Ջրանցքների և ջրհեռ կառուցվածքների հիդրավլիկական հաշվարկ

Կենսաբանություն

Մարդու ծագման հարցը վերաբերում է այն գիտական և փիլիսոփայական ուսումնասիրություններին, որոնք բացատրում են ժամանակակից մարդու՝ Homo sapiens առաջացումը և զարգացման պատմությունը։ Գիտական մոտեցման համաձայն՝ մարդը ձևավորվել է երկարատև էվոլյուցիոն գործընթացի արդյունքում, որի ընթացքում աստիճանաբար փոխվել են նախամարդկային տեսակները՝ հարմարվելով շրջակա միջավայրի փոփոխություններին և կյանքի պայմաններին։ Այս գործընթացում կարևոր փուլերից են համարվում Australopithecus-ը, որը համարվում է մարդու նախահայրերից մեկը և արդեն ցուցաբերել է երկոտանի շարժման որոշ հատկանիշներ, ինչպես նաև Homo habilis-ը, որը հայտնի է որպես առաջին գործիքներ օգտագործող տեսակ։ Հետագա փուլերում ձևավորվել են Homo erectus-ը, որը արդեն ունեցել է ավելի զարգացած ուղեղ, օգտագործել է կրակ և տարածվել է տարբեր աշխարհագրական շրջաններում։ Ժամանակակից մարդու՝ Homo sapiens-ի ձևավորումը կապված է նաև Աֆրիկայում տեղի ունեցած էվոլյուցիոն գործընթացների հետ, որտեղից նա աստիճանաբար տարածվել է այլ մայրցամաքներ։ Բացի կենսաբանական զարգացումից, մարդու ծագման ուսումնասիրությունը ներառում է նաև սոցիալական և մշակութային գործոններ, քանի որ աշխատանքի գործիքների զարգացումը, լեզվի ձևավորումը և հասարակական կազմակերպման բարդացումը մեծ դեր են ունեցել մարդու որպես տեսակի առանձնացման մեջ։ Փիլիսոփայական տեսանկյունից մարդու ծագման հարցը երբեմն դիտարկվում է նաև որպես մարդու ինքնության և նրա տեղը բնության մեջ հասկանալու փորձ, որը տարբեր մշակույթներում ստացել է նաև կրոնական կամ առասպելական բացատրություններ։

Կենսաբանություն

Աշխատությունը նվիրված է գլխուղեղի սերոտոնիներգիկ համակարգի դերի ուսումնասիրությանը որոշ վարքային ռեակցիաների ձևավորման և կարգավորման գործընթացներում։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում է սերոտոնինի՝ որպես նյարդային համակարգում կարևոր նեյրոմիջնորդանյութի նշանակությունը վարքի տարբեր դրսևորումների կառավարման գործում, ինչպես նաև սերոտոնիներգիկ համակարգի գործունեության և վարքային փոփոխությունների միջև հնարավոր փոխկապակցվածությունները։ Ուսումնասիրության ընթացքում կարող են քննարկվել սերոտոնինային նյարդային մեխանիզմների ազդեցությունը հուզական և մոտիվացիոն վիճակների, ակտիվության, արձագանքների և այլ վարքային գործընթացների վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում գլխուղեղի տարբեր հատվածներում սերոտոնիներգիկ համակարգի գործունեության առանձնահատկություններին, նյարդային ազդանշանների փոխանցման մեխանիզմներին և դրանց հնարավոր դերին վարքային ռեակցիաների ձևավորման գործում։ Աշխատությունը կարող է ներառել նաև փորձարարական դիտարկումների և ֆիզիոլոգիական ցուցանիշների վերլուծություն՝ նպատակ ունենալով պարզաբանել սերոտոնիներգիկ կարգավորման և վարքային դրսևորումների միջև պատճառահետևանքային կամ փոխկապակցված հարաբերությունները։ Այս մոտեցումը կարևոր է նյարդային համակարգի գործունեության և վարքի կենսաբանական հիմքերի ավելի խորքային ըմբռնման համար, ինչպես նաև նեյրոքիմիական մեխանիզմների ուսումնասիրության տեսանկյունից։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել նեյրոկենսաբանների, ֆիզիոլոգների, կենսաբանների, վարքային գիտությունների մասնագետների, բժշկական և կենսաբանական հետազոտողների, ինչպես նաև համապատասխան ոլորտների ուսանողների համար։

