Достижения Армянской ССР за 20 лет

Իրավաբանություն

Ուսումնասիրությունը նվիրված է հետխորհրդային երկրներում վարչական արդարադատության ձևավորման, կայացման և զարգացման գործընթացներին ու դրանց ընթացքում առաջացած իրավական և ինստիտուցիոնալ հիմնախնդիրներին։ Աշխատության շրջանակում վարչական արդարադատությունը դիտարկվում է որպես պետական կառավարման նկատմամբ իրավական վերահսկողության և անձի իրավունքների ու ազատությունների պաշտպանության կարևորագույն մեխանիզմ։ Քննարկվում են հետխորհրդային իրավական համակարգերի վերափոխման առանձնահատկությունները, վարչական դատարանների և մասնագիտացված դատական կառույցների ձևավորման գործընթացները, ինչպես նաև վարչական մարմինների որոշումների ու գործողությունների դատական վերահսկողության մեխանիզմները։ Համեմատական մոտեցմամբ ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու տարբեր երկրների փորձի ընդհանրություններն ու տարբերությունները, դրանց օրենսդրական և ինստիտուցիոնալ լուծումները, ինչպես նաև վարչական արդարադատության արդյունավետության վրա ազդող գործոնները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում դատարանների անկախության, դատական պաշտպանության մատչելիության, վարչական մարմինների իրավաչափության վերահսկողության, ապացուցման և դատավարական պաշտպանության միջոցների հարցերին։ Աշխատության մեջ կարևոր տեղ է զբաղեցնում նաև վարչական արդարադատության և մարդու իրավունքների պաշտպանության փոխկապակցվածությունը, քանի որ արդյունավետ դատական վերահսկողությունը սահմանափակում է վարչական իշխանության կամայական դրսևորումները և նպաստում իրավական պետության սկզբունքների ամրապնդմանը։ Հետխորհրդային երկրների փորձի ուսումնասիրությունը թույլ է տալիս գնահատել անցումային հասարակություններում վարչական արդարադատության զարգացման ձեռքբերումները, բացահայտել պահպանվող խնդիրները և ներկայացնել դրա հետագա կատարելագործման հնարավոր ուղղությունները։ Գիրքը կարող է հետաքրքրել վարչական և սահմանադրական իրավունքի մասնագետներին, դատավորներին, փաստաբաններին, պետական կառավարման ոլորտի ներկայացուցիչներին, իրավաբաններին, ինչպես նաև իրավագիտության ուսանողներին և հետազոտողներին։ Այն արժեքավոր է հատկապես հետխորհրդային իրավական համակարգերի վերափոխման, վարչական իշխանության նկատմամբ դատական վերահսկողության և մարդու իրավունքների արդյունավետ պաշտպանության մեխանիզմների ուսումնասիրության տեսանկյունից։

Պատմություն

Ստորև ներկայացված են 1975 թվականի ապրիլ, մայիս և հունիս ամիսների մի շարք նշանավոր և պատմականորեն կարևոր իրադարձություններ՝ համաշխարհային համատեքստում։ Ապրիլ 1975 — 1975 թվականի ապրիլի 4-ին ԱՄՆ-ում հիմնադրվում է Microsoft ընկերությունը՝ Բիլ Գեյթսի և Փոլ Ալենի կողմից, ինչը հետագայում դառնում է տեղեկատվական տեխնոլոգիաների ոլորտի ամենաազդեցիկ իրադարձություններից մեկը։ Ապրիլի վերջին՝ ապրիլի 30-ին, ավարտվում է Վիետնամի պատերազմը՝ Սայգոնի անկմամբ և Հյուսիսային Վիետնամի հաղթանակով, ինչը համարվում է 20-րդ դարի կարևոր քաղաքական շրջադարձերից մեկը։ Մայիս 1975 — մայիսին տեղի է ունենում Մայագեսի միջադեպը (Mayaguez incident), երբ ԱՄՆ-ը ռազմական գործողություն է իրականացնում Կամբոջայի կարմիր խմերների դեմ՝ ամերիկյան նավի և անձնակազմի ազատման նպատակով (մայիսի 12–15)։ Այս իրադարձությունը հաճախ դիտարկվում է որպես Վիետնամի պատերազմից հետո ԱՄՆ-ի վերջին ռազմական միջամտություններից մեկը Հարավարևելյան Ասիայում։ Հունիս 1975 — հունիսի ամենանշանավոր իրադարձություններից է Հնդկաստանում արտակարգ դրության (Emergency) հաստատումը, որը սկսվում է 1975 թվականի հունիսի 25-ին վարչապետ Ինդիրա Գանդիի կողմից։ Այս քայլը հանգեցնում է քաղաքական ազատությունների սահմանափակման և մեծ ազդեցություն է ունենում երկրի ներքաղաքական զարգացման վրա։

