Взаимодействие света со средами с необычной формой поверхностей волновых векторов

Աշխարհագրություն

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության տարածքում պետական գեոդեզիական բարձունքային հիմքի արդիականացման և վերակառուցման խնդիրներին՝ ժամանակակից թվային չափագրական, հաշվարկային և տեղեկատվական տեխնոլոգիաների կիրառմամբ։ Հետազոտության առանցքում երկրի տարածքում բարձրությունների միասնական և հուսալի համակարգի ձևավորումն է, որը կարևոր նշանակություն ունի քարտեզագրության, շինարարության, հողաշինության, կադաստրի, ինժեներական հետազոտությունների, տարածական պլանավորման և երկրադինամիկական գործընթացների դիտարկման համար։ Քննվում են գործող բարձունքային ցանցի վիճակի գնահատման, գեոդեզիական կետերի պահպանվածության և չափումների ճշգրտության ստուգման, ինչպես նաև տարբեր ժամանակաշրջաններում ստացված տվյալների միասնական համակարգում համադրման խնդիրները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում ավանդական երկրաչափական նիվելիրացման և ժամանակակից արբանյակային գեոդեզիական տեխնոլոգիաների տվյալների համատեղ օգտագործման հնարավորություններին։ Թվային տեխնոլոգիաների կիրառումը հնարավորություն է տալիս ավտոմատացնել չափումների մշակումը, կատարել մեծածավալ տարածական տվյալների համակարգում, հայտնաբերել անհամապատասխանություններ և բարձրացնել վերջնական արդյունքների վերահսկելիությունը։ Կարևորվում է GNSS դիտարկումների միջոցով ստացվող երկրաչափական բարձրությունների և ֆիզիկական բարձրությունների միջև կապի ապահովման խնդիրը, որի համար անհրաժեշտ է հաշվի առնել Երկրի ծանրության դաշտի և համապատասխան գեոդեզիական մոդելների առանձնահատկությունները։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է թվային բարձունքային և գեոիդային մոդելների կիրառելիության գնահատումը՝ տարբեր աղբյուրներից ստացված տվյալների ճշգրտության և համատեղելիության ուսումնասիրությամբ։ Քննվում են նաև ցանցի հավասարակշռման մաթեմատիկական մեթոդները, չափումների սխալների գնահատումը, հենակետերի օպտիմալ տեղաբաշխումը և միասնական տվյալների բազայի ստեղծման սկզբունքները։ Հայաստանի լեռնային ռելիեֆը և բարդ երկրաբանական պայմանները լրացուցիչ նշանակություն են հաղորդում բարձունքային ցանցի կայունության վերահսկմանը, քանի որ առանձին կետերի դիրքը կարող է ժամանակի ընթացքում ենթարկվել բնական կամ տեխնածին ազդեցությունների։ Թվային աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգերի կիրառումը հնարավորություն է տալիս գեոդեզիական կետերի, չափումների և հաշվարկված բարձրությունների վերաբերյալ տեղեկատվությունը պահպանել, թարմացնել, վերլուծել և տարածականորեն պատկերել միասնական միջավայրում։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի ազգային գեոդեզիական ենթակառուցվածքի արդիականացման համար՝ նպաստելով տարածական տվյալների ճշգրտության, համադրելիության և գործնական կիրառելիության բարձրացմանը, ինչպես նաև ժամանակակից թվային գեոդեզիայի սկզբունքներին համապատասխան բարձունքային համակարգի զարգացման գիտամեթոդական հիմքերի ձևավորմանը։

