղարվեստական ճաշակի արտահայտություն։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի տարբեր պատմական կենտրոններից հայտնաբերված նմուշների ուսումնասիրությունը, քանի որ դրանք հնարավորություն են տալիս բացահայտելու խեցեգործական արտադրության տեղական առանձնահատկությունները, տեխնիկական լուծումները, ձևերի բազմազանությունն ու զարդարվեստի զարգացումը։ Դվինը՝ որպես միջնադարյան Հայաստանի կարևորագույն քաղաքային և արհեստագործական կենտրոններից մեկը, Անիի զարգացած քաղաքային միջավայրը, Ամբերդի ամրոցային համալիրի և Գառնիի պատմամշակութային ժառանգության նյութերը ներկայացնում են խեցեգործական արվեստի տարածքային և գործառնական տարբեր դրսևորումների ուսումնասիրման արժեքավոր հիմք։ Նյութերի համեմատական դիտարկումը կարևոր է միջնադարյան Հայաստանի տարբեր բնակավայրերում կիրառված արտադրական ավանդույթների, գեղարվեստական նախասիրությունների և տեխնոլոգիական հնարավորությունների բացահայտման տեսանկյունից։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս անդրադառնալու ֆայանսի պատրաստման հումքային և տեխնոլոգիական հիմքերին, խեցեղենի ձևավորման ու թրծման առանձնահատկություններին, մակերեսների մշակման և ջնարակապատման եղանակներին, ինչպես նաև զարդանախշերի ու գունային լուծումների գեղարվեստական նշանակությանը։ Նման նյութերի ուսումնասիրությունը կարևոր դեր ունի նաև միջնադարյան Հայաստանի տնտեսական և մշակութային կյանքի ճանաչողության գործում, քանի որ խեցեղենը տեղեկություններ է հաղորդում արհեստագործական արտադրության կազմակերպման, կենցաղային մշակույթի, քաղաքային կյանքի և նյութական արժեքների շրջանառության մասին։ Թեման առանձնահատուկ նշանակություն ունի հայկական միջնադարյան արվեստի պատմության մեջ՝ ընդգծելով տեղական գեղարվեստական ավանդույթների զարգացումը և Հայաստանի մշակութային կապերը տարածաշրջանի այլ կենտրոնների հետ։ Հնագիտական նյութերի հիման վրա իրականացվող ուսումնասիրությունը նպաստում է միջնադարյան խեցեգործության առանձին տեսակների դասակարգմանը, դրանց տեխնիկական ու գեղարվեստական բնութագրերի բացահայտմանը և Հայաստանի նյութական մշակույթի պատմության ամբողջական ընկալմանը։ Աշխատությունը արժեքավոր է հնագետների, պատմաբանների, արվեստաբանների, մշակութաբանների և հայկական կիրառական արվեստով հետաքրքրվող ընթերցողների համար՝ որպես միջնադարյան Հայաստանի արհեստագործական ժառանգության, գեղարվեստական մտածողության և պատմական միջավայրի ուսումնասիրության մասնագիտական նյութ։
Updated: 2026-11-20