Մաթեմատիկա

Սույն աշխատությունը նվիրված է Բյուրականյան առաջին և երկրորդ շրջահայությունների գալակտիկաների, ինչպես նաև դրանց հարևան աստղային համակարգերի վիճակագրական ուսումնասիրությանը, ընդգծելով գալակտիկական կառուցվածքների, զանգվածի բաշխման, վերընթացի և սպեկտրալ հատկությունների համեմատական վերլուծությունը։ Ուսումնասիրության ընթացքում օգտագործվել են աստղադիտական դիտումներ, թվային տվյալների մշակման մեթոդներ և վիճակագրական մոդելավորում՝ պարզելու գալակտիկաների լուսային բաշխումը, միջաստղային միջավայրի ազդեցությունը և հարևան համակարգերի հետ ներազդեցության առանձնահատկությունները։ Աշխատությունը նաև անդրադառնում է գալակտիկաների դինամիկ պրոցեսներին, ներառյալ աստղերի առաջացման տեմպերը, աստղային խտությունների տարբերությունները և շարժումների վեկտորային կառուցվածքը, ինչը հնարավորություն է տալիս հասկանալ նրանց զարգացման պատմությունը և համայնքային համատեքստում վարքագիծը։ Ներկայացված վիճակագրական տվյալները կարևոր են մոդելավորելու համար գալակտիկական էվոլյուցիայի գործընթացները, աստղային զանգվածների փոխհարաբերությունները և նրանց տեղական տիեզերական միջավայրի ազդեցությունը, ինչը մեծապես նպաստում է տեսական աստղաֆիզիկայի և աստղային համակարգերի բնորոշման մեթոդների կատարելագործմանը։

Բժշկություն

Այս աշխատությունը վերաբերում է ռեվասկուլյարիզացիայի (արյան հոսքի վերականգնման) մեթոդի ընտրության խնդիրներին՝ հիմնականում միակողմանի աթերոսկլերոտիկ ախտահարմամբ զարկերակա-ազդրային (իլեոֆեմորալ) հատվածում՝ ընդգծելով անոթային վիրաբուժության, սրտանոթային պաթոլոգիայի և կլինիկական որոշումների ընդունման փոխկապակցվածությունը։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է համեմատել և գնահատել տարբեր վիրաբուժական և էնդովասկուլյար մոտեցումների արդյունավետությունը՝ միակողմանի աթերոսկլերոտիկ խցանումների կամ նեղացումների դեպքում, ինչպես նաև ձևակերպել օպտիմալ ընտրության չափանիշներ՝ կախված հիվանդության ծանրությունից, անոթային անատոմիայից և հիվանդի ընդհանուր վիճակից։ Ուսումնասիրվում են բաց վիրահատական մեթոդները (օրինակ՝ աորտո-բիֆեմորալ շունտավորում), ինչպես նաև նվազ ինվազիվ էնդովասկուլյար միջամտությունները՝ անգիոպլաստիկա և ստենտավորում, դրանց ցուցումները, առավելություններն ու սահմանափակումները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում հեմոդինամիկ փոփոխություններին, օրգանների արյունամատակարարման վերականգնման աստիճանին և երկարաժամկետ անցանելիության ցուցանիշներին։ Աշխատությունը նաև դիտարկում է ռիսկի գործոնների ազդեցությունը՝ շաքարային դիաբետ, հիպերլիպիդեմիա, ծխախոտային կախվածություն, ինչպես նաև հիվանդների ընտրության անհատականացված մոտեցումների կարևորությունը։ Միաժամանակ վերլուծվում են հետվիրահատական բարդությունները, ռեցիդիվի հավանականությունը և կյանքի որակի բարելավման ցուցանիշները տարբեր մեթոդների կիրառման դեպքում։ Այսպիսով, ուսումնասիրությունը կարևոր ներդրում է անոթային վիրաբուժության և կլինիկական բժշկության ոլորտում՝ նպաստելով ստորին վերջույթների աթերոսկլերոզի բուժման ռազմավարությունների օպտիմալացմանը։

