Հասարակությունն ու դրամատուրգիան Ալեքսանդր Շիրվանզադեի ստեղծագործություններում

Ալեքսանդր Շիրվանզադե․ երբ դրաման դարձավ հասարակության հայելին

Ալեքսանդր Շիրվանզադեն հայ գրականության այն հեղինակներից է, որի ստեղծագործությունը ձևավորվեց ժամանակի հասարակական իրականության խոր դիտարկման հիման վրա։ Նա հեռացավ պատմական ու լեգենդար թեմաների գերակայությունից՝ իր գրական հայացքն ուղղելով ժամանակակից մարդուն, նրա առօրյային, սոցիալական միջավայրին և բարոյական հակասություններին։ Բաքվի նավթարդյունաբերության վերելքի տարիները Շիրվանզադեին հնարավորություն տվեցին անմիջականորեն տեսնելու հարստության, շահի և սոցիալական անհավասարության ազդեցությունը մարդկային հարաբերությունների վրա։ Նրա ստեղծագործություններում այդ միջավայրը վերածվում է գեղարվեստական իրականության, որտեղ փողը ոչ միայն տնտեսական ուժ է, այլև մարդկային արժեքներն ու ճակատագրերը փոխակերպող գործոն։ Այս դիտարկումների շնորհիվ Շիրվանզադեի արձակն ու դրամատուրգիան դարձան հայ ռեալիզմի և սոցիալական գրականության կարևորագույն էջերից։

Նրա ամենահայտնի դրամաներից մեկը՝ Պատվի համար, պատվի, ամոթի և կեղծ բարոյականության բախման ողբերգական պատմությունն է։ Այստեղ «ընտանիքի անունը» և հասարակական պատկերը երբեմն ավելի բարձր են դասվում, քան մարդու արժանապատվությունն ու նույնիսկ կյանքը։ Կարող եք կարդալ առցանց և համոզվել, որ այսօր էլ շարունակում են մնալ զարմանալիորեն արդիական։

Շիրվանզադեի վեպերը նույն խորությամբ են բացահայտում մարդու ներաշխարհն ու նրա ճակատագրի բարդ ճանապարհը։ Ավերակների վրա վեպում նա ներկայացնում է կործանումից հետո ապրելու, վերապրելու և նոր կյանք կառուցելու դժվարին ընթացքը, իսկ Արմենուհին ստեղծագործությունում կնոջ կերպարի միջոցով բացվում են սիրո, արժանապատվության, ինքնության և հասարակական ճնշման հակասությունները։ Արհավիրքի օրերին ստեղծագործության մեջ Շիրվանզադեն ուսումնասիրում է դժվարին և ճգնաժամային ժամանակներում մարդու հոգեբանական ու բարոյական փորձությունները՝ ցույց տալով, թե ինչպես են արտակարգ պայմանները բացահայտում անհատի իրական արժեքներն ու ներքին ուժը։

Շիրվանզադեի ուժը նրա անկեղծության մեջ է։ Նա չի դատում իր հերոսներին, այլ ցույց է տալիս նրանց մարդկային ամբողջ բարդությամբ՝ թերություններով, կրքերով, սխալներով ու ներքին հակասություններով։ Ընթերցողին մնում է ամենակարևոր դերը՝ ինքնուրույն մտածել և գնահատել։ Հենց այդ պատճառով էլ Շիրվանզադեի գրականությունը ավելի քան մեկ դար անց շարունակում է մնալ կենդանի և արդիական։

Ուզո՞ւմ եք բացահայտել հայ դասականների ստեղծագործությունների նոր կողմերը: Բացեք գրադարանը և գտեք ձեր հաջորդ սիրելի ընթերցանությունը։

Բացեք Շիրվանզադեի էջերից մեկը և թող նրա դրաման խոսի ձեզ հետ։