Պատմություն

Հրատարակությունը 1969 թվականի հոկտեմբեր, նոյեմբեր և դեկտեմբեր ամիսների համար կազմված նշանավոր և հիշարժան տարեթվերի օրացույց է, որը մեկտեղում է տվյալ ժամանակահատվածին վերաբերող պատմական, մշակութային, գիտական, հասարակական և այլ նշանակալի ամսաթվեր։ Նյութը դասավորված է ժամանակագրական սկզբունքով՝ ընթերցողին հնարավորություն տալով հեշտությամբ գտնել տարբեր իրադարձությունների, տարելիցների և նշանավոր անհատների կյանքի կարևոր ամսաթվերը։ Օրացույցը կարող է ներառել պատմական իրադարձությունների տարեդարձեր, մշակույթի, գրականության, արվեստի և գիտության ներկայացուցիչների ծննդյան կամ մահվան տարելիցներ, ինչպես նաև հասարակական և մշակութային նշանակություն ունեցող այլ օրեր։ Հրատարակությունը կարող է դիտարկվել ոչ միայն որպես տեղեկատու, այլև որպես իր ժամանակաշրջանի պատմական և մշակութային հիշողությունն արտացոլող աղբյուր, քանի որ ներկայացված ամսաթվերը ցույց են տալիս, թե տվյալ ժամանակաշրջանում որ իրադարձություններն ու անհատներն էին առանձնացվում որպես հանրային հիշողության համար կարևոր։ Նյութը կարող էր կիրառվել գրադարաններում, կրթական և մշակութային հաստատություններում՝ թեմատիկ ցուցահանդեսների, գրական-մշակութային միջոցառումների, դասախոսությունների, զրույցների և ընթերցանության կազմակերպման նպատակով։ Ամիսների առանձին ընդգրկումը հնարավորություն է տալիս գործնականորեն օգտագործել տեղեկատուն՝ անհրաժեշտ ամսաթվերը արագ գտնելու և դրանց հիման վրա համապատասխան միջոցառումներ պլանավորելու համար։ Հրատարակությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում պատմաբանների, մատենագետների, գրադարանավարների, մշակութաբանների, ուսուցիչների, ուսանողների և խորհրդային շրջանի Հայաստանի մշակութային ու տեղեկատվական ժառանգությունն ուսումնասիրող հետազոտողների համար։

Բժշկություն

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է արտամարմնային բեղմնավորման ծրագրերի իրականացման առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը տարբեր ծագման ձվարանային ցածր պաշար ունեցող կանանց շրջանում։ Հեղինակը վերլուծում է ձվարանային պաշարի նվազման պատճառները, դրանց ազդեցությունը վերարտադրողական հնարավորությունների վրա և գնահատում է բուժման տարբեր մարտավարությունների արդյունավետությունը՝ հաշվի առնելով հիվանդների անհատական կլինիկական առանձնահատկությունները։ Աշխատության մեջ ներկայացվում են ձվարանների ֆունկցիոնալ վիճակի գնահատման ժամանակակից մեթոդները, հորմոնային և կլինիկական ցուցանիշների նշանակությունը, օվարիալ խթանման տարբեր սխեմաների կիրառման սկզբունքները, ինչպես նաև ձվաբջիջների ստացման, սաղմերի ձևավորման և հղիության հավանականության վրա ազդող գործոնների համակողմանի վերլուծությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում բուժման անհատականացման, կլինիկական արդյունքների բարելավման, վերարտադրողական տեխնոլոգիաների արդյունավետության բարձրացման և հիվանդների համար առավել նպատակահարմար բուժական մոտեցումների ընտրությանը։ Աշխատությունը ներառում է տեսական հիմնավորումներ, կլինիկական տվյալների վերլուծություն և գործնական առաջարկություններ, որոնք կարող են օգտակար լինել վերարտադրողական բժշկության մասնագետների, գինեկոլոգների, էմբրիոլոգների, գիտաշխատողների, կլինիկական օրդինատորների և բժշկական բուհերի ուսանողների համար, ինչպես նաև բոլոր նրանց, ովքեր հետաքրքրված են անպտղության բուժման և օժանդակ վերարտադրողական տեխնոլոգիաների արդի հնարավորությունների ուսումնասիրությամբ։