Հոգեբանություն

Աշխատությունը նվիրված է զինված ուժերում ծառայողական գործունեության արդյունավետության գնահատման սոցիալ-հոգեբանական մեխանիզմների ուսումնասիրությանը՝ կենտրոնանալով զինծառայողների գործունեության, մասնագիտական վարքագծի և ծառայողական արդյունքների վրա ազդող հոգեբանական ու սոցիալական գործոնների բացահայտման վրա։ Հետազոտության հիմքում ընկած է այն գաղափարը, որ զինված ուժերում ծառայության արդյունավետությունը պայմանավորված է ոչ միայն զինծառայողի մասնագիտական գիտելիքներով, ֆիզիկական պատրաստվածությամբ և կարգապահությամբ, այլև նրա մոտիվացիայով, հոգեբանական պատրաստվածությամբ, հաղորդակցական հմտություններով, խմբային փոխհարաբերություններով և ղեկավարության հետ հարաբերությունների բնույթով։ Աշխատության մեջ քննարկվում են ծառայողական գործունեության արդյունավետության գնահատման տեսական մոտեցումները և այն չափանիշները, որոնց միջոցով հնարավոր է ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել զինծառայողի մասնագիտական գործունեության մասին։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում գնահատման սոցիալ-հոգեբանական կողմին, քանի որ զինված ուժերում ծառայությունը իրականացվում է կազմակերպված խմբային միջավայրում, որտեղ անհատի գործունեությունը սերտորեն կապված է ստորաբաժանման ընդհանուր մթնոլորտի, փոխվստահության, համագործակցության և փոխադարձ պատասխանատվության հետ։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է զինծառայողների ծառայողական մոտիվացիայի ուսումնասիրությունը։ Ներքին և արտաքին մոտիվացիոն գործոնները կարող են էական ազդեցություն ունենալ ծառայողական պարտականությունների կատարման որակի, նախաձեռնողականության, պատասխանատվության և դժվար իրավիճակներին դիմակայելու պատրաստվածության վրա։ Միաժամանակ դիտարկվում է ղեկավարության և ենթակաների փոխհարաբերությունների նշանակությունը, քանի որ հրամանատարական ոճը, հետադարձ կապը, գնահատման արդարությունը և մասնագիտական առաջընթացի հնարավորությունները կարող են ձևավորել զինծառայողի վերաբերմունքը ծառայության նկատմամբ։ Աշխատության մեջ կարևոր տեղ է հատկացվում նաև խմբային համախմբվածությանը և միջանձնային հարաբերություններին։ Զինվորական ստորաբաժանման ներսում փոխադարձ աջակցությունը, վստահությունը, հաղորդակցության արդյունավետությունը և ընդհանուր նպատակների ընկալումը կարող են նպաստել ինչպես անհատական, այնպես էլ կոլեկտիվ արդյունավետության բարձրացմանը։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ նաև ծառայողական գործունեության գնահատման հոգեբանական գործիքներին և մեթոդներին՝ հարցաթերթերին, դիտարկմանը, հարցազրույցներին, սոցիոմետրիկ մեթոդներին, փորձագիտական գնահատմանը և այլ ախտորոշիչ մոտեցումներին։ Դրանց համակցված կիրառումը հնարավորություն է տալիս նվազեցնել գնահատման սուբյեկտիվությունը և ստանալ զինծառայողի գործունեության ավելի բազմակողմանի պատկեր։ Առանձին նշանակություն ունի գնահատման արդյունքների կիրառումը ոչ միայն թերությունները բացահայտելու, այլև անձնակազմի մասնագիտական զարգացման, հոգեբանական աջակցության, կառավարման արդյունավետության և ծառայողական պայմանների բարելավման նպատակով։ Աշխատության գործնական արժեքը կայանում է նրանում, որ սոցիալ-հոգեբանական գնահատման մեխանիզմների ճիշտ կիրառումը կարող է նպաստել անձնակազմի կառավարման կատարելագործմանը, ծառայողական կարգապահության ամրապնդմանը, համագործակցության բարելավմանը և զինծառայողների մասնագիտական ներուժի առավել արդյունավետ օգտագործմանը։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատությունը ներկայացնում է զինված ուժերում ծառայողական գործունեության գնահատման բազմակողմանի մոտեցում՝ միավորելով ռազմական հոգեբանության, սոցիալական հոգեբանության և կառավարման տեսական ու կիրառական խնդիրները։ Այն կարող է օգտակար լինել ռազմական հոգեբանների, հրամանատարական կազմի, զինված ուժերի կառավարման մասնագետների, հոգեբանության և սոցիալական գիտությունների հետազոտողների, դասախոսների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Պատմություն