Տնտեսագիտություն

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության ծառայությունների շուկայի վիճակագրական հետազոտությանը՝ նպատակ ունենալով բացահայտել դրա զարգացման հիմնական օրինաչափությունները, կառուցվածքային առանձնահատկությունները և փոփոխությունների միտումները։ Հետազոտության հիմքում ծառայությունների ոլորտի վերաբերյալ վիճակագրական տվյալների համակարգված հավաքագրումը, մշակումը, խմբավորումը և վերլուծությունն է, ինչը հնարավորություն է տալիս գնահատելու ոլորտի տեղն ու նշանակությունը երկրի տնտեսության մեջ։ Աշխատության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել ծառայությունների արտադրության և իրացման ծավալները, ոլորտի տեսակարար կշիռը համախառն տնտեսական ցուցանիշներում, ծառայությունների տարբեր տեսակների կառուցվածքը, դրանց աճի կամ նվազման տեմպերը և տարածքային բաշխվածությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ծառայությունների շուկայի դինամիկայի գնահատմանը՝ տարբեր ժամանակահատվածների տվյալների համեմատության միջոցով, ինչի շնորհիվ հնարավոր է բացահայտել շուկայի զարգացման կայուն և փոփոխական միտումները։ Կարևոր ուղղություն է նաև ծառայությունների պահանջարկի և առաջարկի հարաբերակցության ուսումնասիրությունը, քանի որ դրանց փոխազդեցությունը ձևավորում է շուկայական գործընթացների հիմնական առանձնահատկությունները։ Վիճակագրական վերլուծության միջոցով կարող են գնահատվել ծառայությունների գների փոփոխությունները, սպառման ծավալները, բնակչության եկամուտների և ծախսերի ազդեցությունը ծառայությունների պահանջարկի վրա, ինչպես նաև ոլորտում զբաղվածության և աշխատանքի արտադրողականության ցուցանիշները։ Աշխատությունը կարող է ներառել ծառայությունների շուկայի տարբեր հատվածների՝ առևտրի, տրանսպորտի, կապի, ֆինանսական, կրթական, առողջապահական, զբոսաշրջային, կենցաղային և այլ ծառայությունների վիճակագրական ուսումնասիրություն՝ բացահայտելով դրանց միջև առկա տարբերությունները և փոխկապակցվածությունը։ Հատուկ նշանակություն ունի վիճակագրական մեթոդների կիրառումը՝ միջին մեծությունների, հարաբերական ցուցանիշների, դինամիկայի շարքերի, ինդեքսների, խմբավորումների և այլ վերլուծական գործիքների միջոցով ծառայությունների շուկայի վիճակի և զարգացման տեմպերի գնահատման համար։ Հետազոտության արդյունքները կարող են հնարավորություն տալ նաև բացահայտելու ծառայությունների ոլորտի զարգացման վրա ազդող հիմնական գործոնները, գնահատելու դրանց ազդեցության ուղղությունն ու աստիճանը և ձևավորելու շուկայի հետագա զարգացման վերաբերյալ հիմնավորված եզրահանգումներ։ ՀՀ նյութերի կիրառումը աշխատանքին տալիս է գործնական ուղղվածություն՝ հնարավորություն ընձեռելով ծառայությունների շուկայի տեսական օրինաչափությունները դիտարկել Հայաստանի տնտեսական իրականության պայմաններում։ Ուսումնասիրությունը կարող է օգտակար լինել տնտեսագետների, վիճակագիրների, շուկայի վերլուծաբանների, պետական կառավարման և տեղական ինքնակառավարման մարմինների մասնագետների, բիզնեսի ներկայացուցիչների, հետազոտողների և տնտեսագիտական մասնագիտությունների ուսանողների համար։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը հնարավորություն է տալիս վիճակագրական մեթոդների միջոցով ամբողջական պատկերացում կազմելու ՀՀ ծառայությունների շուկայի զարգացման մակարդակի, կառուցվածքի և դինամիկայի մասին՝ բացահայտելով առկա խնդիրները, զարգացման միտումները և այն գործոնները, որոնք կարող են ազդել ոլորտի հետագա ձևավորման ու արդյունավետության վրա։

Ֆինանսներ

Գիրքը նվիրված է արդյունաբերական առևտրային կազմակերպությունների ֆինանսական դրության գնահատման և բարելավման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ Հայաստանի Հանրապետության տնտեսության օրինակով։ Աշխատությունում ուսումնասիրվում են կազմակերպությունների ֆինանսական կայունության, վճարունակության, իրացվելիության, շահութաբերության և գործարար ակտիվության գնահատման մեթոդները, ինչպես նաև դրանց վրա ազդող հիմնական տնտեսական գործոնները։ Հեղինակը վերլուծում է ֆինանսական ցուցանիշների համակարգը, դրանց կիրառման առանձնահատկությունները և ձեռնարկությունների արդյունավետ կառավարման գործում ֆինանսական վերլուծության նշանակությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում արդյունաբերական և առևտրային կազմակերպությունների ֆինանսական վիճակի բարելավման ուղիներին, ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործմանը, ծախսերի կառավարմանը, ֆինանսական ռիսկերի նվազեցմանը և երկարաժամկետ կայունության ապահովմանը։ Աշխատությունում ներկայացվում են նաև Հայաստանի կազմակերպությունների գործունեության առանձնահատկություններին համապատասխան մոտեցումներ և առաջարկություններ՝ ուղղված ֆինանսական կառավարման կատարելագործմանը։ Գիրքը կարող է օգտակար լինել տնտեսագետների, ֆինանսիստների, հաշվապահների, ձեռնարկությունների ղեկավարների, պետական և մասնավոր հատվածի մասնագետների, ինչպես նաև ֆինանսների և կառավարման ոլորտների ուսանողների ու հետազոտողների համար։