Մշակույթ

Հրատարակությունը տեղեկատվական-մատենագիտական բնույթի ընթացիկ տեղեկատու է, որի հիմնական նպատակը տվյալ ժամանակաշրջանում մշակույթի և արվեստի բնագավառների վերաբերյալ նոր լույս տեսած գրականության համակարգված ներկայացումն ու մասնագիտական շրջանառության մեջ դնելն է։ Այն նախատեսված է մշակույթի և արվեստի ոլորտների գիտնականների, մասնագետների, դասախոսների, ուսանողների, գրադարանային աշխատողների և համապատասխան թեմաներով հետաքրքրվող ընթերցողների համար՝ հնարավորություն տալով պարբերաբար տեղեկանալ նոր հրատարակությունների մասին և արագ գտնել անհրաժեշտ աղբյուրները։ Մատենագիտական նյութը կարող է ընդգրկել գրքեր, գիտական ու հանրամատչելի ուսումնասիրություններ, ժողովածուներ, պարբերական մամուլում հրապարակված հոդվածներ և այլ նյութեր՝ հայերեն և ռուսերեն լեզուներով։ Տեղեկությունները համակարգվում են թեմատիկ և մատենագիտական սկզբունքներով, ինչի շնորհիվ հնարավոր է կողմնորոշվել մշակութային կյանքի բազմաթիվ ուղղությունների վերաբերյալ առկա գրականության մեջ։ Ընդգրկվող նյութերի շրջանակը վերաբերում է մշակույթի ընդհանուր խնդիրներին, մշակութային հաստատությունների գործունեությանը, արվեստի տարբեր ճյուղերին, թատրոնին, երաժշտությանը, կերպարվեստին, ճարտարապետությանը, ժողովրդական ստեղծագործությանը, գրադարանային գործին, մատենագիտությանը և հարակից ոլորտներին։ Յուրաքանչյուր մատենագիտական նկարագրություն ընթերցողին տալիս է հրատարակությունը նույնականացնելու և համապատասխան գրականությունը որոնելու համար անհրաժեշտ հիմնական տվյալները, իսկ նյութերի դասակարգված ներկայացումը հեշտացնում է մասնագիտական տեղեկատվության ընտրությունը։ Պարբերական բնույթը առանձնահատուկ նշանակություն է հաղորդում տեղեկատուին, քանի որ այն ոչ միայն ներկայացնում է առանձին հրատարակություններ, այլև ժամանակի ընթացքում ձևավորում է մշակույթի և արվեստի վերաբերյալ հրատարակվող գրականության հաջորդական մատենագիտական պատկերը։ Այս տեսանկյունից նման թողարկումները հետագայում ձեռք են բերում նաև պատմական և աղբյուրագիտական արժեք՝ հնարավորություն տալով ուսումնասիրելու, թե տարբեր տարիներին մշակույթի և արվեստի որ բնագավառներն են առավել ակտիվորեն լուսաբանվել, ինչ թեմաներ են գտնվել գիտական ու հասարակական ուշադրության կենտրոնում և ինչպես է զարգացել մասնագիտական գրականության հրատարակումը։ Միաժամանակ այն արտացոլում է խորհրդային շրջանի գրադարանային-տեղեկատվական աշխատանքի կազմակերպման սկզբունքները, երբ մասնագիտական մատենագիտական ցանկերը ծառայում էին նոր գրականության մասին տեղեկատվության կանոնավոր տարածմանը։ Հրատարակությունը կարևոր օժանդակ աղբյուր է նաև հետադարձ մատենագիտական որոնումների, թեմատիկ գրականության ցանկերի կազմման, մշակութային կյանքի ուսումնասիրության և համապատասխան ժամանակաշրջանի հրատարակչական գործունեության վերականգնման համար։ Այն կարող է օգտակար լինել գրադարանագիտության, մատենագիտության, մշակութաբանության, արվեստագիտության և Հայաստանի մշակութային պատմության ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների, հետազոտողների ու ուսանողների համար։