Այս պատմաիրավական աշխատությունը նվիրված է գյուղացիների և գյուղաբնակների կողմից կալվածատերերից ու հողատերերից իրենց հողաբաժինների պարտադիր գնման գործընթացին, ինչպես նաև 1912 թվականի դեկտեմբերի 20-ի օրենքով սահմանված նրանց իրավունքների և պարտականությունների ուսումնասիրությանը։ Աշխատության մեջ վերլուծվում են հողային հարաբերությունների կարգավորման այն իրավական և սոցիալ-տնտեսական պայմանները, որոնց շրջանակում գյուղացիները պետք է ձեռք բերեին իրենց կողմից օգտագործվող հողային տարածքների նկատմամբ սեփականության կամ համապատասխան գույքային իրավունքներ։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է օրենքի դրույթների մանրամասն ներկայացումը, դրանց կիրառության շրջանակի և գյուղացիական տնտեսությունների վրա ունեցած ազդեցության բացահայտումը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հողաբաժինների պարտադիր գնման կարգին, գործարքի մասնակիցների իրավական կարգավիճակին, վճարումների պայմաններին, հողատերերի և գյուղացիների փոխադարձ իրավունքներին ու պարտականություններին։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալու, թե ինչպես էր օրենսդրական կարգավորումը փորձում վերափոխել կալվածատերերի և գյուղացիական բնակչության միջև գոյություն ունեցող հողային հարաբերությունները և ինչպիսի իրավական մեխանիզմներով էր նախատեսվում այդ գործընթացի իրականացումը։ Քննարկվում են նաև գյուղացիների գույքային պատասխանատվության, հողօգտագործման, հողային սեփականության և պարտավորությունների հետ կապված հարցերը։ Օրենքի ուսումնասիրությունը ներկայացվում է ժամանակի ագրարային քաղաքականության և գյուղացիական հարցի ավելի լայն համատեքստում՝ հնարավորություն տալով գնահատելու դրա նշանակությունը հողային հարաբերությունների զարգացման համար։ Աշխատությունը արժեքավոր է հատկապես այն տեսանկյունից, որ համադրում է իրավական նորմերը և դրանց հնարավոր սոցիալ-տնտեսական հետևանքները՝ ցույց տալով, թե ինչպես կարող էր հողային օրենսդրությունը փոխել գյուղացիական տնտեսությունների կարգավիճակը և նրանց հարաբերությունները հողատերերի հետ։ Այն կարող է օգտակար լինել Ռուսական կայսրության ագրարային պատմությամբ, գյուղացիական իրավունքի զարգացմամբ, հողային սեփականության պատմությամբ և XX դարի սկզբի սոցիալ-տնտեսական գործընթացներով հետաքրքրվող պատմաբանների, իրավաբանների, հետազոտողների և ուսանողների համար։