Պատմություն

Այս աշխատությունը կապված է հայ պատմագրության ամենահին և կարևոր աղբյուրներից մեկի՝ History of Armenia-ի հետ, որը վերագրվում է Movses Khorenatsi-ին և համարվում է հայ ժողովրդի ծագման, պետականության և մշակութային հիշողության հիմնարար գրավոր հուշարձաններից։ Գիրքը ներկայացնում է Հայաստանի պատմությունը սկսած առասպելական և հնագույն ժամանակներից մինչև վաղ միջնադար՝ համադրելով պատմական փաստերը, ավանդազրույցները և ազգագրական նյութերը։ Այն ընդգրկում է հայ թագավորների, իշխանական տների, քաղաքական իրադարձությունների և հարևան ժողովուրդների հետ հարաբերությունների նկարագրություններ՝ ստեղծելով ամբողջական պատմական պատկերը։ Հեղինակը հատուկ ուշադրություն է դարձնում հայ ինքնության ձևավորմանը, լեզվի, մշակույթի և պետականության գաղափարի զարգացմանը՝ ներկայացնելով դրանք որպես շարունակական պատմական գործընթաց։ Այս աշխատությունը կարևոր աղբյուր է ոչ միայն պատմաբանների, այլև լեզվաբանների, մշակութաբանների և հայագիտական հետազոտությունների համար, քանի որ այն ձևավորել է հայ պատմական մտածողության հիմքերը և մեծ ազդեցություն ունեցել հետագա պատմագրության վրա։

Այլ առարկաներ

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է ողնուղեղի նեյրոնների կենսաէլեկտրական ակտիվության փոփոխությունների ուսումնասիրությանը՝ տարբեր փորձարարական պայմաններում, մասնավորապես դեքսամետազոնի ազդեցության, ադրենալէկտոմիայի և ողնուղեղային վնասվածքների դեպքում։ Գրքում ներկայացվում են նյարդային համակարգի ֆունկցիոնալ փոփոխությունների մեխանիզմները, վերլուծվում են գլյուկոկորտիկոիդների ազդեցությունը նեյրոնների գրգռունակության, ազդակների փոխանցման և նեյրոֆիզիոլոգիական գործընթացների վրա, ինչպես նաև ուսումնասիրվում է մակերիկամների հեռացման հետևանքով առաջացող հորմոնային փոփոխությունների դերը ողնուղեղի գործունեության կարգավորման մեջ։ Հեղինակը ներկայացնում է փորձարարական հետազոտությունների արդյունքները, էլեկտրոֆիզիոլոգիական գրանցումների վերլուծությունը և տարբեր կենսաբանական գործոնների փոխազդեցությունը, որոնք պայմանավորում են ողնուղեղի վնասվածքներից հետո առաջացող ֆունկցիոնալ փոփոխությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում նյարդային հյուսվածքի հարմարվողական և վերականգնողական գործընթացներին, ինչպես նաև դեղաբանական միջամտությունների հնարավորություններին՝ նյարդաբանական խանգարումների մեղմացման և վերականգնման արդյունավետության բարձրացման նպատակով։ Գիրքը նախատեսված է նեյրոֆիզիոլոգիայի, նյարդակենսաբանության, բժշկագիտության, դեղաբանության և փորձարարական կենսաբանության ոլորտների գիտաշխատողների, բժիշկների, ասպիրանտների և ուսանողների համար, ովքեր հետաքրքրված են կենտրոնական նյարդային համակարգի ֆունկցիոնալ կարգավորման և ողնուղեղի վնասվածքների ուսումնասիրմամբ։

Այլ առարկաներ

Նվիրված է ջրանցքների, ջրահեռացման և ջրային կառույցների հիդրավլիկական հաշվարկների տեսական հիմքերին ու գործնական կիրառություններին՝ նախատեսված շինարարական, հիդրոտեխնիկական և ջրային տնտեսության մասնագիտություններով սովորող ուսանողների ու ինժեներների համար, գրքում ներկայացվում են բաց և փակ հոսքերի հիդրավլիկայի հիմնական օրենքները, ջրի շարժման ռեժիմները, արագության և հոսքի ծախսի հաշվարկման մեթոդները, ինչպես նաև էներգիայի կորուստների գնահատման սկզբունքները տարբեր տեսակի ալիքային և հանգիստ հոսքերի պայմաններում, մանրամասն քննարկվում են ջրանցքների նախագծման հիմքերը՝ թեքություն, խաչաձև հատվածի ձև, հոսքի կայունություն և նստվածքների ազդեցություն, աշխատությունը անդրադառնում է նաև ջրհեռ կառուցվածքներին՝ խողովակային և բաց համակարգեր, դրանց հիդրավլիկական վարքի վերլուծությանը և արդյունավետ աշխատանքի ապահովման պայմաններին, ներկայացվում են ջրային կառույցների հաշվարկային մեթոդներ՝ ջրի մակարդակների, ճնշումների և հոսքի բաշխման գնահատման համար, ինչպես նաև ինժեներական լուծումներ հեղեղումների կանխման և ջրահեռացման համակարգերի օպտիմալացման ուղղությամբ, գրքում ընդգծվում է նախագծման ճշգրտության, հիդրավլիկական մոդելավորման և շահագործման անվտանգության կարևորությունը, աշխատությունը համադրում է հիդրոմեխանիկայի տեսական հիմքերը և հիդրոտեխնիկական կառույցների գործնական նախագծման մոտեցումները՝ հանդիսանալով կարևոր աղբյուր ջրային շինարարության և ինժեներական հիդրավլիկայի ոլորտում։