Քիմիա

Աշխատությունը նվիրված է դիմեթիլսուլֆօքսիդի և դիէթիլսուլֆօքսիդի հիմքով լուծույթների ֆիզիկաքիմիական հատկությունների համակարգված ուսումնասիրությանը՝ առանձնահատուկ ուշադրություն դարձնելով նիտրիլային խմբեր պարունակող միացություններին։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում է, թե ինչպես են այդ միացությունների կառուցվածքը, լուծիչի բնույթը, բաղադրությունը և փոխազդեցությունները ազդում լուծույթների ֆիզիկական ու քիմիական վարքագծի վրա։ Նման ուսումնասիրությունները կարևոր են մոլեկուլների միջև միջմոլեկուլային փոխազդեցությունների, լուծման գործընթացների, ասոցիացիայի երևույթների և լուծույթների կառուցվածքային առանձնահատկությունների բացահայտման համար։ Դիմեթիլսուլֆօքսիդը և դիէթիլսուլֆօքսիդը բևեռային օրգանական լուծիչներ են, որոնք կարող են էապես փոխել լուծված նյութերի հատկությունները՝ պայմանավորված իրենց բևեռայնությամբ, էլեկտրոնադոնոր հատկություններով և տարբեր բնույթի մասնիկների հետ փոխազդելու ունակությամբ։ Նիտրիլային խմբեր պարունակող միացությունների ուսումնասիրությունը հատկապես հետաքրքիր է, քանի որ այդ խմբերի էլեկտրոնային կառուցվածքը և բևեռայնությունը կարող են պայմանավորել լուծիչի հետ արտահայտված փոխազդեցություններ և ազդեցություն ունենալ համակարգի հավասարակշռային ու թերմոդինամիկական բնութագրերի վրա։ Աշխատանքը կարող է ընդգրկել լուծույթների խտության, մածուցիկության, էլեկտրահաղորդականության, ջերմային կամ այլ ֆիզիկաքիմիական պարամետրերի ուսումնասիրություն և դրանց կախվածությունը բաղադրությունից ու ջերմաստիճանից՝ կախված հետազոտության կիրառված մեթոդաբանությունից։ Ստացված տվյալների համադրումը հնարավորություն է տալիս գնահատելու լուծիչ–լուծված նյութ և լուծված նյութ–լուծված նյութ փոխազդեցությունների բնույթը, բացահայտելու լուծույթներում ընթացող կառուցվածքային փոփոխությունները և տեսականորեն մեկնաբանելու դիտարկվող օրինաչափությունները։ Ուսումնասիրությունն ունի ինչպես հիմնարար, այնպես էլ կիրառական նշանակություն, քանի որ նման տվյալները կարող են օգտակար լինել օրգանական և ֆիզիկական քիմիայի խնդիրների, նոր լուծույթային համակարգերի ուսումնասիրման, քիմիական սինթեզների պայմանների ընտրության և նիտրիլային միացությունների վարքագծի կանխատեսման համար։